သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အားနည္းေနေသးတဲ့ ျမန္မာ့လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္း


(Zawgyi/Unicode)

အခ်င္းခ်င္း ႐ိုင္းပင္းေလ့ရွိျပီး စာနာကူညီတတ္သူေတြ ေနထိုင္ၾကတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူမႈကူညီေရးလုပ္ငန္းေတြ အမ်ားအျပား ရွိေပမဲ့၊ ဒါေတြကို စနစ္တက် က်င့္၀တ္ စံႏႈန္းေတြ ခ်မွတ္ျပီး လုပ္ေဆာင္တာမ်ိဳးကေတာ့ အားနည္းေနေသးတာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ La Sierra တကၠသိုလ္မွာ ပါရဂူဘြဲ႔ယူဖို႔အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သုေတသနလုပ္ စာတမ္းျပဳစုေနတဲ့ မမစ္ရွဲလ္ ခေမာင္း (Michelle Kamau) က ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္းေတြမွာ ဘယ္လို အားနည္းမႈေတြ ရွိေနပါတာလဲ။ ဘာေတြကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ လိုအပ္ေနတာပါလဲ။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အမ်ားစု ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ လူမႈ၀န္ထမ္း လုပ္ငန္းေတြရဲ႕ အေရးပါမႈေတြကိုေတာ့ မမစ္ရွဲလ္ခေမာင္းကို မခင္ျဖဴေထြးက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျပီး ဒီသီတင္းပတ္ အမ်ိဳးသမီးက႑မွာ စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

မမစ္ရွ္လ္က ပညာေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ ဦးေဆာင္မႈပိုင္းဆုိင္ရာ ဘာသာရပ္နဲ႔ မၾကာခင္မွာ ပါရဂူဘြဲ႔ယူဖို႔ ရွိေနျပီးေတာ့ ဒီအတြက္ ကိုယ္ စာတမ္းျပဳစုတာမွာလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံက လူမႈ၀န္ထမ္း လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေလ့လာ သုေတသနလုပ္ တင္ျပေနတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္းေတြ အေၾကာင္း စိတ္၀င္စားျပီး လုပ္ျဖစ္တာပါလဲ။ ဘာေတြ ေတြ႔ခဲ့ရလဲ ဆုိတာ အရင္ဆံုး နည္းနည္း ရွင္းျပေပးပါလား။

''က်မ အခုေလာေလာဆယ္ ျပီးေအာင္လုပ္ေနတဲ့ ပါရဂူဘြဲ႔ကို စျပီးေတာ့လုပ္ခါစက ဘယ္လိုစဥ္းစားမိလဲဆုိေတာ့ က်မ အခုလက္ရွိ ရွိထားတဲ့ပညာေရးနဲ႔ အလုပ္နဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ့ အေတြ႔အၾကံဳ အႏွစ ၂၀ ရွိသြားျပီဆိုေတာ့ အဲ့ဒီေနရာကေန ဘယ္လို ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ျပန္ျပီးေတာ့ကူညီလို႔ရမလဲ ဆုိျပီး ျပန္ျပီးေတာ့ အေကာင္အထည္ေဖာ္တာေပါ့ေနာ္။ အရင္ႏွစ္က က်မ မိသားစုနဲ႔ျမန္မာျပည္ကို ျပန္လာျပီးေတာ့ အလည္လာတယ္။ အဲ့ဒီ အလည္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ က်မ ဒီမွာရွိတဲ့ မိတ္ေဆြတို႔ တျခား သူ သံုးေလးေယာက္နဲ႔ စကားစျပီးေတာ့ ေျပာမိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီမွာလုပ္ေနတဲ့ social worker ေတြ ဘယ္လိုမ်ား အလုပ္ကိုလုပ္ကိုင္ၾကလဲ။ ျပီးရင္ ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ဘယ္လို သင္တန္းေတြ ရၾကလဲဆိုတာ ေမးၾကည့္ေတာ့ အဲ့ဒီကေနစျပီး စကားက စသြားတာေပါ့ေနာ္။ က်မ အဲ့ဒီမွာာဘေတြ႔သြားလဲဆိုေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ social worker ေတြ အားလံုးဟာတဲ့။ social worker ဆိုတာ လူမႈ၀န္ထမ္းေတြေပါ့။ သူတို႔ေတြက social work ဆိုတဲ့အလုပ္ကို လုပ္ေနေပမဲ့ သူတို႔နဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ ဘြဲ႔ေတြ ဘာေတြဆိုတာ တခုပဲရွိေသးတယ္။ အဲ့ဒီဟာက ဘာလဲဆိုေတာ့ Post Graduate Social Work Diploma ဆိုတာ။ အဲ့ဒါက ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာရွိတဲ့ pyscology စိတ္ပညာရပ္ဆိုင္ရာဌာနကေန ေပးတဲ့ ဒီပလိုမာဘဲြ႔ေပါ့။ ဒီိလို social work နဲ႔ဆိုျပီးေတာ့ ပတ္သက္တဲ့ ဒီဂရီဘြဲ႔ဆိုတာေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူးေပါ့။ အဲ့ဒီေတာ့ အဲ့ဒါကို သိရတဲ့အခ်ိန္က်ေတာ့ က်မ အရမ္းစိတ္၀င္စားသြားတယ္။”

