သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ယိုယြင္းလာေနတဲ့ တရုတ္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး


၂၀၁၉ ဧၿပီ ၂၄ ရက္ေန႔က တရုတ္ ျမန္မာအလံ ( ဓာတ္ပံု- AFP)

(Zawgyi/Unicode)

အာဏာသိမ္းတာကို ဆန္ ့က်င္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြ ဆက္လက္ ေပၚေပါက္ေနခ်ိန္မွာပဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို သြယ္တန္းထားတဲ့ ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕ ပိုင္လိုင္းေတြ လုံျခံဳေရး တိုးျမွင့္ဖို ့ျပီးခဲ့တဲလကုန္ပိုင္းမွာပဲ ျမန္မာစစ္အာဏာပိုင္ေတြကို ေျပာဆိုလိုက္ေၾကာင္း ျပင္ပကို ေပါက္ၾကားခဲ့တဲ့ အစည္းအေ၀းမွတ္တမ္းတခုမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဗြီအိုေအက ရရွိထားတဲ့ မွတ္တမ္းအရ တရုတ္နဲ႔ ျမန္မာၾကား ေကာင္းမြန္ေနတယ္လို႔ ယူဆထားၾကတဲ့ ဆက္ဆံေရးမွာ မေျပလည္မႈေတြ ရွိေနတာကိုလည္း ျပသေနပါတယ္။

တရုတ္နဲ႔ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၃ က ေတြ႕ဆုံခဲ့တဲ့ အစည္းအေ၀း မွတ္တမ္းမွာေတာ့ ပိုက္လိုင္းတေလွ်ာက္ လုံျခံဳေရး တိ္ုးျမႇင့္ဖို႔အျပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေၾကာင္း သတင္းေဖာ္ျပရာမွာ အျပဳသေဘာ ေရးသားဖို႔လည္း ေတာင္းဆိုထားတာပါ။

မေရွးမေႏွာင္းမွာပဲ ျမန္မာစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြဟာ ႏိုင္ငံျခားသား အက်ဳိးေဆာင္တတေယာက္ကို ငွားရမ္းၿပီး တ႐ုတ္ႏိုင္ငံနဲ႔ ခပ္ကင္းကင္း ရွိေနတယ္ဆိုတာ လူသိရွင္ၾကား ျပသဖို႔လည္း ႀကိဳးပမ္းခဲ့ပါတယ္။

“ရက္စက္ၿပီး လူမုန္းမ်ားတဲ့ စစ္အုပ္စုထံက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက အာမခံခ်က္ရဖို႔ ႀကိဳးပမ္းတာဟာ ဒီအခ်ိန္မွာ အဆုိးဆုံးပဲ" လို႔လည္း ရန္ကုန္အေျခစိုက္ သပၼဒီပ Institute က ေဒါက္တာ ခင္ေဇာ္၀င္းက VOA ကို ေျပာပါတယ္။ “ လူေတြက စစ္အာဏာရွင္စနစ္ တေက်ာ့ျပန္ လာတယ္လို႔ လူေတြက ျမင္ၾကတာမို ့ အာဏာသိမ္းတာကသာ အဓိက ျပႆနာ။” လို႔လည္း သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

နို၀င္ဘာလ ၈ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲမသမာမွုရွိတယ္လို ့စစ္တပ္က စြပ္စြဲျပီးေနာက္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁ ရက္မွာ အာဏာသိမ္းလိုက္ရာက ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပမွုေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၈၀ ရာခိုင္နွုန္းေက်ာ္တဲ့ မဲေပးသူေတြက ျမန္မာ့ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ့ ဒီမိုကေရစီလိုလားတဲ့ ပါတီကို ေထာက္ခံထားတာျပီး ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကေတာ့ မဲမသမာမႈ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို ဇန္န၀ါရီ ၂၈ က ပယ္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

ေန ့စဥ္ဆႏၵျပပြဲေတြကေတာ့ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၆ ရက္ေန ့မွာ စတင္ခဲ့ျပီး စစ္တပ္ရဲ့ လူေသဆံုးေစတဲ့ ျဖိဳခြင္းမႈေတြေၾကာင့္ နိုင္ငံတကာ ရွုံ ႕ခ်မႈပိတ္ဆို ့မႈေတြျဖစ္ေပၚလာေနပါတယ္။ ဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သားတပိုင္း အစိုးရေပၚေပါက္လာခဲ့တဲ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတိုင္ခင္အထိ ႏွစ္ပါင္း ၅၀ ၾကာ ၾကံဳခဲ့ရတဲ့ ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြနဲ႔လည္း ရင္ဆိုင္ေနရတာပါ။

၂၀၁၁ မတ္လမွာ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရတက္လာၿပီး လပိုင္းအတြင္းမွာပဲ တခ်ိန္က စစ္တပ္ကိုဆန္ ့က်င္ခဲ့ၾကတဲ့ ကမာၻတ၀န္းက အစိုးရေတြဟာ ပိတ္ဆို ့မွုေတြကို ေလ်ွာ့ခ်လုိက္ျပီး၊ နိုင္ငံျခားရင္းနွီးျမွုပ္နွံမွုေတြကို လမ္းဖြင့္ေပးခဲ့ရာက၊ အင္တာနက္ အသံုးျပဳခြင့္နဲ ့ လူလတ္တန္းစားေတြကို တိုးပြားေစခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ၂၀၁၅ မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ိဴးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ ့ခ်ဳပ္ (NLD) အျပတ္အသပ္အနိုင္ရရွိခဲ့ျပီး စစ္တပ္နဲ႔ အာဏာခြဲေ၀အုပ္ခ်ဳပ္ေနရေပမဲ့ ဒီမိုကေရစီေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ဖို႔လည္း ကတိျပဳခဲ့တာပါ။

