သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီးဒုသမၼတျဖစ္လာဖို႔ ေသခ်ာေနတဲ့ Kamala Harris


အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီး ဒုသမၼတျဖစ္လာဖို႔ ေသခ်ာေနတဲ့ Kamala Harris (ဓာတ္ပံု - ေအအက္ဖ္ပီ)

(Zawgyi/Unicode)

အေမရိကန္သမၼတသစ္ ျဖစ္လာဖို႔ ေသခ်ာသေလာက္ရွိေနတဲ့ ဂ်ိဳးဘုိင္ဒန္နဲ႔အတူ လာမယ့္ ၄ ႏွစ္သက္တမ္း ဒုသမၼတတာ၀န္ ထမ္းေဆာင္မယ့္ Kamala Harris ဟာဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သမုိင္းမွာေတာ့ ပထမဆုံး အမ်ိဳးသမီး ဒု သမၼတျဖစ္လာမယ့္သူပါ။ ဒါ့အျပင္ ေရႊ႕ေျပာင္းမိဘႏွစ္ပါးကေန ေမြးဖြားလာတဲ့ လူျဖဴမဟုတ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဒုတိယအျမင့္ဆံုး တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္မွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သမုိင္းမွာ ဒါက ဘယ္ေလာက္အထိ ထူးျခားပါသလဲ။ ပထမဆံုး အေမရိကန္ ဒုသမၼတျဖစ္လာဖို႔ ေသခ်ာသေလာက္ ရွိေနတဲ့ Kamala Harris အေၾကာင္းကို ဒီသီတင္းပတ္ အမ်ိဳးသမီးက႑မွာ မခင္ျဖဴေထြးက စုစည္းတင္ဆက္ထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ သမၼတ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ဆုံး မဲရလဒ္ေတြကို တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ မေၾကညာရေသးေပမဲ့လို႔၊ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ သမၼတေလာင္း ဂ်ိဳးဘိုင္ဒန္က အႏိုင္ရဖို႔ ေသခ်ာတဲ့ ေထာက္ခံမဲအေရအတြက္ ရထားၿပီးျဖစ္သလို၊ မစၥတာ ဘိုင္ဒန္ ကိုယ္တိုင္ကလည္း ႏို၀င္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔ညက အႏိုင္ရမိန႔္ခြန္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ သူနဲ႔အတူ ဒုသမၼတအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရဖို႔ ရွိေနတဲ့ Kamala Harris ကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သမိုင္းမွာ ပထမဆုံး အမ်ိဳးသမီး ဒု သမၼတျဖစ္လာမယ့္သူပါ။ ဒါဟာ အေမရိကန္သမုိင္းမွာေတာ့ ထူးျခားတဲ့သမုိင္းမွတ္တုိင္ တစ္ခုပါပဲလို႔ ဟာဝိုင္အီအေျခစိုက္ Asia-Pacific Center for Security Studies (APCSS) လုံၿခဳံေရးဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ အာရွ-ပစိဖိတ္စင္တာက ပါေမာကၡ ေဒၚမီမီဝင္းဘတ္က ေျပာပါတယ္။

“ဒါက အရမ္းထူးျခားတာေပါ့ေနာ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒါက ပထမဦးဆုံး အမ်ိဳးသမီးတေယာက္။ အျမင့္ဆုံး Highest Office (ရာထူးတာ၀န္တခုကို) အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ ဝင္လာႏိုင္တယ္ဆိုတာ အရမ္းထူးျခားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့လည္း တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ ဒီႏွစ္က အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ မဲေပးဖို႔ အခြင့္အေရး ရခဲ့တာ ႏွစ္ ၁၀၀ ျပည့္ႏွစ္ပါပဲ။ ဆိုေတာ့ အဲဒီ အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီးေတြက ႏွစ္ ၁၀၀ ေက်ာ္ေက်ာ္ ဒီလိုမ်ိဳး တိုက္တြန္းၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားလာရတာ အခုမွ ပထမဦးဆုံး ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အျမင့္ဆုံး office တခုကို အျမင့္ဆုံး position ေနရာကိုေရာက္လာတာေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ အဲဒါ အရမ္းထူးျခားတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ပိုၿပီးေတာင္မွ ထူးျခားသြားတာက ဒီအမ်ိဳးသမီးအတြက္က်ေတာ့ သူက အျဖဴမဟုတ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၊ သူ႔အေဖအေမေတြက immigrant ေတြ၊ တျခားႏိုင္ငံကေန ေ႐ႊ႕ေျပာင္း အေျခခ်ေနထိုင္လာတဲ့လူေတြ ဆိုေတာ့ ပိုၿပီးေတာင္မွ ထူးျခား တာေပါ့ေနာ္။”

ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ ရွိလာျပီျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သမိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးလႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး တရားေရးအရာရွိေတြ အမ်ားအျပား ရွိေပမဲ့လို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာ အျမင့္ဆံုးေနရာျဖစ္တဲ့ သမၼတ အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ သမၼတ ဒါမွမဟုတ္ ဒုသမၼတ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ဖူးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဆုိတာေတာ့ တေယာက္မွ မရွိေသးပါဘူး။ ဗာဂ်ီးနီးယား တကၠသိုလ္က Barbara Perry က ခုလိုေျပာပါတယ္။

“တရား႐ံုးခ်ဳပ္မွာ အမ်ိဳးသမီး တရားသူၾကီးေတြ ရွိပါတယ္။ ကြန္ဂရက္စ္လႊတ္ေတာ္မွာ ဆိုရင္လည္း ေအာက္လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ Nancy Pelosi ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက႑မွာ ဒုသမၼတ အမ်ိဳးသမီးဆိုတာေတာ့ က်မတို႔မွာ မရွိေသးပါဘူး။ သမၼတ လည္း မရွိေသးပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးဆိုတာအျပင္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ ဘ၀တခုရွာေဖြဖို႔အတြက္ တျခားႏိုင္ငံေတြက ေရႊ႕ေျပာင္း ေရာက္လာၾကတဲ့ မိဘႏွစ္ပါးကေန ေမြးဖြားလာတဲ့ လူျဖဴမဟုတ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ပါ။”

Kamala Harris ရဲ႕ မိခင္ဟာ အိႏိၵယႏုိင္ငံကေန ေျပာင္းေရႊ႕လာသူတဦးျဖစ္ျပီး ဖခင္ကေတာ့ ဂ်ေမးကားႏုိင္ငံကေန ေျပာင္းေရႊ႕လာသူ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေရႊ႕ေျပာင္း မိဘႏွစ္ပါးကေန ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ Oakland ျမိဳ႕မွာ သူ႔ကို ေမြးဖြားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ပထမဆံုး တကၠသိုလ္ဘြဲ႔ကိုေတာ့ လူမည္းေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြ အမ်ားဆံုးတက္ေရာက္တဲ့ ျမိဳ႕ေတာ္ ၀ါရွင္တန္က Howard တကၠသုိလ္ကေ ရရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ ကယ္လီဖိုးနီးယာတကၠသိုလ္မွာ ဥပေဒဘြဲ႔ ထပ္ယူခဲ့ျပီး ၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာေတာ့ San Francisco ျမိဳ႕မွာ အစိုးရေရွ႕ေန အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ရဲ႕ ပထမဆံုး လူမည္း အမ်ိဳးသမီး ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ဒီျပည္နယ္ရဲ႕ ကိုယ္စားျပဳ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ခံခဲ့ရသူျဖစ္ပါတယ္။ Kamala Harris ရဲ႕ အေၾကာင္းကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဆိုတာကို အေကာင္းဆံုး ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ ဥပမာ တခုပါပဲလို႔ ပါေမာကၡ ေဒၚမီမီ၀င္းဘက္က ေျပာပါတယ္။

“Kamala Harris ရဲ႕ စတိုရီ ကေတာ့ အေမရိကန္ စတိုရီ လို႔ေျပာလို႔ရတာေပါ့ေနာ္။ သူ႔ရဲ႕ မိဘေတြက တျခားႏိုင္ငံကေန ေ႐ႊ႕ေျပာင္းၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို လာတယ္။ သူ႔အေဖကေတာ့ Scholar (ပညာရွင္) ေပါေ့နာ္။ ပါေမာကၡတေယာက္ ျဖစ္တယ္။ သူ႔အေမကေတာ့ သိပၸံပညာရွင္တေယာက္ျဖစ္တယ္။ သူတို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို လာတယ္။ သူတို႔ ဒီမွာ ေတြ႕ၿပီးေတာ့ အိမ္ေထာင္က်ၿပီးေတာ့ သမီ ၂ ေယာက္ကို ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ Kamala နဲ႔ သူ႔ရဲ႕ ညီမေလးတေယာက္ ရွိတယ္။ ဆိုေတာ့ Kamala Harris ရဲ႕ စတိုရီ ကေတာ့ အေမရိကန္ စတိုရီ ပဲ ဒါက။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အေမရိကားက မ်ားေသာအားျဖင့္ ႏိုင္ငံတကာက ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလာတဲ့သူေတြ မ်ားတဲ့ ႏိုင္ငံတခုျဖစ္တယ္ေပါေ့နာ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ Kamala Harris ကိုယ္တိုင္ကလည္း အရမ္းထက္ျမက္တဲ့၊ စိတ္ခိုင္မာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတဦးျဖစ္ပါတယ္။”