အဲ့ေတာ့ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အစိုးရလူမႈ၀န္ထမ္းဌာနေတြ၊ လူမႈ၀န္ထမ္း အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ အလုပ္ လုပ္ေနၾကတဲ့ သူေတြနဲ႔ေရာ ဆက္စပ္ စကားေျပာျဖစ္ခဲ့ တာပါလား။

“ဟုတ္ကဲ့။ အဲ့ေတာ့ စကား စပ္ ေျပာရင္းနဲ႔ ဘယ္လို အခ်ိတ္အဆက္ရသြားသလဲ ဆိုေတာ့ လူမႈ၀န္ထမ္းဌာနေ Ministery of Social Welfare မွာရွိတဲ့ social worker တေယာက္နဲ႔ အဆက္အသြြယ္ရသြားတယ္။ ျပီးေတာ့ social worker ဆုိတဲ့အသင္းဆိုတာ ရွိတယ္။ အဲ့ဒီမွာလုပ္ေနတဲ့သူေတြနဲ႔လည္း အဆက္အသြယ္ရသြားျပီး စကား စေျပာၾကည့္တာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီ စကားစေျပာတဲ့အခါမွာ ဘာေတြ႔လာလဲဆိုေတာ့ ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ Training ေတြ ေလ့က်င့္ေရးတို႔၊ ျပီးေတာ့ လက္ေတြ႔လုပ္ငန္းေတြဆိုတာ အဲ့ဒီေနရာမွာ အရမ္းအားနည္းေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ အခု ေလာေလာဆယ္ ပညာေရးဘြဲ႔မရွိတဲ့အျပင္ အဲ့ဒီလို Training ေတြ Field Experience ဆိုတဲ့ လက္ေတြ႔လုပ္တဲ့ လုပ္ငန္းေတြမွာလည္း အရမ္းလိုေနတယ္ဆိုေတာ့ ဒီေနရာကို ဘယ္လို ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္လာေအာင္ လုပ္ဖို႔ အစီအစဥ္ေတြ စျပီး ဆြဲရမလဲ ဆိုျပီးေတာ့ အဲ့ဒီရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဒီ ပါရဂူဘြဲ႔ကို စာတမ္းကို စျပီး ေရးဖို႔ စီစဥ္ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ အခုေလာေလာဆယ္ United Nations ကုလသမဂၢ UNICEF ကေနျပီးေတာ့ အျမဲတမ္း ကူညီေနတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ ရွိေတာ့ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပညာေရးသက္သက္ဆိုတာေတာ့ မရွိေသးဘူးေပါ့။ ျပီးေတာ့ ဒီ့ထက္ဘာေတြ႔လာလဲဆိုေတာ့ ဒီ social worker ေတြ လိုက္နာရတဲ့ code of ethic ဆိုတာ ရွိကိုရွိရတယ္။ code of ethic ဆိုတာက သူတို႔ရဲ႕ social worker တိုင္းမွာအသံုးျပဳရမယ့္ က်င့္၀တ္ေတြ၊ social work တန္ဖိုးေတြဆုိတာ ေတြကို guidelines လမ္းညႊန္ခ်က္ ဒါမွမဟုတ္ framework အေျခခံေတြဆိုတာ ရွိကိုရွိရတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်မ ဒီ ျမန္မာျပည္မွာရွိတဲ့ social worker ေတြ အတြက္ကို ဒီလို framework ဒါမွမဟုတ္ guidelines ဘာမ်ားရိွမလဲ လုိက္ျပီး စံုစမ္းၾကည့္ေတာ့ တရား၀င္ လုပ္ထားတာေတြ မရွိေသးဘူးဆိုတာ ေတြ႔ရတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ လူမႈ၀န္ထမ္းေတြ၊ လုပ္ငန္းေတြကေတာ့ အမ်ားေသာအားျဖင့္ လုပ္ေနၾကတာမ်ားတယ္။ အစိုးရနဲ႔သြားတဲ့လုိင္းေတြလည္း ရွိတယ္။ တခ်ဳ႕ိဆိုလို႔ရွိရင္လဲ အစိုးရက႑မွာမဟုတ္ရင္ တျခား က်န္တဲ့ ပရဟိတအသင္းေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း NGO ေတြမွာ လုပ္တာေတြ ရွိတယ္။ တကယ္ဆုိလို႔ရွိရင္ ဒီ social worker ဆိုတာက တကယ့္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ အလုပ္။ ဆိုေတာ့ ဒီအလုပ္ကို လုပ္ကိုင္တဲ့အခါက်လို႔ရွိရင္ professionally တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ရတယ္။ ပညာေရးလည္း ပါတယ္။ ျပီးလို႔ရွိရင္ training တို႔ဘာတို႔နဲ႔လည္း ေထာက္ပံ့ပေးရတယ္ဆိုေတာ့ အဲ့ဒါအျပင္ လက္ရွိ လက္ေတြ႔ အေတြ႔အၾကံဳေတြ ဆုိတာလည္း ပါရမယ္။”

ဟုတ္ကဲ့။ အဲ့ေတာ့ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့သူေတြ၊ လူမႈ၀န္ထမ္းေတြ အတြက္က်ေတာ့ အဲ့ဒီလို ဘြဲ႔ေတြ မရွိဘူးေပါ့။