တခုတည္းေသာ အသံ

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ (BRI) ခါးပတ္လမ္းစီမံကိန္းမွာ အေရးပါတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံေရး ျပႆနာေတြကိုေတာ့ ေဖေဖာ္ဝါရီလဆန္းကတည္းက ျပည္တြင္းေရးအျဖစ္နဲ႔သာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ထပ္တလဲလဲ ေျပာခဲ့သလို၊ နိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး Wang Yi ကိုယ္တိုင္လည္း မၾကာေသးခင္က နွစ္ပတ္လည္ လႊတ္ေတာ္ညီလာခံက်င္းပရာ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕ေတာ္မွာ သတင္းေထာက္ေတြကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အာဏာသိမ္းစစ္တပ္ရဲ႕ လုပ္ရပ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မတ္လ ပထမပတ္ထဲ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီ ဥကၠဌက အဖဲြ႕၀င္ ၁၅ ႏိုင္ငံရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္နဲ႔ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ရာမွာေတာ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံလည္း ပါ၀င္လာပါတယ္။ ေၾကညာခ်က္မွာေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပသူေတြကို အၾကမ္းဖက္ျဖိဳခြင္းတာကို အျပင္းအထန္ ရွုံ ့ခ်ထားျပီး စစ္တပ္အေနနဲ ့အစြမ္းကုန္ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္း ေဆာင္ရြက္ဖို႔လည္း ေတာင္းဆိုထားပါတယ္။ လုံျခံဳေရးေကာင္စီ ဥကၠဌရဲ့ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္ဟာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ထက္ တဆင့္နိမ့္ေပမယ့္ ကုလသမဂၢရဲ့ အာဏာအရွိဆံုး အဖဲြ႕မွာ တရား၀င္ မွတ္တမ္းတခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ တရုတ္သံအမတ္ Zhang Jun ကေတာ့ လံုျခံဳေရးေကာင္စီအဖြဲ ့၀င္နိုင္ငံေတြ တသံထဲထြက္လာဟာ အေရးၾကီးသလို၊ အခုအခ်ိန္ဟာ တင္းမာမႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး သံတမန္ေရးအရ ေဆြးေႏြး ၫွိႏႈိင္းရမယ့္ အခ်ိန္အျဖစ္တယ္လို႔လည္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ျပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္၀ါရီတရက္ကတည္းက ထိန္းသိမ္းထားခဲ့တဲ့ သမၼတဦး၀င္းျမင့္နဲ ့နိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို ့အပါအ၀င္ အစိုးရေခါင္းေဆာင္ေတြကို ခ်က္ျခင္းလႊတ္ေပးဖို ့ကိုလည္း ေတာင္းဆိုထားပါတယ္။

ေႏြေထြးမွု နိုင္းယွဥ္ခ်က္

ဝါရွင္တန္ အေျခစိ္ုက္ Stimson Center သုေတသနဌာနရဲ့ အေရွ ့အာရွဆိုင္ရာပူးတြဲ ညႊန္ၾကားေရးမႈး နဲ ့တရုတ္ျပည္ဆုိင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမႈး Yun Sun က VOA ကုိ အီးေမးကတဆင့္ ေျပာဆိုရာမွာေတာ့ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ ဥကၠဌရဲ့ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္မွာ အၾကမ္းဖက္နွိမ္နင္းမႈကို ျပစ္တင္ရႈတ္ခ်ထားေပမယ့္ ျမန္မာစစ္တပ္ကိုေတာ့ ႐ႈတ္ခ်တာ မေတြ႕ရတာကို သတိထားမိေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း သိသာထင္ရွားတဲ့ ထူးျခားမႈေတြ ရွိေနတာကိုလည္း သူက ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

"ျမန္မာႏိုင္ငံက အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ေတြနဲ႔ မတည္မၿငိမ္ အေျခအေနေတြအေပၚ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက စိတ္ပ်က္မႈေတြ သိသိသာသာ တိုးလာေနပါတယ္။ ဒါေတြအားလုံးဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အက်ဳိးစီးပြား အတြက္ေရာ၊ ႏိုင္ငံတကာမွာ ဂုဏ္သိကၡာအရေရာ ဘက္ေပါင္းစုံက မေကာင္းပါဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ မစြက္ဖက္ေရးမူဝါဒကို စြန္႔လႊတ္ဖို႔၊ ကုလသမဂၢရဲ႕ ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ၾကား၀င္မႈေတြကို အခုအထိေတာ့ လက္ခံမယ့္ သေဘာထားမ်ဳိး မရွိေသးပါဘူး။"

ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတို႔ရဲ႕ ဆက္ဆံေရးဟာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ယွဥ္ၾကည့္တဲ့ အခါမ်ဳိးမွာသာ ရင္းႏွီးတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ေၾကာင္းလည္း သုေတသီ Yun Sun ကေျပာပါတယ္။

"ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တ႐ုတ္က NLD နဲ႔ ရင္းႏွီးတဲ့ ဆက္ဆံေရး ရွိခဲ့တယ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက စီမံကိန္းေတြကို ဆိုင္းငံ့ၿပီး၊ တ႐ုတ္ဆန္႔က်င္ေရး သေဘာထားေတြကို ဆြေပးခဲ့တာက အရပ္သားတပိုင္း ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရပါ။ NLD အစိုးရကသာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ သိကၡာကို အဖတ္ဆည္ဖို႔နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၾသဇာရွိေအာင္ ကူညီေပးခဲ့တာပါ။"

ျပင္ပကို ေပါက္ၾကားခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၃ ရက္ေန႔ အစည္းအေ၀းမွတ္တမ္းမွာေတာ့ အိမ္နီးခ်င္း ျမန္မာအေပၚ တ႐ုတ္ရဲ႕ ၾသဇာအရွိန္အဝါကို ေတြ႕ေနရဆဲပါ။

VOA ျမန္မာဌာနက ရရွိခဲ့တဲ့ အစည္းအေ၀းမွတ္တမ္းေတြအရ တရုတ္နိုုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးဌာနလက္ေအာက္ခံ ျပင္ပလံုျခံဳေရးဌာနရဲ့ ညႊန္ၾကားေရးမွုးခ်ဳပ္ Bai Tian က (BRI) မွာ အေရးပါတဲ့အစိတ္အပိုင္းတခုျဖစ္တဲ့ တရုတ္-ျမန္မာ ေရနံနဲ ့ဓာတ္ေငြ ့ပိုက္လိုင္းစီမံကိန္းရဲ့ လံုျခံဳေရးကို အေသအခ်ာေဆာင္ရြက္ဖို ့ျမန္မာစစ္အုပ္စုကို ေျပာဆိုထားပါတယ္။