အသက္ ၅၆ ႏွစ္အရြယ္ Kamala Harris ဟာ ေနာင္လာေနာက္သား လူငယ္အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္ေတာ့ ေလးစား အတုယူစရာ၊ အားက်စရာ ေရွ႕ေဆာင္ နမူနာ ျဖစ္ပါတယ္လို႔လည္း ပါေမာကၡ ေဒၚမီမီ၀င္းဘတ္က ေျပာပါတယ္။

“စံနမူနာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလိုရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြက ငါတို႔လည္း ဒီလုိျဖစ္ႏုိင္ပါလား။ ငါတို႔နဲ႔မဆိုင္ဘူးဆိုတဲ့ စိတ္ေတြ ေပ်ာက္သြားလိမ့္မယ္။ အဲ့ဒါက အရမ္း အရမ္းၾကီးတယ္။ ဆုိေတာ့ အန္တီတို႔အတြက္ေတာ့ အေမရိကားမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ တကယ္ ေကာင္းျမတ္တဲ့ ထူးျခားတဲ့ သမိုင္း၀င္ႏိုင္တဲ့ ေန႔ပါပဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ လူငယ္ေတြအတြက္လည္း ဒါက အရမ္းေကာင္းတဲ့ စံနမူနာေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ အန္တီတို႔ကေတာ့ ၀မ္းသာအားရ celebrate လုပ္ေနၾကတယ္။”

ဒီႏွစ္ဟာ တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ မဲေပးခြင့္ရတာခဲ့တာ ႏွစ္ ၁၀၀ ျပည့္တဲ့ႏွစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏို၀င္ဘာ ၇ ရက္ေန႔က အႏိုင္ရမိန္႔ခြန္းေျပာၾကားခ်ိန္မွာ Kamala Harris က တခ်ိန္က အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြ ရြတ္ရြတ္ခၽြံခၽြံ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့လို႔၊ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အနာဂတ္တခုကို ျပည္သူေတြရဲ႕ စြမ္းအားနဲ႔ တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္လို႔ အေလးအနက္ထား ေျပာဆုိသြားပါတယ္။

“ခုလို ဒီေနရာကို သူ ေရာက္လာတာဟာ တခ်ိန္က အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားမႈ၊ သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ ခိုင္မာမႈနဲ႔ အျမင္က်ယ္မႈေတြေၾကာင့္ျဖစ္ျပီး ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြက ပုခံုးထမ္းတင္ေပးခဲ့လို႔သာ ခုလို အေျခအေနမ်ိဳး ေရာက္လာရတာပါ” လို႔ Delaware ျပည္နယ္ Wilmington ျမိဳ႕မွာက်င္းပခဲ့တဲ့ ေအာင္ပြဲခံမိန္႔ခြန္းမွာ ေျပာသြားတာပါ။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ခုလို ေခါင္းေဆာင္မႈ ေနရာ ရဖို႔အတြက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေပးဆပ္ ႐ုန္းကန္ခဲ့ၾကရတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ပါေမာကၡ ေဒၚမီမီ၀င္းဘတ္က ေျပာပါတယ္။

“အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီးေတြ မဲေပးခြင့္ရတာက ႏွစ္ ၁၀၀။ အဲ့ဒီလို မျဖစ္ခင္မွာ ဒီမဲေပးႏုိင္ခြင့္ အခြင့္အေရး ရေအာင္အတြက္ကို အမ်ိဳးသမီးေတြလုပ္ရတာက ၇၅ ႏွစ္။ ၇၅ ႏွစ္ သူတို႔ ဇြဲရွိရွိနဲ႔ တိုက္လာေတာ့မွ ၁၉၁၉ မွာ ပထမဆံုး မဲေပးခြင့္ေတာင္းဆိုတဲ့ ဥပေဒကို တင္ခြင့္ရတယ္။ အဲ့ဒီကေန ၁၉ ၂၀ မွာ သူတို႔ မဲေပးပိုင္ခြင့္ ရရွိလာတာ။ Kamala Harris ခုလို ဒုသမၼတ ျဖစ္သြားႏုိင္တဲ့ဟာက ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြ သူတို႔လုပ္ထားေပးလို႔။ အႏွစ္ ၁၀၀ ေက်ာ္ ၁၇၅ ႏွစ္ေလာက္ကတည္းက သူတို႔ လုပ္ထားေပးလို႔။”