“ဟုတ္ကဲ့။ အဲ့ဒီမွာ ျမန္မာ social worker ေတြအတြက္ ျပန္ျပီးေတာ့ ၾကည့္တဲ့အခါက်ေတာ့ အဲ့ဒါေတြက နည္းနည္း အားနည္းေနတဲ့ေနရာေတြ ေတြ႔ရတယ္ေလ။ က်မ research ျပန္လုပ္ၾကည့္ေတာ့ ဘာေတြ႔သလဲဆိုေတာ့ ဒီ social work ဆိုတဲ့ အလုပ္က ဟိုးလြန္ခဲ့တဲ့ ၁၉ ၅၀ ၀န္းက်င္ေလာက္ကတည္းက ရွိခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီတုန္းကဆုိရင္ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ မစ္ ေဆလာ ဆိုတာက international social work ကေနျပီးေတာ့ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ ေရးလာတယ္။ အဲ့ဒီမွာ ဘာေရးလဲဆိုေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ social work ဆိုတဲ့ပညာေရးကို အတိအက် လိုက္ျပီးေတာ့ သင္ေပးတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကို ေရးတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္ၾကီးက အရမ္းကို အေျပာင္းအလဲေတြ ေတြ႔ၾကံဳလာတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီေက်ာင္းဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ အခ်ိန္ေတြၾကာသြားျပီးေတာ့ ႏွစ္ေပါင္းကလည္း ၆၀ ေလာက္ေက်ာ္သြားျပီဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ၾကီးကို ျပန္ျပီးေတာ့ လုိက္ရမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ social worker courier ဆိုတာက ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ အလုပ္ မရွိေတာ့ေပမဲ့ ဒီျမန္မာထံုးစံအတိုင္းဆိုရင္ေတာ့ က်မတို႔သိတဲ့အတိုင္းပေါ့ေနာ္။ က်မတို႔႐ိုးရာက လူတုိင္း လိုေနတဲ့ေနရာေတြမွာ ကူညီတဲ့ဓေလ့ဆိုတာ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ အဲ့ဒီလို လူမႈေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့အလုပ္ေတြကို ေသခ်ာ စနစ္တက်နဲ႔လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီ့ထက္အခ်င္းခ်င္း ကိုယ့္ရပ္ကြက္ကရွိတဲ့သူ၊ ကိုယ့္မိသားစုကရွိတဲ့သူကို ကူညီမယ့္အျပင္ ဒီထက္ပိုျပီး စနစ္တက်လုပ္ဖို႔ လုိလာတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ ဒီ social worker ေတြအားလံုး လိုက္နာျပီးေတာ့ က်င့္သံုးႏိုင္မယ့္ professional starndard ဆိုတာလည္း တကယ္ကိုလိုအပ္ေနတယ္ ဆုိတာကို အဲ့ဒီမွာသိသိသာသာ ေတြ႔လာပါတယ္။”

တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံဆိုတာ သာေရးနာေရး လုပ္အားေပး ကူညီတဲ့အသင္းအဖြဲ႔ေတြ အင္မတန္ေပါမ်ားျပီး လူမႈ၀န္ထမ္း ကူညီေစာင့္ေရွာက္လိုစိတ္ ရွိသူေတြ အင္မတန္မ်ားပါတယ္။ ေရေဘး မီးေဘး၊ အခုဆိုရင္ ကိုဗစ္ေဘး ေပါ့ေနာ္ ၾကံဳရတဲ့အခါမွာ ကူညီသူေတြ အမ်ားၾကီး ရွိၾကတယ္။ ဒီလို ႐ိုင္းပင္ကူညီတတ္တဲ့ ႏုိင္ငံမွာ လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္းေတြ မွာက်ေတာ့ စနစ္တက် စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း၊ စံႏႈန္း သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ရွိမေနဘူးဆိုတာကေတာ့ စိတ္၀င္စားစာရာ အေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ အခု ျမန္မာႏုိင္ငံမွာက လူမႈ၀န္ထမ္းဆိုင္ရာ ပညာေရး ပညာရပ္ဆိုတာမ်ိဳး စနစ္တက် မရွိဘဲနဲ႔ လက္ရွိလုပ္ေနတဲ့သူေတြက ဒါေတြကို ကိုယ့္နည္းကိုယ့္ဟန္နဲ႔ လုပ္ကိုင္လႈပ္ရွားေနတယ္လို႔ နားလည္ရမွာေပါ့။ အဲ့ဒီလို သေဘာပါလား။