ပိုက္လိုင္းေတြ အႏၱရာယ္ၾကံဳရင္ စီမံကိန္းမွာ တရုတ္ရဲ့ ရင္းနွီးျမွဳပ္ႏွံမွုကိုလည္း ထိခိုက္ႏိုင္ေၾကာင္း အစည္းေ၀းမွတ္တမ္းထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာမီီဒီယာေတြအေနနဲ ့လည္း တရုတ္နိုင္ငံအေၾကာင္း အျပဳသေဘာေဆာင္ျပီး ေရးသားၾကဖို ့ကိုလည္း Bai က ေတာင္းဆိုထားေၾကာင္း အစည္းေ၀းမွတ္တမ္းထဲ ပါရွိပါတယ္။

တ႐ုတ္သံ႐ံုးေရွ႕ ဆႏၵျပျမင္ကြင္း။ ေဖေဖၚဝါရီ ၁၁၊ ၂၀၂၁။ (ဓာတ္ပံု-စည္သူႏိုင္)
တ႐ုတ္သံ႐ံုးေရွ႕ ဆႏၵျပျမင္ကြင္း။ ေဖေဖၚဝါရီ ၁၁၊ ၂၀၂၁။ (ဓာတ္ပံု-စည္သူႏိုင္)

အြန္လိုင္း တုန္ ့ျပန္မွုမ်ား

ျမန္မာ-တရုတ္ ပိုက္လိုင္းစီမံကိန္းအတြက္ ေဆြးေႏြးမႈေတြ စတင္ခဲ့တဲ့ ၂၀၀၄ ကတည္းက ဒီစီမံကိန္းဟာ အျငင္းပြားစရာတခုျဖစ္ခဲ့ျပီး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ စိုးရိမ္ပူပန္မွုေတြ၊ ေဒသခံေတြအေပၚ လံုလံုေလာက္ေလာက္ ေလ်ာ္ေၾကးမေပးမွုေတြက တရုတ္မုန္းတီးေရး စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကို မီးထိုးေပးသလို ျဖစ္ေနခဲ့ရတာပါ။

ျမန္မာအင္တာနက္သုံးသူေတြၾကားမွာေတာ့ ပိုက္လိုင္းေတြကို ေဖာက္ခြဲဖို႔၊ ခါးပတ္လမ္းစီမံကိန္းကို ဖ်က္ဆီးဖို႔နဲ႔ တရုတ္ ထုတ္ကုန္ေတြကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႔ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

ျမန္မာျပည္က လက္ရွိျဖစ္ပ်က္ေနတာနဲ ့ပက္သက္ျပီး ျပည္တြင္းေရးလို ့တရုတ္နိုင္ငံက ဆက္ျပီးမွတ္ယူမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာျပည္ကို ျဖတ္သန္းသြယ္တန္းထားတဲ့ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ ့ပိုက္လိုင္းေတြကို ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးပစ္တာဟာလည္း ျပည္တြင္းေရးပဲလို ့မွတ္ယူရမွာျဖစ္ေၾကာင္း အြန္လိုင္းပို ့စ္တခုမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

“အေဆြတရုတ္၊ က်ြန္ပ္တို ့အေနနဲ ့သဘာ၀ဓာတ္ေငြ ့ဆက္ျပီးမေပးခ်င္ေတာ့လို ့ ပိုက္လိုင္းကို ေဖာက္ခြဲလိုက္ပါျပီ။ ဒါက ျပည္တြင္းေရးမို ့စိတ္မရွိပါနဲ ့” ဆိုျပီး ေနာက္တဦးကလည္း သူ ့ရဲ့အြန္လိုင္းပို ့စ္မွာ ေျပာထားပါတယ္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြရဲ့ အက်ဳိးေဆာင္

လမ္းေပၚထြက္ ဆႏၵျပသူေတြနဲ ့အြန္လိုင္းေပၚက ေဒါသတရားေတြနဲ ့ရင္ဆိုင္ရာမွာ ျမန္မာဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြဟာ တရုတ္နဲ ့ခပ္ကင္းကင္းျဖစ္ေအာင္ျပသဖို ့နဲ ့အေမရိကန္နဲ ့ဆက္ဆံေရးတိုးတက္ေအာင္ အစၥေရး-ကေနဒါ အက်ဳိးေဆာင္ တေယာက္ကိုလညး္ ငွားရမ္းထားပါတယ္။

အာဏာသိမ္း စစ္တပ္က ကာကြယ္ေရး၀န္ၾကီးအျဖစ္ ခန္႔ထားတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး ျမထြန္ဦးက အစၥေရးစစ္ေထာက္လွမ္ေရးေဟာင္း Ari Ben-Menashe ဆိုသူကို အက်ဳိးေဆာင္အျဖစ္ ငွားရမ္းထားေၾကာင္း သတင္းေတြ ထြက္လာတာပါ။ သူဟာ ယခင္ ဇင္ဘာေဘြ အာဏာရွင္ ေရာဘတ္ မူဂါဘီ နဲ ့ ဆူဒန္ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြအတြက္ အက်ဳိးေဆာင္ လုပ္ေပးခဲ့သူတဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအေျခအေနမွန္ေတြကိုရွင္းျပရာမွာ အေထာက္အကူေပးဖို ့ အတြက္ Ben-Menashe နဲ ့ သူ႔ရဲ႕ ကေနဒါ အေျခစိုက္ Dickens & Madson ကုမၼဏီကို ျမန္မာႏိုင္ငံက အေျခအေနမွန္ကို ရွင္းျပရာမွာ ကူညီႏိုင္ရင္ ေဒၚလာ ၂ သန္းေပးဖို႔ ကမ္းလွမ္းထားတယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက Politico ၀က္ဘ္ဆိုဒ္ရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္အရ Ben-Menashe အေနနဲ ့ အေမရိကန္ အရာရွိေတြကို စည္းရံုးဖို ့ရွိေနသလို ေဆာ္ဒီအာေရဗ်၊ ယူေအအီး၊ အစၥေရး၊ ရုရွ၊ ကုလသမဂၢ၊ အာဖရိကသမဂၢနဲ ့အျခားေသာ နုိင္ငံတကာ အဖြဲ ့အစည္းေတြရဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ ့ဥပေဒျပဳေရး တာ၀န္ရွိသူေတြကို စည္းရံုးဖို ့ရွိေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ရိုက္တာသတင္းဌာနနဲ ့မတ္လ ၆ ရက္ ေမးျမန္းခန္းမွာေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ တရုတ္နဲ ့နီးစပ္လြန္းတယ္လို႔ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြက သေဘာထားေၾကာင္း Ben-Menashe က ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