တခ်ိန္တုန္းကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ခုလို ႏုိင္ငံရဲ႕ အျမင့္ဆံုးေနရာ မေျပာနဲ႔ မဲေပးခြင့္ေတာင္ တန္းတူ ရခဲ့ၾကတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီကေန႔ တိုးတက္တဲ့ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံၾကီးျဖစ္လာဖို႔ဆိုတာမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဟာလည္း အဆင့္ဆင့္ တိုးတက္မႈေတြ ရေအာင္ ျဖတ္သန္းခဲ့ရတာျဖစ္ျပီး ခုထိလည္း ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းေနရဆဲပါပဲလို႔ ေဒၚမီမီ၀င္းဘတ္က ေျပာပါတယ္ ။

“အေမရိကန္ဒီမိုကေရစီက အားလံုး perfect (ျပည့္စံုေနတာ) မဟုတ္ဘူး။ အဲ့ဒီဥစၥာက အျမဲတမ္း ေန႔တိုင္း ေန႔တုိင္း ျပည္သူလူထုက ၾကိဳးစားျပီးေတာ့ အဲ့ဒါကိုရေအာင္ လွမ္းေနရတယ္။ အဲ့ဒါက ဘယ္ေတာ့မွ ျပီးမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒီမိုကေရစီ က process (ျဖစ္စဥ္)။ အဲ့ဒီလိုမ်ိဳး တလွမ္းခ်င္း တလွမ္းခ်င္း လွမ္းရင္း သြားရင္းနဲ႔ ပို ပိုျပီးေတာ့ ေကာင္းလာမယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ပတ္၀န္းက်င္က အျမဲတမ္း ေျပာင္းေနတယ္။ တေန႔ထက္တေန႔ ပိုမို ေကာင္းလာေအာင္။ တဆက္နဲ႔တဆက္ generation (မ်ိဳးဆက္) တခုနဲ႔ တခု ပိုျပီးေတာ့ ေကာင္းလာေအာင္ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မိုလို႔လဲ သူတို႔ေျပာတာက အေမရိကန္ေတြ အတူတကြ လာျပီးေတာ့ စုေပါင္းလုပ္ၾကလို႔ တိုးတက္လာတာ။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာဟာ သူ႔ဟာဟူ ေန ေနတာ မဟုတ္ဘူးတဲ့။ လူေတြ တည္ေဆာက္တဲဥစၥာ။ လူေတြပါ၀င္ေတာ့မွ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတဲ့ဥစၥာက ခိုင္ခိုင္မာမာျဖစ္တာတဲ့။”

လူျဖဴ အမ်ိဳးသားေတြ ၾကီးစိုးတဲ့ ၀ါရွင္တန္ ႏုိင္ငံေရးမွာ လူမည္းနဲ႔ ေတာင္အာရွႏြယ္ဖြား အမ်ိဳးသမီး တေယာက္ အျမင့္ဆံုး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရာထူး ေနရာတခုကို ေရာက္လာတာကေတာ့ တကယ့္ကို ထူးျခားတဲ့ သမုိင္းမွတ္တုိင္တခု ျဖစ္ေနတာပါ။ ဒီသမိုင္းမွတ္တိုင္ကုိ သူနဲ႔ စေပမဲ့ သူနဲ႔ အဆံုးသတ္ မသြားေစရပါဘူးလို႔ Kamala Harris ကေျပာပါတယ္။

“သူဟာ အေမရိကန္ ဒုသမၼတအျဖစ္ ပထမဆံုး တာ၀န္ထမ္းခြင့္ရသူသာ ျဖစ္မယ္။ ေနာက္ဆံုး ဆိုတာေတာ့ ျဖစ္မွာမဟုတ္ပါဘူး။” - လို႔ Kamala Harris က ေျပာသြားတာပါ။

ဒါ့အျပင္ ဒီကေန႔ ေအာင္ပြဲကို ၾကည့္ေနၾကတဲ့ မိန္းခေလးငယ္ေတြ အားလံုး ဒီတိုင္းျပည္မွာ ဒီလို ျဖစ္ႏုိင္တယ္ဆိုတာကို ျမင္ေတြ႔ ခဲ့ၾကရပါျပီ။ ရည္ရြယ္ခ်က္ အျပည့္ထားျပီး ခိုင္မာတဲ့ယံုၾကည္ခ်က္နဲ႔ ၾကိဳးစားအားထုတ္ပါ။ ဘယ္သူမွ ထင္မထားတဲ့ ေနရာတခုကို ရလာပါလိမ့္မယ္လို႔လည္း Kamala Harris က ေနာင္လာေနာက္သား မ်ိဳးဆက္ေတြကို အားေပးစကား ေျပာၾကားသြားခဲ့ပါတယ္။ သူေျပာသလိုပါပဲ။ ဘယ္သူမဆို ၾကိဳးစားအားထုတ္ရင္ အားထုတ္မႈရဲ႕ အက်ိဳးကို ခံစားၾကရစျမဲပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ခိုင္မာတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္ထားျပီး ကိုယ့္ရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္အေရာက္ ေလ ွ်ာက္လွမ္းႏုိင္ၾကပါေစလို႔ ဆုေတာင္းရင္း ဒီသီတင္းပတ္ အမ်ိဳးသမီးက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားခြင့္ ျပဳပါရွင္။ က်မ ခင္ျဖဴေထြးပါရွင္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