“ဟုတ္တယ္ အစ္မ။ အေျခခံကေတာ့ မရွိဘူးမဟုတ္ဘူး ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်မတို႔မွာ လြတ္ေနတဲ့ႏွစ္ေတြက အရမ္း မ်ားေနျပီးေတာ့ အစကေန ျပန္စရမယ့္သေဘာမ်ိဳး ျဖစ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ social work ဆုိတာကေတာ့ လူမႈေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥေတြ လုပ္ေနတာဆိုေတာ့ လူမႈေရးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ဘာေတြ ဘယ္လုိရင္ဆုိင္ရသလဲ ဆိုတာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိဖို႔လိုတာေပါ့ေနာ္။ ဒီအတြက္ curriculum သင္႐ုိးညႊန္းတန္း သင္တဲ့ေနရာမွာ ဘာေတြ ပါ၀င္ သင္ယူရသလဲ ဆိုေတာ့ political science ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သိပၸံပညာ၊ ျပီးလို႔ရွိရင္ research သုေတသနေတြ လုပ္ရတယ္။ စံုစမ္းတာေတြ လုပ္ရတယ္။ ျပီးရင္ psycology ။ အဲ့ဒါတခုက ေတာ္ေတာ္အေရးၾကီးတယ္။ pyscology ဆိုတာ ကေတာ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာနဲ႔ဆိုင္တဲ့ သင္ၾကားမႈေတြေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါေတြလည္း ပါတယ္။ ျပီးလို႔ရွိရင္ sociology ဆိုတာ လူအမ်ားနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈတို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ လူေတြ ဘယ္လိုဆက္ဆံၾကတယ္ဆိုတဲ့ဟာေတြကို နားလည္ဖို႔၊ အဲ့ဒီအခ်က္ေတြကိုလည္း နားလည္ဖို႔ အေရးၾကီးတယ္။ အဲ့ဒါေတြလည္း နားလည္ရမယ္။ ေနာက္တခုက ဘာရွိေသးလဲဆိုေတာ့ လူေတြက ပတ္၀န္းက်င္မွာ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ဘယ္လို ဆက္ဆံၾကသလဲ။ ျပီးလို႔ရွိရင္ ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ကိစၥေတြ၊ အခ်က္အလက္ေတြကို နားလည္ထားရမယ္။ ေနာက္တခုက human rights လူ႔အခြင့္အေရးေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါေတြကလည္း လူတေယာက္ကို ဘယ္လိုထိခိုက္ျပီးေတာ့ ဘယ္လို အက်ိဳးျပဳသလဲဆိုတာလည္း နားလည္ဖို႔ရွိတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ သင္တန္းေတြအေနနဲ႔လည္း သင္ဖို႔လိုပါတယ္။ ေနာက္တခါ international standard ေတြမွာ ဘယ္လိုရွိတယ္ဆိုတာ သိကိုသိရမယ္။ ေနာက္တခုက inter-personal communication။ ဒီ social worker ဆိုတာက လူေပါင္းစံုနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ျပႆနာအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေျဖရွင္းျပီးေတာ့ ကူညီရတဲ့သူဆိုေတာ့ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ စကားေျပာ ဆက္သြယ္တဲ့အခါမွာ ဘယ္လိုပိုျပီးေတာ့ ထိေရာက္ေအာင္ လုပ္ႏုိင္မလဲဆိုတဲ့ သင္တန္းေတြကုိ ေလ့က်င့္ထားဖို႔ လို္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ ၾကည့္လိုက္လို႔ရွိရင္ social worker တေယာက္ ျဖစ္လာဖို႔ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ၾကီးကို နားလည္ျပီးေတာ့ ကၽြမ္းက်င္မွ လုပ္ႏုိင္ လုပ္လို႔ရတဲ့အလုပ္။ တကယ္ professional အလုပ္ ဆိုတာ အဲ့ဒါကိုေတာ့ အသိေပးခ်င္ပါတယ္။”

ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ဒါကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လူမႈ၀န္ထမ္း လုပ္ငန္းေတြ တႏုိင္တပိုင္လုပ္ေနၾကတာေတြ ရွိေပမဲ့၊ ဒီဘာသာရပ္ကို စနစ္တက် သင္ယူ နားလည္ျပီး လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းအတြက္ ေရရွည္ အက်ိဳးျပဳႏုိင္တဲ့ လုပ္ငန္းေတြျဖစ္လာဖို႔ အတြက္မွာေတာ့ အားနည္းခ်က္ေတြ၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနေသးတယ္ဆုိတာကို ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ La Sierra တကၠသိုလ္မွာ ပါရဂူဘြဲ႔အတြက္ သုေတသနလုပ္ စာတမ္းျပဳစုေနတဲ့ မမစ္ရွဲလ္ ခေမာင္း (Michelle Kamau) က ရွင္းျပခဲ့တာပါ။ လူမႈ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ အမ်ားျပည္သူ လက္ကိုင္ထားသင့္တဲ့ စံညႊန္းေတြ စနစ္တက် ျဖစ္လာေအာင္ ပညာရွင္တေယာက္အေနနဲ႔ မမစ္ရွဲလ္ ဘာေတြ အၾကံျပဳထားလဲ။ လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းတခု ေရရွည္ဖြံျဖိဳးတိုးတက္ဖို႔ လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္းေတြက ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးပါတဲ့က႑မွာ ရွိေနလဲ။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အမ်ားစု ပါ၀င္လႈပ္ရွားေနတဲ့ ဒီက႑တိုးတက္လာရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဘ၀ေတြေရာ ဘာေတြ တုိးတက္လာႏုိင္မလဲဆုိတာေတြကိုေတာ့ ေနာက္သီတင္းပတ္မွာ ဆက္ျပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးသြားပါမယ္။ အခုကေတာ့ အခ်ိန္ အကန္႔အသတ္ရွိတဲ့အတြက္ ဒီအပတ္အမ်ိဳးသမီးက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားခြင့္ျပဳပါရွင့္။ က်မ ခင္ျဖဴေထြးပါ။