“တရုတ္နဲ ့နီးစပ္ဖို ့ၾကိဳးစားတာကို မၾကိဳက္တာမို ့ အေနာက္နဲ ့အေမရိကန္တို႔နဲ႔ နီးစပ္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းမႈေတြ တကယ္ရွိပါတယ္။ သူတို ့ဟာ တရုတ္ ရဲ့ ရုပ္ေသးမျဖစ္ခ်င္ၾကပါဘူး။ နိုင္ငံေရးကလည္း လံုး၀ထြက္ခ်င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ငန္းစဥ္ တခုအျဖစ္နဲ႔ ့ပါ၀င္ေနရတာျဖစ္ပါတယ္။”

Stimson သုေတသနဌာနက Yun Sun ကေတာ့ အရင္ကလည္း ဒီလိုေျပာဖူးတဲ့ အစဥ္အလာရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

"ျမန္မာဟာ တရုတ္ရဲ့ ခါးပိုက္ေဆာင္မျဖစ္ခ်င္ဘူးဆိုၿပီး ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တုန္းကလည္း အလားတူ ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ရွိ အာဏာသိမ္းယူမႈနဲ ့အၾကမ္းဖက္ျဖိဳခဲြမွုေတြရဲ႕ အတိုင္းအတာအရ ဒီလိုေစာဒကမ်ဳိးနဲ႔ သိမ္းသြင္းဖို႔ လြယ္မယ္မထင္ပါဘူး။"

သပၼဒီပ Institute ရဲ့ ေဒါက္တာခင္ေဇာ္၀င္းကေတာ့ အက်ဳိးေဆာင္ေတြရဲ႕ သိမ္းသြင္းမႈေတြကို နားမေယာင္ဖို႔ နိုင္ငံတကာအဖြဲ ့အစည္းေတြကို သတိေပးထားပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြဟာ ညွိနွိဳင္းတာမ်ိဴး လံုး၀မရွိခဲ့ပဲ Ben-Menashe ရဲ့ မွတ္ခ်က္ကလည္း အေနာက္အုပ္စုက ဖိအားေပးတာကို ေရွာင္လႊဲဖို ့လွည့္ကြက္တခုမွ်သာျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

ကမၻာ့ေရးရာ အၾကံေပးအဖြဲ ့တခုျဖစ္တဲ့ နုိင္ငံတကာေလ့လာေရးေကာင္စီရဲ့ အေရွ ့ေတာင္အာရွဌာနရဲ့ အၾကီးတန္းသုေတသီ Joshua Kurlantzick က VOA ကို ေျပာတာကေတာ့ စစ္အုပ္စုဟာ အေမရိကန္ အပါအ၀င္ အေနာက္အုပ္စုနဲ႔ ဆက္ဆံေရး တိုးတက္ခ်င္တယ္ ဆိုရင္ေတာင္မွ လက္ေတြ႕အေျခအေနမွာ မျဖစ္နိုင္ဘူးလို ့ျမင္ပါတယ္။

“ ဆက္ဆံေရးတိုးတက္ခ်င္တယ္ ဆိုရင္ေတာင္မွ အာဏာသိ္မ္းတာ၊ သတင္းသမားေတြကို ဖိႏွိပ္တာ၊ ေဆးရံုေတြကို သိမ္းပိုက္ေနရာယူထားၿပီး၊ အျပစ္မဲ့တဲ့ လူေတြကို သတ္ေနတာေတြက ဆက္ဆံေရးကို လုံး၀ထိခိုက္ေအာင္ လုပ္ရာေရာက္ေနပါတယ္။”

အာဏာသိမ္းလိုက္ၿပီးေနာက္ ျမန္မာစစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြအေပၚ အေမရိကန္က ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ခ်မွတ္ေနတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ မတ္လထဲမွာပဲ ျမန္မာစစ္တပ္ အၾကီးအကဲ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႈးၾကီးမင္းေအာင္လႈိင္ရဲ့ သားျဖစ္သူ ေအာင္ျပည့္စံုနဲ ့သမီးျဖစ္သူ ခင္သီရိသက္မြန္ တို႔နဲ႔ သူတို႔ပိုင္ဆိုင္တာ၊ ဒါမွမဟုတ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ကုမၼဏီ ၆ ခု ကိုလည္း အေမရိကန္ ဘ႑ာေရးဌာနက စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔ ဒဏ္ခတ္မႈ စာရင္းမွာ ထည့္သြင္းလိုက္ပါတယ္။

“ျမန္မာစစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ့ အၾကမ္းဖက္ေျဖရွင္းမႈေတြကို တံု ့ျပန္တဲ့အေနနဲ ့ အာဏာသိမ္းယူမႈအေပၚ တာ၀န္ခံေစဖို ့အတြက္ စစ္အုပ္စုနဲ ့ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္ၿပီး ေငြေရးေၾကးေရးအရ အက်ဳိးအျမတ္ ခံစားေနရတဲ့ သူေတြကို ပစ္မွတ္ထားျပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ေနာက္ထပ္ အေရးယူေဆာင္ရြက္လိုက္တာပါ။" လို ့လည္း နိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး Antony Blinken က ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ဆန္႔က်င္ၿပီး အၾကမ္းဖက္ေျဖရွင္းေနခ်ိန္မွာ အာဏာသိမ္းမွုကို ဦးေဆာင္သူေတြ နဲ ့သူတို ့ရဲ့ အရြယ္ေရာက္ျပီးျဖစ္တဲ့ မိသားစု၀င္ေတြအေနနဲ႔ အာဏာသိမ္းအုပ္စုဆီကေန ဆက္ျပီး အက်ဳိးခံစားခြင့္ေတြ မရသင့္ဘူးလို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီနည္းနဲ ့ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့အစိုးရကို ဖယ္ရွားၿပီး အာဏာသိမ္းမႈမွာ အဓိက အခန္းက႑က ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ ၁၀ ဦးနဲ႔ အဖြဲ ့အစည္း ၃ ခုကိုလည္း ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၁ ကပဲ အေမရိကန္ ဘ႑ာေရးဌာနက ဒဏ္ခတ္အေရးယူခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္အက်ိဴးစီးပြားနဲ ့ အၾကမ္းဖက္ျဖိဳခြဲမွု

စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း မတ္လ ၁၄ ရက္ေန႔ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လံုျခံဳေရးေတြလက္ခ်က္နဲ႔ အေသအေပ်ာက္ အမ်ားဆံုး ရက္တရက္ ျဖစ္ခဲ့ျပီး ျဖိဳခြဲမွုအတိုင္းအတာဟာလည္း တရုတ္အက်ိဴးစီးပြားေတြနဲ ့ ဆက္စပ္တာမ်ိဴးေတြရွိလာပါတယ္။

လႈိင္သာယာၿမိဳ႕နယ္ စက္မႈဇုန္မွာရွိတဲ့ တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံထားတဲ့ တ႐ုတ္ပိုင္ လုပ္ငန္းတခ်ိဳ႕ ဖ်က္စီးခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ ့ေတြက အၾကမ္းဖက္ျဖိဳခြဲရာမွာ မတ္လ ၁၄ တရက္တည္းမွာတင္ လွဳိင္သာယာသပိတ္မွာ ေသဆုံးသူ ၅၀ ထက္မနည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနေျပာခြင့္ရ ေက်ာင္လီက်န္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက တ႐ုတ္အက်ဳိးစီးပြားေတြအတြက္ စိုးရိမ္တယ္လို႔ ေနာက္တေန႔မွာပဲ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕ေတာ္က သတင္းစာရွင္းပြဲမွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာရွိတဲ့ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးေတြ လံုျခံဳေရးကို အကာအကြယ္ေပးဖို႔နဲ႔ အလားတူအျဖစ္မ်ဳိး ေနာင္ထပ္မျဖစ္ေအာင္ အစြမ္းကုန္ေရွာင္ရွားဖို႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ေမွ်ာ္လင့္တယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးရရွိတဲ့ သတင္းေတြအရ အၾကမ္းဖက္ျဖိဳခြဲမွုအျပီး ရန္ကုန္ရွိ ၿမိဳ႕နယ္ ၆ ခုျဖစ္တဲ့ လႈိင္သာယာ၊ ေ႐ႊျပည္သာ၊ ေတာင္ဒဂုံ၊ ေျမာက္ဒဂုံ၊ ဒဂုံဆိပ္ကမ္းနဲ႔ ေျမာက္ဥကၠလာပၿမိဳ႕နယ္ ၆ ခုမွာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအမိန႔္ ထုတ္ျပန္ထားလိုက္ျပီး သိန္းနဲ ့ခ်ီတဲ့ အလုပ္သမားေတြဟာ စက္မွုဇုန္ေတြကေန ေနရပ္ဇာတိဆီကို ျပန္ေနၾကျပီျဖစ္ပါတယ္။

......................................................

(Unicode)

ယိုယွင်းလာနေတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး

အာဏာသိမ်းတာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဆက်လက် ပေါ်ပေါက်နေချိန်မှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံကနေ တရုတ်နိုင်ငံကို သွယ်တန်းထားတဲ့ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုင်လိုင်းတွေ လုံခြုံရေး တိုးမြှင့်ဖို့ပြီးခဲ့တဲလကုန်ပိုင်းမှာပဲ မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်တွေကို ပြောဆိုလိုက်ကြောင်း ပြင်ပကို ပေါက်ကြားခဲ့တဲ့ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းတခုမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ဗွီအိုအေက ရရှိထားတဲ့ မှတ်တမ်းအရ တရုတ်နဲ့ မြန်မာကြား ကောင်းမွန်နေတယ်လို့ ယူဆထားကြတဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ မပြေလည်မှုတွေ ရှိနေတာကိုလည်း ပြသနေပါတယ်။

တရုတ်နဲ့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေရဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ က တွေ့ဆုံခဲ့တဲ့ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းမှာတော့ ပိုက်လိုင်းတလျှောက် လုံခြုံရေး တိုးမြှင့်ဖို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံအကြောင်း သတင်းဖော်ပြရာမှာ အပြုသဘော ရေးသားဖို့လည်း တောင်းဆိုထားတာပါ။
မရှေးမနှောင်းမှာပဲ မြန်မာစစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ နိုင်ငံခြားသား အကျိုးဆောင်တတယောက်ကို ငှားရမ်းပြီး တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ခပ်ကင်းကင်း ရှိနေတယ်ဆိုတာ လူသိရှင်ကြား ပြသဖို့လည်း ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။

“ရက်စက်ပြီး လူမုန်းများတဲ့ စစ်အုပ်စုထံက တရုတ်နိုင်ငံက အာမခံချက်ရဖို့ ကြိုးပမ်းတာဟာ ဒီအချိန်မှာ အဆိုးဆုံးပဲ" လို့လည်း ရန်ကုန်အခြေစိုက် သပ္မဒီပ Institute က ဒေါက်တာ ခင်ဇော်ဝင်းက VOA ကို ပြောပါတယ်။ “ လူတွေက စစ်အာဏာရှင်စနစ် တကျော့ပြန် လာတယ်လို့ လူတွေက မြင်ကြတာမို့ အာဏာသိမ်းတာကသာ အဓိက ပြဿနာ။” လို့လည်း သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

နိုဝင်ဘာလ ၈ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲမသမာမှုရှိတယ်လို့စစ်တပ်က စွပ်စွဲပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှာ အာဏာသိမ်းလိုက်ရာက ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်တဲ့ မဲပေးသူတွေက မြန်မာ့ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ဒီမိုကရေစီလိုလားတဲ့ ပါတီကို ထောက်ခံထားတာပြီး ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကတော့ မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်တွေကို ဇန်နဝါရီ ၂၈ က ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။

နေ့စဉ်ဆန္ဒပြပွဲတွေကတော့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မှာ စတင်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်ရဲ့ လူသေဆုံးစေတဲ့ ဖြိုခွင်းမှုတွေကြောင့် နိုင်ငံတကာ ရှုံ့ချမှုပိတ်ဆို့မှုတွေဖြစ်ပေါ်လာနေပါတယ်။ ဦးသိန်းစိန် ဦးဆောင်တဲ့ အရပ်သားတပိုင်း အစိုးရပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင်အထိ နှစ်ပါင်း ၅၀ ကြာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုတွေရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့လည်း ရင်ဆိုင်နေရတာပါ။