============================================
[Unicode Version]
ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဒုသမ္မတဖြစ်လာဖို့ သေချာနေတဲ့ Kamala Harris (အမျိုးသမီးကဏ္ဍ)

အမေရိကန်သမ္မတသစ် ဖြစ်လာဖို့ သေချာသလောက်ရှိနေတဲ့ ဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့အတူ လာမယ့် ၄ နှစ်သက်တမ်း ဒုသမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်မယ့် Kamala Harris ဟာဆိုရင် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမိုင်းမှာတော့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဒု သမ္မတဖြစ်လာမယ့်သူပါ။ ဒါ့အပြင် ရွှေ့ပြောင်းမိဘနှစ်ပါးကနေ မွေးဖွားလာတဲ့ လူဖြူမဟုတ်တဲ့ အမျိုးသမီးတယောက် တိုင်းပြည်ရဲ့ ဒုတိယအမြင့်ဆုံး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်မှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမိုင်းမှာ ဒါက ဘယ်လောက်အထိ ထူးခြားပါသလဲ။ ပထမဆုံး အမေရိကန် ဒုသမ္မတဖြစ်လာဖို့ သေချာသလောက် ရှိနေတဲ့ Kamala Harris အကြောင်းကို ဒီသီတင်းပတ် အမျိုးသမီးကဏ္ဍမှာ မခင်ဖြူထွေးက စုစည်းတင်ဆက်ထားပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ဆုံး မဲရလဒ်တွေကို တရားဝင် ထုတ်ပြန် မကြေညာရသေးပေမဲ့လို့၊ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ သမ္မတလောင်း ဂျိုးဘိုင်ဒန်က အနိုင်ရဖို့ သေချာတဲ့ ထောက်ခံမဲအရေအတွက် ရထားပြီးဖြစ်သလို၊ မစ္စတာ ဘိုင်ဒန် ကိုယ်တိုင်ကလည်း နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ညက အနိုင်ရမိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ သူနဲ့အတူ ဒုသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရဖို့ ရှိနေတဲ့ Kamala Harris ကတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမိုင်းမှာ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဒု သမ္မတဖြစ်လာမယ့်သူပါ။ ဒါဟာ အမေရိကန်သမိုင်းမှာတော့ ထူးခြားတဲ့သမိုင်းမှတ်တိုင် တစ်ခုပါပဲလို့ ဟာဝိုင်အီအခြေစိုက် Asia-Pacific Center for Security Studies (APCSS) လုံခြုံရေးဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အာရှ-ပစိဖိတ်စင်တာက ပါမောက္ခ ဒေါ်မီမီဝင်းဘတ်က ပြောပါတယ်။

“ဒါက အရမ်းထူးခြားတာပေါ့နော်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါက ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးတယောက်။ အမြင့်ဆုံး Highest Office (ရာထူးတာဝန်တခုကို) အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အမျိုးသမီးတယောက် ဝင်လာနိုင်တယ်ဆိုတာ အရမ်းထူးခြားပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့လည်း တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ဒီနှစ်က အမျိုးသမီးများရဲ့ မဲပေးဖို့ အခွင့်အရေး ရခဲ့တာ နှစ် ၁၀၀ ပြည့်နှစ်ပါပဲ။ ဆိုတော့ အဲဒီ အမေရိကန်အမျိုးသမီးတွေက နှစ် ၁၀၀ ကျော်ကျော် ဒီလိုမျိုး တိုက်တွန်းပြီးတော့ ကြိုးစားလာရတာ အခုမှ ပထမဦးဆုံး နိုင်ငံရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမြင့်ဆုံး office တခုကို အမြင့်ဆုံး position နေရာကိုရောက်လာတာပေါ့နော်။ ဆိုတော့ အဲဒါ အရမ်းထူးခြားတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ပိုပြီးတောင်မှ ထူးခြားသွားတာက ဒီအမျိုးသမီးအတွက်ကျတော့ သူက အဖြူမဟုတ်တဲ့ အမျိုးသမီး ၊ သူ့အဖေအမေတွေက immigrant တွေ၊ တခြားနိုင်ငံကနေ ရွှေ့ပြောင်း အခြေချနေထိုင်လာတဲ့လူတွေ ဆိုတော့ ပိုပြီးတောင်မှ ထူးခြား တာပေါ့နော်။”

နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ရှိလာပြီဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမိုင်းမှာ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တွေ၊ အမျိုးသမီးလွှတ်တော်အမတ်တွေ၊ အမျိုးသမီး တရားရေးအရာရှိတွေ အများအပြား ရှိပေမဲ့လို့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းမှာ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်တဲ့ သမ္မတ အိမ်ဖြူတော်မှာ သမ္မတ ဒါမှမဟုတ် ဒုသမ္မတ တာဝန် ထမ်းဆောင်ဖူးတဲ့ အမျိုးသမီးဆိုတာတော့ တယောက်မှ မရှိသေးပါဘူး။ ဗာဂျီးနီးယား တက္ကသိုလ်က Barbara Perry က ခုလိုပြောပါတယ်။

“တရားရုံးချုပ်မှာ အမျိုးသမီး တရားသူကြီးတွေ ရှိပါတယ်။ ကွန်ဂရက်စ်လွှတ်တော်မှာ ဆိုရင်လည်း အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Nancy Pelosi ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍမှာ ဒုသမ္မတ အမျိုးသမီးဆိုတာတော့ ကျမတို့မှာ မရှိသေးပါဘူး။ သမ္မတ လည်း မရှိသေးပါဘူး။ အမျိုးသမီးဆိုတာအပြင် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ဘဝတခုရှာဖွေဖို့အတွက် တခြားနိုင်ငံတွေက ရွှေ့ပြောင်း ရောက်လာကြတဲ့ မိဘနှစ်ပါးကနေ မွေးဖွားလာတဲ့ လူဖြူမဟုတ်တဲ့ အမျိုးသမီးတယောက်ပါ။”

Kamala Harris ရဲ့ မိခင်ဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကနေ ပြောင်းရွှေ့လာသူတဦးဖြစ်ပြီး ဖခင်ကတော့ ဂျမေးကားနိုင်ငံကနေ ပြောင်းရွှေ့လာသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ရွှေ့ပြောင်း မိဘနှစ်ပါးကနေ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် Oakland မြို့မှာ သူ့ကို မွေးဖွားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ပထမဆုံး တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ကိုတော့ လူမည်းကျောင်းသူကျောင်းသားတွေ အများဆုံးတက်ရောက်တဲ့ မြို့တော် ဝါရှင်တန်က Howard တက္ကသိုလ်ကေ ရရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက် ကယ်လီဖိုးနီးယာတက္ကသိုလ်မှာ ဥပဒေဘွဲ့ ထပ်ယူခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှာတော့ San Francisco မြို့မှာ အစိုးရရှေ့နေ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရဲ့ ပထမဆုံး လူမည်း အမျိုးသမီး ရှေ့နေချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာတော့ ဒီပြည်နယ်ရဲ့ ကိုယ်စားပြု အထက်လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသူဖြစ်ပါတယ်။ Kamala Harris ရဲ့ အကြောင်းကတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆိုတာကို အကောင်းဆုံး ဖော်ပြနိုင်တဲ့ ဥပမာ တခုပါပဲလို့ ပါမောက္ခ ဒေါ်မီမီဝင်းဘက်က ပြောပါတယ်။

“Kamala Harris ရဲ့ စတိုရီ ကတော့ အမေရိကန် စတိုရီ လို့ပြောလို့ရတာပေါ့နော်။ သူ့ရဲ့ မိဘတွေက တခြားနိုင်ငံကနေ ရွှေ့ပြောင်းပြီးတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို လာတယ်။ သူ့အဖေကတော့ Scholar (ပညာရှင်) ပေါေ့နာ်။ ပါမောက္ခတယောက် ဖြစ်တယ်။ သူ့အမေကတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တယောက်ဖြစ်တယ်။ သူတို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို လာတယ်။ သူတို့ ဒီမှာ တွေ့ပြီးတော့ အိမ်ထောင်ကျပြီးတော့ သမီ ၂ ယောက်ကို ရတယ်ပေါ့နော်။ Kamala နဲ့ သူ့ရဲ့ ညီမလေးတယောက် ရှိတယ်။ ဆိုတော့ Kamala Harris ရဲ့ စတိုရီ ကတော့ အမေရိကန် စတိုရီ ပဲ ဒါက။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အမေရိကားက များသောအားဖြင့် နိုင်ငံတကာက ရွှေ့ပြောင်းလာတဲ့သူတွေ များတဲ့ နိုင်ငံတခုဖြစ်တယ်ပေါေ့နာ်။ နောက်တခုကတော့ Kamala Harris ကိုယ်တိုင်ကလည်း အရမ်းထက်မြက်တဲ့၊ စိတ်ခိုင်မာတဲ့ အမျိုးသမီးတဦးဖြစ်ပါတယ်။”

အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ် Kamala Harris ဟာ နောင်လာနောက်သား လူငယ်အမျိုးသမီးတွေ အတွက်တော့ လေးစား အတုယူစရာ၊ အားကျစရာ ရှေ့ဆောင် နမူနာ ဖြစ်ပါတယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ ဒေါ်မီမီဝင်းဘတ်က ပြောပါတယ်။

“စံနမူနာပေါ့နော်။ အဲဒီလိုရှိတဲ့အခါကျတော့ အမျိုးသမီးတွေက ငါတို့လည်း ဒီလိုဖြစ်နိုင်ပါလား။ ငါတို့နဲ့မဆိုင်ဘူးဆိုတဲ့ စိတ်တွေ ပျောက်သွားလိမ့်မယ်။ အဲ့ဒါက အရမ်း အရမ်းကြီးတယ်။ ဆိုတော့ အန်တီတို့အတွက်တော့ အမေရိကားမှာ အမျိုးသမီးတွေအတွက် တကယ် ကောင်းမြတ်တဲ့ ထူးခြားတဲ့ သမိုင်းဝင်နိုင်တဲ့ နေ့ပါပဲ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ လူငယ်တွေအတွက်လည်း ဒါက အရမ်းကောင်းတဲ့ စံနမူနာပေါ့နော်။ ဆိုတော့ အန်တီတို့ကတော့ ဝမ်းသာအားရ celebrate လုပ်နေကြတယ်။”

ဒီနှစ်ဟာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ အမျိုးသမီးတွေ မဲပေးခွင့်ရတာခဲ့တာ နှစ် ၁၀၀ ပြည့်တဲ့နှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်နေ့က အနိုင်ရမိန့်ခွန်းပြောကြားချိန်မှာ Kamala Harris က တချိန်က အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေ ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့လို့၊ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်တခုကို ပြည်သူတွေရဲ့ စွမ်းအားနဲ့ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ အလေးအနက်ထား ပြောဆိုသွားပါတယ်။

“ခုလို ဒီနေရာကို သူ ရောက်လာတာဟာ တချိန်က အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှု၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်ဓာတ် ခိုင်မာမှုနဲ့ အမြင်ကျယ်မှုတွေကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဒီအမျိုးသမီးတွေက ပုခုံးထမ်းတင်ပေးခဲ့လို့သာ ခုလို အခြေအနေမျိုး ရောက်လာရတာပါ” လို့ Delaware ပြည်နယ် Wilmington မြို့မှာကျင်းပခဲ့တဲ့ အောင်ပွဲခံမိန့်ခွန်းမှာ ပြောသွားတာပါ။ အမျိုးသမီးတွေ ခုလို ခေါင်းဆောင်မှု နေရာ ရဖို့အတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပေးဆပ် ရုန်းကန်ခဲ့ကြရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ဒေါ်မီမီဝင်းဘတ်က ပြောပါတယ်။

“အမေရိကန် အမျိုးသမီးတွေ မဲပေးခွင့်ရတာက နှစ် ၁၀၀။ အဲ့ဒီလို မဖြစ်ခင်မှာ ဒီမဲပေးနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေး ရအောင်အတွက်ကို အမျိုးသမီးတွေလုပ်ရတာက ၇၅ နှစ်။ ၇၅ နှစ် သူတို့ ဇွဲရှိရှိနဲ့ တိုက်လာတော့မှ ၁၉၁၉ မှာ ပထမဆုံး မဲပေးခွင့်တောင်းဆိုတဲ့ ဥပဒေကို တင်ခွင့်ရတယ်။ အဲ့ဒီကနေ ၁၉ ၂၀ မှာ သူတို့ မဲပေးပိုင်ခွင့် ရရှိလာတာ။ Kamala Harris ခုလို ဒုသမ္မတ ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ဟာက ဒီအမျိုးသမီးတွေ သူတို့လုပ်ထားပေးလို့။ အနှစ် ၁၀၀ ကျော် ၁၇၅ နှစ်လောက်ကတည်းက သူတို့ လုပ်ထားပေးလို့။”

တချိန်တုန်းကတော့ အမျိုးသမီးတွေဟာ ခုလို နိုင်ငံရဲ့ အမြင့်ဆုံးနေရာ မပြောနဲ့ မဲပေးခွင့်တောင် တန်းတူ ရခဲ့ကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီကနေ့ တိုးတက်တဲ့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးဖြစ်လာဖို့ဆိုတာမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟာလည်း အဆင့်ဆင့် တိုးတက်မှုတွေ ရအောင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး ခုထိလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းနေရဆဲပါပဲလို့ ဒေါ်မီမီဝင်းဘတ်က ပြောပါတယ် ။

“အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီက အားလုံး perfect (ပြည့်စုံနေတာ) မဟုတ်ဘူး။ အဲ့ဒီဥစ္စာက အမြဲတမ်း နေ့တိုင်း နေ့တိုင်း ပြည်သူလူထုက ကြိုးစားပြီးတော့ အဲ့ဒါကိုရအောင် လှမ်းနေရတယ်။ အဲ့ဒါက ဘယ်တော့မှ ပြီးမှာမဟုတ်ဘူး။ ဒီမိုကရေစီ က process (ဖြစ်စဉ်)။ အဲ့ဒီလိုမျိုး တလှမ်းချင်း တလှမ်းချင်း လှမ်းရင်း သွားရင်းနဲ့ ပို ပိုပြီးတော့ ကောင်းလာမယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ပတ်ဝန်းကျင်က အမြဲတမ်း ပြောင်းနေတယ်။ တနေ့ထက်တနေ့ ပိုမို ကောင်းလာအောင်။ တဆက်နဲ့တဆက် generation (မျိုးဆက်) တခုနဲ့ တခု ပိုပြီးတော့ ကောင်းလာအောင် လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ အဲ့ဒါကြောင့်မိုလို့လဲ သူတို့ပြောတာက အမေရိကန်တွေ အတူတကွ လာပြီးတော့ စုပေါင်းလုပ်ကြလို့ တိုးတက်လာတာ။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာဟာ သူ့ဟာဟူ နေ နေတာ မဟုတ်ဘူးတဲ့။ လူတွေ တည်ဆောက်တဲဥစ္စာ။ လူတွေပါဝင်တော့မှ ဒီမိုကရေစီ ဆိုတဲ့ဥစ္စာက ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်တာတဲ့။”

လူဖြူ အမျိုးသားတွေ ကြီးစိုးတဲ့ ဝါရှင်တန် နိုင်ငံရေးမှာ လူမည်းနဲ့ တောင်အာရှနွယ်ဖွား အမျိုးသမီး တယောက် အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးရာထူး နေရာတခုကို ရောက်လာတာကတော့ တကယ့်ကို ထူးခြားတဲ့ သမိုင်းမှတ်တိုင်တခု ဖြစ်နေတာပါ။ ဒီသမိုင်းမှတ်တိုင်ကို သူနဲ့ စပေမဲ့ သူနဲ့ အဆုံးသတ် မသွားစေရပါဘူးလို့ Kamala Harris ကပြောပါတယ်။

“သူဟာ အမေရိကန် ဒုသမ္မတအဖြစ် ပထမဆုံး တာဝန်ထမ်းခွင့်ရသူသာ ဖြစ်မယ်။ နောက်ဆုံး ဆိုတာတော့ ဖြစ်မှာမဟုတ်ပါဘူး။” - လို့ Kamala Harris က ပြောသွားတာပါ။

ဒါ့အပြင် ဒီကနေ့ အောင်ပွဲကို ကြည့်နေကြတဲ့ မိန်းခလေးငယ်တွေ အားလုံး ဒီတိုင်းပြည်မှာ ဒီလို ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို မြင်တွေ့ ခဲ့ကြရပါပြီ။ ရည်ရွယ်ချက် အပြည့်ထားပြီး ခိုင်မာတဲ့ယုံကြည်ချက်နဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။ ဘယ်သူမှ ထင်မထားတဲ့ နေရာတခုကို ရလာပါလိမ့်မယ်လို့လည်း Kamala Harris က နောင်လာနောက်သား မျိုးဆက်တွေကို အားပေးစကား ပြောကြားသွားခဲ့ပါတယ်။ သူပြောသလိုပါပဲ။ ဘယ်သူမဆို ကြိုးစားအားထုတ်ရင် အားထုတ်မှုရဲ့ အကျိုးကို ခံစားကြရစမြဲပါပဲ။ ဒါကြောင့် ခိုင်မာတဲ့ ယုံကြည်ချက်ထားပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်အရောက် လေ ျှာက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းရင်း ဒီသီတင်းပတ် အမျိုးသမီးကဏ္ဍကို ဒီမှာပဲ ရပ်နားခွင့် ပြုပါရှင်။ ကျမ ခင်ဖြူထွေးပါရှင်။

XS
SM
MD
LG