အားနည္းေနေသးတဲ့ ျမန္မာ လူမႈ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္း
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:43 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

========================================

[Unicode Version]

အားနည်းနေသေးတဲ့ မြန်မာ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း (အမျိုးသမီးကဏ္ဍ)

အချင်းချင်း ရိုင်းပင်းလေ့ရှိပြီး စာနာကူညီတတ်သူတွေ နေထိုင်ကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူမှုကူညီရေးလုပ်ငန်းတွေ အများအပြား ရှိပေမဲ့၊ ဒါတွေကို စနစ်တကျ ကျင့်ဝတ် စံနှုန်းတွေ ချမှတ်ပြီး လုပ်ဆောင်တာမျိုးကတော့ အားနည်းနေသေးတာ တွေ့ရတယ်လို့ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် La Sierra တက္ကသိုလ်မှာ ပါရဂူဘွဲ့ယူဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသနလုပ် စာတမ်းပြုစုနေတဲ့ မမစ်ရှဲလ် ခမောင်း (Michelle Kamau) က ပြောပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတွေမှာ ဘယ်လို အားနည်းမှုတွေ ရှိနေပါတာလဲ။ ဘာတွေကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေတာပါလဲ။ အမျိုးသမီးတွေ အများစု ပါဝင်လုပ်ဆောင်နေတဲ့ လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းတွေရဲ့ အရေးပါမှုတွေကိုတော့ မမစ်ရှဲလ်ခမောင်းကို မခင်ဖြူထွေးက ဆက်သွယ်မေးမြန်းပြီး ဒီသီတင်းပတ် အမျိုးသမီးကဏ္ဍမှာ စုစည်းတင်ပြထားပါတယ်။

မမစ်ရှ်လ်က ပညာရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ဦးဆောင်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်နဲ့ မကြာခင်မှာ ပါရဂူဘွဲ့ယူဖို့ ရှိနေပြီးတော့ ဒီအတွက် ကိုယ် စာတမ်းပြုစုတာမှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံက လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး လေ့လာ သုတေသနလုပ် တင်ပြနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဘာကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတွေ အကြောင်း စိတ်ဝင်စားပြီး လုပ်ဖြစ်တာပါလဲ။ ဘာတွေ တွေ့ခဲ့ရလဲ ဆိုတာ အရင်ဆုံး နည်းနည်း ရှင်းပြပေးပါလား။

''ကျမ အခုလောလောဆယ် ပြီးအောင်လုပ်နေတဲ့ ပါရဂူဘွဲ့ကို စပြီးတော့လုပ်ခါစက ဘယ်လိုစဉ်းစားမိလဲဆိုတော့ ကျမ အခုလက်ရှိ ရှိထားတဲ့ပညာရေးနဲ့ အလုပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ အတွေ့အကြုံ အနှစ ၂၀ ရှိသွားပြီဆိုတော့ အဲ့ဒီနေရာကနေ ဘယ်လို ပညာရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြန်ပြီးတော့ကူညီလို့ရမလဲ ဆိုပြီး ပြန်ပြီးတော့ အကောင်အထည်ဖော်တာပေါ့နော်။ အရင်နှစ်က ကျမ မိသားစုနဲ့မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာပြီးတော့ အလည်လာတယ်။ အဲ့ဒီ အလည်လာတဲ့အခါကျတော့ ကျမ ဒီမှာရှိတဲ့ မိတ်ဆွေတို့ တခြား သူ သုံးလေးယောက်နဲ့ စကားစပြီးတော့ ပြောမိတယ်ပေါ့နော်။ ဒီမှာလုပ်နေတဲ့ social worker တွေ ဘယ်လိုများ အလုပ်ကိုလုပ်ကိုင်ကြလဲ။ ပြီးရင် ပညာရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ဘယ်လို သင်တန်းတွေ ရကြလဲဆိုတာ မေးကြည့်တော့ အဲ့ဒီကနေစပြီး စကားက စသွားတာပေါ့နော်။ ကျမ အဲ့ဒီမှာာဘတွေ့သွားလဲဆိုတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ social worker တွေ အားလုံးဟာတဲ့။ social worker ဆိုတာ လူမှုဝန်ထမ်းတွေပေါ့။ သူတို့တွေက social work ဆိုတဲ့အလုပ်ကို လုပ်နေပေမဲ့ သူတို့နဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ဘွဲ့တွေ ဘာတွေဆိုတာ တခုပဲရှိသေးတယ်။ အဲ့ဒီဟာက ဘာလဲဆိုတော့ Post Graduate Social Work Diploma ဆိုတာ။ အဲ့ဒါက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာရှိတဲ့ pyscology စိတ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာဌာနကနေ ပေးတဲ့ ဒီပလိုမာဘွဲ့ပေါ့။ ဒီလို social work နဲ့ဆိုပြီးတော့ ပတ်သက်တဲ့ ဒီဂရီဘွဲ့ဆိုတာတော့ မဟုတ်သေးဘူးပေါ့။ အဲ့ဒီတော့ အဲ့ဒါကို သိရတဲ့အချိန်ကျတော့ ကျမ အရမ်းစိတ်ဝင်စားသွားတယ်။”