၂၀၁၁ မတ်လမှာ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရတက်လာပြီး လပိုင်းအတွင်းမှာပဲ တချိန်က စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်ခဲ့ကြတဲ့ ကမ္ဘာတဝန်းက အစိုးရတွေဟာ ပိတ်ဆို့မှုတွေကို လျှော့ချလိုက်ပြီး၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့ရာက၊ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့်နဲ့ လူလတ်တန်းစားတွေကို တိုးပွားစေခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၂၀၁၅ မှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်တဲ့ အမျိူးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အပြတ်အသပ်အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး စစ်တပ်နဲ့ အာဏာခွဲဝေအုပ်ချုပ်နေရပေမဲ့ ဒီမိုကရေစီရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ လုပ်ဖို့လည်း ကတိပြုခဲ့တာပါ။

တခုတည်းသော အသံ

တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ (BRI) ခါးပတ်လမ်းစီမံကိန်းမှာ အရေးပါတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက နိုင်ငံရေး ပြဿနာတွေကိုတော့ ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းကတည်းက ပြည်တွင်းရေးအဖြစ်နဲ့သာ တရုတ်နိုင်ငံက ထပ်တလဲလဲ ပြောခဲ့သလို၊ နိင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Wang Yi ကိုယ်တိုင်လည်း မကြာသေးခင်က နှစ်ပတ်လည် လွှတ်တော်ညီလာခံကျင်းပရာ ဘေဂျင်းမြို့တော်မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ မတ်လ ပထမပတ်ထဲ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ ဥက္ကဌက အဖွဲ့ဝင် ၁၅ နိုင်ငံရဲ့ ထောက်ခံချက်နဲ့ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ရာမှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံလည်း ပါဝင်လာပါတယ်။ ကြေညာချက်မှာတော့ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူတွေကို အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းတာကို အပြင်းအထန် ရှုံ ့ချထားပြီး စစ်တပ်အနေနဲ့အစွမ်းကုန် ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ဆောင်ရွက်ဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။ လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥက္ကဌရဲ့ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်ဟာ ဆုံးဖြတ်ချက်ထက် တဆင့်နိမ့်ပေမယ့် ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အာဏာအရှိဆုံး အဖွဲ့မှာ တရားဝင် မှတ်တမ်းတခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ် Zhang Jun ကတော့ လုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေ တသံထဲထွက်လာဟာ အရေးကြီးသလို၊ အခုအချိန်ဟာ တင်းမာမှုတွေ လျှော့ချပြီး သံတမန်ရေးအရ ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းရမယ့် အချိန်အဖြစ်တယ်လို့လည်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီတရက်ကတည်းက ထိန်းသိမ်းထားခဲ့တဲ့ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်နဲ့နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့အပါအဝင် အစိုးရခေါင်းဆောင်တွေကို ချက်ခြင်းလွှတ်ပေးဖို့ကိုလည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။

နွေထွေးမှု နိုင်းယှဉ်ချက်

ဝါရှင်တန် အခြေစိုက် Stimson Center သုတေသနဌာနရဲ့ အရှေ့အာရှဆိုင်ရာပူးတွဲ ညွှန်ကြားရေးမှုး နဲ့တရုတ်ပြည်ဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှုး Yun Sun က VOA ကို အီးမေးကတဆင့် ပြောဆိုရာမှာတော့ လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥက္ကဌရဲ့ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်မှာ အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချထားပေမယ့် မြန်မာစစ်တပ်ကိုတော့ ရှုတ်ချတာ မတွေ့ရတာကို သတိထားမိကြောင်း ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့လည်း သိသာထင်ရှားတဲ့ ထူးခြားမှုတွေ ရှိနေတာကိုလည်း သူက ထောက်ပြခဲ့တာပါ။
"မြန်မာနိုင်ငံက အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ မတည်မငြိမ် အခြေအနေတွေအပေါ် တရုတ်နိုင်ငံက စိတ်ပျက်မှုတွေ သိသိသာသာ တိုးလာနေပါတယ်။ ဒါတွေအားလုံးဟာ တရုတ်နိုင်ငံ အကျိုးစီးပွား အတွက်ရော၊ နိုင်ငံတကာမှာ ဂုဏ်သိက္ခာအရရော ဘက်ပေါင်းစုံက မကောင်းပါဘူး။ ဒါပေမဲ့လည်း တရုတ်နိုင်ငံ အနေနဲ့ မစွက်ဖက်ရေးမူဝါဒကို စွန့်လွှတ်ဖို့၊ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ် အရေးယူမှုတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာရဲ့ ကြားဝင်မှုတွေကို အခုအထိတော့ လက်ခံမယ့် သဘောထားမျိုး မရှိသေးပါဘူး။"

မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတို့ရဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးနဲ့ ယှဉ်ကြည့်တဲ့ အခါမျိုးမှာသာ ရင်းနှီးတယ်လို့ ဆိုနိုင်ကြောင်းလည်း သုတေသီ Yun Sun ကပြောပါတယ်။
"မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်က NLD နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက စီမံကိန်းတွေကို ဆိုင်းငံ့ပြီး၊ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး သဘောထားတွေကို ဆွပေးခဲ့တာက အရပ်သားတပိုင်း ဦးသိန်းစိန် အစိုးရပါ။ NLD အစိုးရကသာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ သိက္ခာကို အဖတ်ဆည်ဖို့နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သြဇာရှိအောင် ကူညီပေးခဲ့တာပါ။"
ပြင်ပကို ပေါက်ကြားခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းမှာတော့ အိမ်နီးချင်း မြန်မာအပေါ် တရုတ်ရဲ့ သြဇာအရှိန်အဝါကို တွေ့နေရဆဲပါ။

VOA မြန်မာဌာနက ရရှိခဲ့တဲ့ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းတွေအရ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ ပြင်ပလုံခြုံရေးဌာနရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှုးချုပ် Bai Tian က (BRI) မှာ အရေးပါတဲ့အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ရေနံနဲ့ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစီမံကိန်းရဲ့ လုံခြုံရေးကို အသေအချာဆောင်ရွက်ဖို့မြန်မာစစ်အုပ်စုကို ပြောဆိုထားပါတယ်။

ပိုက်လိုင်းတွေ အန္တရာယ်ကြုံရင် စီမံကိန်းမှာ တရုတ်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကိုလည်း ထိခိုက်နိုင်ကြောင်း အစည်းဝေးမှတ်တမ်းထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြန်မာမီဒီယာတွေအနေနဲ့လည်း တရုတ်နိုင်ငံအကြောင်း အပြုသဘောဆောင်ပြီး ရေးသားကြဖို့ကိုလည်း Bai က တောင်းဆိုထားကြောင်း အစည်းဝေးမှတ်တမ်းထဲ ပါရှိပါတယ်။

အွန်လိုင်း တုန့်ပြန်မှုများ

မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းစီမံကိန်းအတွက် ဆွေးနွေးမှုတွေ စတင်ခဲ့တဲ့ ၂၀၀၄ ကတည်းက ဒီစီမံကိန်းဟာ အငြင်းပွားစရာတခုဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ၊ ဒေသခံတွေအပေါ် လုံလုံလောက်လောက် လျော်ကြေးမပေးမှုတွေက တရုတ်မုန်းတီးရေး စိတ်ခံစားချက်တွေကို မီးထိုးပေးသလို ဖြစ်နေခဲ့ရတာပါ။

မြန်မာအင်တာနက်သုံးသူတွေကြားမှာတော့ ပိုက်လိုင်းတွေကို ဖောက်ခွဲဖို့၊ ခါးပတ်လမ်းစီမံကိန်းကို ဖျက်ဆီးဖို့နဲ့ တရုတ် ထုတ်ကုန်တွေကို သပိတ်မှောက်ဖို့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

မြန်မာပြည်က လက်ရှိဖြစ်ပျက်နေတာနဲ့ပက်သက်ပြီး ပြည်တွင်းရေးလို့တရုတ်နိုင်ငံက ဆက်ပြီးမှတ်ယူမယ်ဆိုရင် မြန်မာပြည်ကို ဖြတ်သန်းသွယ်တန်းထားတဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတွေကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးပစ်တာဟာလည်း ပြည်တွင်းရေးပဲလို့မှတ်ယူရမှာဖြစ်ကြောင်း အွန်လိုင်းပို့စ်တခုမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

“အဆွေတရုတ်၊ ကျွန်ပ်တို့အနေနဲ့သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဆက်ပြီးမပေးချင်တော့လို့ ပိုက်လိုင်းကို ဖောက်ခွဲလိုက်ပါပြီ။ ဒါက ပြည်တွင်းရေးမို့စိတ်မရှိပါနဲ့” ဆိုပြီး နောက်တဦးကလည်း သူ့ရဲ့အွန်လိုင်းပို့စ်မှာ ပြောထားပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်တွေရဲ့ အကျိုးဆောင်

လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြသူတွေနဲ့အွန်လိုင်းပေါ်က ဒေါသတရားတွေနဲ့ရင်ဆိုင်ရာမှာ မြန်မာဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ တရုတ်နဲ့ခပ်ကင်းကင်းဖြစ်အောင်ပြသဖို့နဲ့အမေရိကန်နဲ့ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် အစ္စရေး-ကနေဒါ အကျိုးဆောင် တယောက်ကိုလည်း ငှားရမ်းထားပါတယ်။

အာဏာသိမ်း စစ်တပ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်ဦးက အစ္စရေးစစ်ထောက်လှမ်ရေးဟောင်း Ari Ben-Menashe ဆိုသူကို အကျိုးဆောင်အဖြစ် ငှားရမ်းထားကြောင်း သတင်းတွေ ထွက်လာတာပါ။ သူဟာ ယခင် ဇင်ဘာဘွေ အာဏာရှင် ရောဘတ် မူဂါဘီ နဲ့ ဆူဒန် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေအတွက် အကျိုးဆောင် လုပ်ပေးခဲ့သူတဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိအခြေအနေမှန်တွေကိုရှင်းပြရာမှာ အထောက်အကူပေးဖို့ အတွက် Ben-Menashe နဲ့ သူ့ရဲ့ ကနေဒါ အခြေစိုက် Dickens & Madson ကုမ္မဏီကို မြန်မာနိုင်ငံက အခြေအနေမှန်ကို ရှင်းပြရာမှာ ကူညီနိုင်ရင် ဒေါ်လာ ၂ သန်းပေးဖို့ ကမ်းလှမ်းထားတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုက Politico ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ Ben-Menashe အနေနဲ့ အမေရိကန် အရာရှိတွေကို စည်းရုံးဖို့ရှိနေသလို ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ယူအေအီး၊ အစ္စရေး၊ ရုရှ၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဖရိကသမဂ္ဂနဲ့အခြားသော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ဥပဒေပြုရေး တာဝန်ရှိသူတွေကို စည်းရုံးဖို့ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရိုက်တာသတင်းဌာနနဲ့မတ်လ ၆ ရက် မေးမြန်းခန်းမှာတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ တရုတ်နဲ့နီးစပ်လွန်းတယ်လို့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေက သဘောထားကြောင်း Ben-Menashe က ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

“တရုတ်နဲ့နီးစပ်ဖို့ကြိုးစားတာကို မကြိုက်တာမို့ အနောက်နဲ့အမေရိကန်တို့နဲ့ နီးစပ်အောင် ကြိုးပမ်းမှုတွေ တကယ်ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ တရုတ် ရဲ့ ရုပ်သေးမဖြစ်ချင်ကြပါဘူး။ နိုင်ငံရေးကလည်း လုံးဝထွက်ချင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေး လုပ်ငန်းစဉ် တခုအဖြစ်နဲ့ပါဝင်နေရတာဖြစ်ပါတယ်။”

Stimson သုတေသနဌာနက Yun Sun ကတော့ အရင်ကလည်း ဒီလိုပြောဖူးတဲ့ အစဉ်အလာရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
"မြန်မာဟာ တရုတ်ရဲ့ ခါးပိုက်ဆောင်မဖြစ်ချင်ဘူးဆိုပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တုန်းကလည်း အလားတူ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ အာဏာသိမ်းယူမှုနဲ့အကြမ်းဖက်ဖြိုခွဲမှုတွေရဲ့ အတိုင်းအတာအရ ဒီလိုစောဒကမျိုးနဲ့ သိမ်းသွင်းဖို့ လွယ်မယ်မထင်ပါဘူး။"