အဲ့တော့ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ အစိုးရလူမှုဝန်ထမ်းဌာနတွေ၊ လူမှုဝန်ထမ်း အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ အလုပ် လုပ်နေကြတဲ့ သူတွေနဲ့ရော ဆက်စပ် စကားပြောဖြစ်ခဲ့ တာပါလား။

“ဟုတ်ကဲ့။ အဲ့တော့ စကား စပ် ပြောရင်းနဲ့ ဘယ်လို အချိတ်အဆက်ရသွားသလဲ ဆိုတော့ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနေ Ministery of Social Welfare မှာရှိတဲ့ social worker တယောက်နဲ့ အဆက်အသွယ်ရသွားတယ်။ ပြီးတော့ social worker ဆိုတဲ့အသင်းဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲ့ဒီမှာလုပ်နေတဲ့သူတွေနဲ့လည်း အဆက်အသွယ်ရသွားပြီး စကား စပြောကြည့်တာပေါ့နော်။ အဲ့ဒီ စကားစပြောတဲ့အခါမှာ ဘာတွေ့လာလဲဆိုတော့ ပညာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ Training တွေ လေ့ကျင့်ရေးတို့၊ ပြီးတော့ လက်တွေ့လုပ်ငန်းတွေဆိုတာ အဲ့ဒီနေရာမှာ အရမ်းအားနည်းနေတယ်ပေါ့နော်။ အခု လောလောဆယ် ပညာရေးဘွဲ့မရှိတဲ့အပြင် အဲ့ဒီလို Training တွေ Field Experience ဆိုတဲ့ လက်တွေ့လုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေမှာလည်း အရမ်းလိုနေတယ်ဆိုတော့ ဒီနေရာကို ဘယ်လို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာအောင် လုပ်ဖို့ အစီအစဉ်တွေ စပြီး ဆွဲရမလဲ ဆိုပြီးတော့ အဲ့ဒီရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဒီ ပါရဂူဘွဲ့ကို စာတမ်းကို စပြီး ရေးဖို့ စီစဉ်ခဲ့တာပေါ့နော်။ နောက် အခုလောလောဆယ် United Nations ကုလသမဂ္ဂ UNICEF ကနေပြီးတော့ အမြဲတမ်း ကူညီနေတဲ့ အစီအစဉ်တွေ ရှိတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပညာရေးသက်သက်ဆိုတာတော့ မရှိသေးဘူးပေါ့။ ပြီးတော့ ဒီ့ထက်ဘာတွေ့လာလဲဆိုတော့ ဒီ social worker တွေ လိုက်နာရတဲ့ code of ethic ဆိုတာ ရှိကိုရှိရတယ်။ code of ethic ဆိုတာက သူတို့ရဲ့ social worker တိုင်းမှာအသုံးပြုရမယ့် ကျင့်ဝတ်တွေ၊ social work တန်ဖိုးတွေဆိုတာ တွေကို guidelines လမ်းညွှန်ချက် ဒါမှမဟုတ် framework အခြေခံတွေဆိုတာ ရှိကိုရှိရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျမ ဒီ မြန်မာပြည်မှာရှိတဲ့ social worker တွေ အတွက်ကို ဒီလို framework ဒါမှမဟုတ် guidelines ဘာများရှိမလဲ လိုက်ပြီး စုံစမ်းကြည့်တော့ တရားဝင် လုပ်ထားတာတွေ မရှိသေးဘူးဆိုတာ တွေ့ရတယ်။ အဲ့ဒီတော့ လူမှုဝန်ထမ်းတွေ၊ လုပ်ငန်းတွေကတော့ အများသောအားဖြင့် လုပ်နေကြတာများတယ်။ အစိုးရနဲ့သွားတဲ့လိုင်းတွေလည်း ရှိတယ်။ တချု့ိဆိုလို့ရှိရင်လဲ အစိုးရကဏ္ဍမှာမဟုတ်ရင် တခြား ကျန်တဲ့ ပရဟိတအသင်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း NGO တွေမှာ လုပ်တာတွေ ရှိတယ်။ တကယ်ဆိုလို့ရှိရင် ဒီ social worker ဆိုတာက တကယ့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အလုပ်။ ဆိုတော့ ဒီအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်တဲ့အခါကျလို့ရှိရင် professionally တိုးတက်အောင် လုပ်ရတယ်။ ပညာရေးလည်း ပါတယ်။ ပြီးလို့ရှိရင် training တို့ဘာတို့နဲ့လည်း ထောက်ပံ့ပေးရတယ်ဆိုတော့ အဲ့ဒါအပြင် လက်ရှိ လက်တွေ့ အတွေ့အကြုံတွေ ဆိုတာလည်း ပါရမယ်။”

ဟုတ်ကဲ့။ အဲ့တော့ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေကြတဲ့သူတွေ၊ လူမှုဝန်ထမ်းတွေ အတွက်ကျတော့ အဲ့ဒီလို ဘွဲ့တွေ မရှိဘူးပေါ့။

“ဟုတ်ကဲ့။ အဲ့ဒီမှာ မြန်မာ social worker တွေအတွက် ပြန်ပြီးတော့ ကြည့်တဲ့အခါကျတော့ အဲ့ဒါတွေက နည်းနည်း အားနည်းနေတဲ့နေရာတွေ တွေ့ရတယ်လေ။ ကျမ research ပြန်လုပ်ကြည့်တော့ ဘာတွေ့သလဲဆိုတော့ ဒီ social work ဆိုတဲ့ အလုပ်က ဟိုးလွန်ခဲ့တဲ့ ၁၉ ၅၀ ဝန်းကျင်လောက်ကတည်းက ရှိခဲ့တာပေါ့နော်။ အဲ့ဒီတုန်းကဆိုရင် အမျိုးသမီးတယောက် မစ် ဆေလာ ဆိုတာက international social work ကနေပြီးတော့ ဆောင်းပါးတပုဒ် ရေးလာတယ်။ အဲ့ဒီမှာ ဘာရေးလဲဆိုတော့ မြန်မာပြည်မှာ social work ဆိုတဲ့ပညာရေးကို အတိအကျ လိုက်ပြီးတော့ သင်ပေးတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ရေးတာပေါ့နော်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာပြည်ကြီးက အရမ်းကို အပြောင်းအလဲတွေ တွေ့ကြုံလာတဲ့အခါကျတော့ ဒီကျောင်းဆိုတာ မရှိတော့ဘူးပေါ့နော်။ အချိန်တွေကြာသွားပြီးတော့ နှစ်ပေါင်းကလည်း ၆၀ လောက်ကျော်သွားပြီဆိုတော့ တော်တော်ကြီးကို ပြန်ပြီးတော့ လိုက်ရမယ်လို့ထင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ social worker courier ဆိုတာက ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အလုပ် မရှိတော့ပေမဲ့ ဒီမြန်မာထုံးစံအတိုင်းဆိုရင်တော့ ကျမတို့သိတဲ့အတိုင်းပေါ့နော်။ ကျမတို့ရိုးရာက လူတိုင်း လိုနေတဲ့နေရာတွေမှာ ကူညီတဲ့ဓလေ့ဆိုတာ ရှိတယ်ပေါ့နော်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီလို လူမှုရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့အလုပ်တွေကို သေချာ စနစ်တကျနဲ့လုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒီ့ထက်အချင်းချင်း ကိုယ့်ရပ်ကွက်ကရှိတဲ့သူ၊ ကိုယ့်မိသားစုကရှိတဲ့သူကို ကူညီမယ့်အပြင် ဒီထက်ပိုပြီး စနစ်တကျလုပ်ဖို့ လိုလာတယ်ပေါ့နော်။ နောက်တခုကတော့ ဒီ social worker တွေအားလုံး လိုက်နာပြီးတော့ ကျင့်သုံးနိုင်မယ့် professional starndard ဆိုတာလည်း တကယ်ကိုလိုအပ်နေတယ် ဆိုတာကို အဲ့ဒီမှာသိသိသာသာ တွေ့လာပါတယ်။”

တကယ်တော့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုတာ သာရေးနာရေး လုပ်အားပေး ကူညီတဲ့အသင်းအဖွဲ့တွေ အင်မတန်ပေါများပြီး လူမှုဝန်ထမ်း ကူညီစောင့်ရှောက်လိုစိတ် ရှိသူတွေ အင်မတန်များပါတယ်။ ရေဘေး မီးဘေး၊ အခုဆိုရင် ကိုဗစ်ဘေး ပေါ့နော် ကြုံရတဲ့အခါမှာ ကူညီသူတွေ အများကြီး ရှိကြတယ်။ ဒီလို ရိုင်းပင်ကူညီတတ်တဲ့ နိုင်ငံမှာ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတွေ မှာကျတော့ စနစ်တကျ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း၊ စံနှုန်း သတ်မှတ်ချက်တွေ ရှိမနေဘူးဆိုတာကတော့ စိတ်ဝင်စားစာရာ အတော်ကောင်းပါတယ်။ အဲ့တော့ အခု မြန်မာနိုင်ငံမှာက လူမှုဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ ပညာရေး ပညာရပ်ဆိုတာမျိုး စနစ်တကျ မရှိဘဲနဲ့ လက်ရှိလုပ်နေတဲ့သူတွေက ဒါတွေကို ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ လုပ်ကိုင်လှုပ်ရှားနေတယ်လို့ နားလည်ရမှာပေါ့။ အဲ့ဒီလို သဘောပါလား။

“ဟုတ်တယ် အစ်မ။ အခြေခံကတော့ မရှိဘူးမဟုတ်ဘူး ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျမတို့မှာ လွတ်နေတဲ့နှစ်တွေက အရမ်း များနေပြီးတော့ အစကနေ ပြန်စရမယ့်သဘောမျိုး ဖြစ်နေတာပေါ့နော်။ social work ဆိုတာကတော့ လူမှုရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စတွေ လုပ်နေတာဆိုတော့ လူမှုရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေ ဘယ်လိုရင်ဆိုင်ရသလဲ ဆိုတာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိဖို့လိုတာပေါ့နော်။ ဒီအတွက် curriculum သင်ရိုးညွှန်းတန်း သင်တဲ့နေရာမှာ ဘာတွေ ပါဝင် သင်ယူရသလဲ ဆိုတော့ political science ဆိုရင် နိုင်ငံရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သိပ္ပံပညာ၊ ပြီးလို့ရှိရင် research သုတေသနတွေ လုပ်ရတယ်။ စုံစမ်းတာတွေ လုပ်ရတယ်။ ပြီးရင် psycology ။ အဲ့ဒါတခုက တော်တော်အရေးကြီးတယ်။ pyscology ဆိုတာ ကတော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ဆိုင်တဲ့ သင်ကြားမှုတွေပေါ့နော်။ အဲ့ဒါတွေလည်း ပါတယ်။ ပြီးလို့ရှိရင် sociology ဆိုတာ လူအများနဲ့ဆိုင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတို့၊ ဒါမှမဟုတ် လူတွေ ဘယ်လိုဆက်ဆံကြတယ်ဆိုတဲ့ဟာတွေကို နားလည်ဖို့၊ အဲ့ဒီအချက်တွေကိုလည်း နားလည်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။ အဲ့ဒါတွေလည်း နားလည်ရမယ်။ နောက်တခုက ဘာရှိသေးလဲဆိုတော့ လူတွေက ပတ်ဝန်းကျင်မှာ တယောက်နဲ့တယောက် ဘယ်လို ဆက်ဆံကြသလဲ။ ပြီးလို့ရှိရင် ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ပတ်သက်လို့ ဆက်နွယ်နေတဲ့ကိစ္စတွေ၊ အချက်အလက်တွေကို နားလည်ထားရမယ်။ နောက်တခုက human rights လူ့အခွင့်အရေးပေါ့နော်။ အဲ့ဒါတွေကလည်း လူတယောက်ကို ဘယ်လိုထိခိုက်ပြီးတော့ ဘယ်လို အကျိုးပြုသလဲဆိုတာလည်း နားလည်ဖို့ရှိတယ်။ အဲ့ဒီတော့ သင်တန်းတွေအနေနဲ့လည်း သင်ဖို့လိုပါတယ်။ နောက်တခါ international standard တွေမှာ ဘယ်လိုရှိတယ်ဆိုတာ သိကိုသိရမယ်။ နောက်တခုက inter-personal communication။ ဒီ social worker ဆိုတာက လူပေါင်းစုံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပြဿနာအမျိုးမျိုးကို ဖြေရှင်းပြီးတော့ ကူညီရတဲ့သူဆိုတော့ တယောက်နဲ့တယောက် စကားပြော ဆက်သွယ်တဲ့အခါမှာ ဘယ်လိုပိုပြီးတော့ ထိရောက်အောင် လုပ်နိုင်မလဲဆိုတဲ့ သင်တန်းတွေကို လေ့ကျင့်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ အဲ့ဒီတော့ ကြည့်လိုက်လို့ရှိရင် social worker တယောက် ဖြစ်လာဖို့ဆိုတာ တော်တော်ကြီးကို နားလည်ပြီးတော့ ကျွမ်းကျင်မှ လုပ်နိုင် လုပ်လို့ရတဲ့အလုပ်။ တကယ် professional အလုပ် ဆိုတာ အဲ့ဒါကိုတော့ အသိပေးချင်ပါတယ်။”

ဟုတ်ကဲ့ပါ။ ဒါကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းတွေ တနိုင်တပိုင်လုပ်နေကြတာတွေ ရှိပေမဲ့၊ ဒီဘာသာရပ်ကို စနစ်တကျ သင်ယူ နားလည်ပြီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ရေရှည် အကျိုးပြုနိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေဖြစ်လာဖို့ အတွက်မှာတော့ အားနည်းချက်တွေ၊ လိုအပ်ချက်တွေ ရှိနေသေးတယ်ဆိုတာကို ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် La Sierra တက္ကသိုလ်မှာ ပါရဂူဘွဲ့အတွက် သုတေသနလုပ် စာတမ်းပြုစုနေတဲ့ မမစ်ရှဲလ် ခမောင်း (Michelle Kamau) က ရှင်းပြခဲ့တာပါ။ လူမှုဝန်ထမ်းတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ အများပြည်သူ လက်ကိုင်ထားသင့်တဲ့ စံညွှန်းတွေ စနစ်တကျ ဖြစ်လာအောင် ပညာရှင်တယောက်အနေနဲ့ မမစ်ရှဲလ် ဘာတွေ အကြံပြုထားလဲ။ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတခု ရေရှည်ဖွံဖြိုးတိုးတက်ဖို့ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတွေက ဘယ်လောက်အထိ အရေးပါတဲ့ကဏ္ဍမှာ ရှိနေလဲ။ အမျိုးသမီးတွေ အများစု ပါဝင်လှုပ်ရှားနေတဲ့ ဒီကဏ္ဍတိုးတက်လာရင် အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ဘဝတွေရော ဘာတွေ တိုးတက်လာနိုင်မလဲဆိုတာတွေကိုတော့ နောက်သီတင်းပတ်မှာ ဆက်ပြီးတော့ ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။ အခုကတော့ အချိန် အကန့်အသတ်ရှိတဲ့အတွက် ဒီအပတ်အမျိုးသမီးကဏ္ဍကို ဒီမှာပဲ ရပ်နားခွင့်ပြုပါရှင့်။ ကျမ ခင်ဖြူထွေးပါ။

XS
SM
MD
LG