သပ္မဒီပ Institute ရဲ့ ဒေါက်တာခင်ဇော်ဝင်းကတော့ အကျိုးဆောင်တွေရဲ့ သိမ်းသွင်းမှုတွေကို နားမယောင်ဖို့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေကို သတိပေးထားပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ ညှိနှိုင်းတာမျိူး လုံးဝမရှိခဲ့ပဲ Ben-Menashe ရဲ့ မှတ်ချက်ကလည်း အနောက်အုပ်စုက ဖိအားပေးတာကို ရှောင်လွှဲဖို့လှည့်ကွက်တခုမျှသာဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ရေးရာ အကြံပေးအဖွဲ့တခုဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးကောင်စီရဲ့ အရှေ့တောင်အာရှဌာနရဲ့ အကြီးတန်းသုတေသီ Joshua Kurlantzick က VOA ကို ပြောတာကတော့ စစ်အုပ်စုဟာ အမေရိကန် အပါအဝင် အနောက်အုပ်စုနဲ့ ဆက်ဆံရေး တိုးတက်ချင်တယ် ဆိုရင်တောင်မှ လက်တွေ့အခြေအနေမှာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့မြင်ပါတယ်။

“ ဆက်ဆံရေးတိုးတက်ချင်တယ် ဆိုရင်တောင်မှ အာဏာသိမ်းတာ၊ သတင်းသမားတွေကို ဖိနှိပ်တာ၊ ဆေးရုံတွေကို သိမ်းပိုက်နေရာယူထားပြီး၊ အပြစ်မဲ့တဲ့ လူတွေကို သတ်နေတာတွေက ဆက်ဆံရေးကို လုံးဝထိခိုက်အောင် လုပ်ရာရောက်နေပါတယ်။”

အာဏာသိမ်းလိုက်ပြီးနောက် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေအပေါ် အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ချမှတ်နေတာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ မတ်လထဲမှာပဲ မြန်မာစစ်တပ် အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံနဲ့သမီးဖြစ်သူ ခင်သီရိသက်မွန် တို့နဲ့ သူတို့ပိုင်ဆိုင်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် အုပ်ချုပ်နေတဲ့ ကုမ္မဏီ ၆ ခု ကိုလည်း အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာနက စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ ဒဏ်ခတ်မှု စာရင်းမှာ ထည့်သွင်းလိုက်ပါတယ်။

“မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အကြမ်းဖက်ဖြေရှင်းမှုတွေကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ အာဏာသိမ်းယူမှုအပေါ် တာဝန်ခံစေဖို့အတွက် စစ်အုပ်စုနဲ့ပတ်သက်ဆက်နွယ်ပြီး ငွေရေးကြေးရေးအရ အကျိုးအမြတ် ခံစားနေရတဲ့ သူတွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက နောက်ထပ် အရေးယူဆောင်ရွက်လိုက်တာပါ။" လို့လည်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Antony Blinken က ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး အကြမ်းဖက်ဖြေရှင်းနေချိန်မှာ အာဏာသိမ်းမှုကို ဦးဆောင်သူတွေ နဲ့သူတို့ရဲ့ အရွယ်ရောက်ပြီးဖြစ်တဲ့ မိသားစုဝင်တွေအနေနဲ့ အာဏာသိမ်းအုပ်စုဆီကနေ ဆက်ပြီး အကျိုးခံစားခွင့်တွေ မရသင့်ဘူးလို့လည်း ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီနည်းနဲ့ရွေးချယ်ထားတဲ့အစိုးရကို ဖယ်ရှားပြီး အာဏာသိမ်းမှုမှာ အဓိက အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့တဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၀ ဦးနဲ့ အဖွဲ့အစည်း ၃ ခုကိုလည်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ကပဲ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာနက ဒဏ်ခတ်အရေးယူခဲ့ပါတယ်။

တရုတ်အကျိူးစီးပွားနဲ့ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွဲမှု

စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လုံခြုံရေးတွေလက်ချက်နဲ့ အသေအပျောက် အများဆုံး ရက်တရက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဖြိုခွဲမှုအတိုင်းအတာဟာလည်း တရုတ်အကျိူးစီးပွားတွေနဲ့ ဆက်စပ်တာမျိူးတွေရှိလာပါတယ်။

လှိုင်သာယာမြို့နယ် စက်မှုဇုန်မှာရှိတဲ့ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ တရုတ်ပိုင် လုပ်ငန်းတချို့ ဖျက်စီးခံခဲ့ရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက အကြမ်းဖက်ဖြိုခွဲရာမှာ မတ်လ ၁၄ တရက်တည်းမှာတင် လှိုင်သာယာသပိတ်မှာ သေဆုံးသူ ၅၀ ထက်မနည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဌာနပြောခွင့်ရ ကျောင်လီကျန်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံထဲက တရုတ်အကျိုးစီးပွားတွေအတွက် စိုးရိမ်တယ်လို့ နောက်တနေ့မှာပဲ ဘေဂျင်းမြို့တော်က သတင်းစာရှင်းပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာရှိတဲ့ တရုတ်လူမျိုးတွေ လုံခြုံရေးကို အကာအကွယ်ပေးဖို့နဲ့ အလားတူအဖြစ်မျိုး နောင်ထပ်မဖြစ်အောင် အစွမ်းကုန်ရှောင်ရှားဖို့ တရုတ်နိုင်ငံက မျှော်လင့်တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။

နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွဲမှုအပြီး ရန်ကုန်ရှိ မြို့နယ် ၆ ခုဖြစ်တဲ့ လှိုင်သာယာ၊ ရွှေပြည်သာ၊ တောင်ဒဂုံ၊ မြောက်ဒဂုံ၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းနဲ့ မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ် ၆ ခုမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ထုတ်ပြန်ထားလိုက်ပြီး သိန်းနဲ့ချီတဲ့ အလုပ်သမားတွေဟာ စက်မှုဇုန်တွေကနေ နေရပ်ဇာတိဆီကို ပြန်နေကြပြီဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG