သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲ အေျခအေန၊ အလားအလာ


ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲ အေျခအေန၊ အလားအလာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:11:17 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာႏုိင္ငံေရြးေကာက္ပြဲ အထူးေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ New Myanmar Foundation (NMF) ရဲ ႔ အမွဳေဆာင္ဒါရို္က္တာ မျမနႏၵာသင္း ကို မဆုမြန္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းတင္ျပထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ မဂၤလာပါ မျမနႏၵာသင္း။ လာမယ့္ ႏိုဝင္ဘာလ (၈) ရက္ေန႔မွာ က်င္းပျပဳလုပ္မယ့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ မဲဆြယ္စည္းရံုးမႈေတြကို ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကေန စက္တင္ဘာလ (၈) ရက္ေန႔က ႏုိဝင္ဘာလ (၆) ရက္ေန႔ ည (၁၂) နာရီအထိ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ အဲဒီမွာ အနည္းဆံုး (၆) ေပခြါၿပီးေတာ့ တစ္ႀကိမ္မွာ လူ (၅၀) ထက္မပိုတဲ့ စုေဝးမႈေတြနဲ႔ အထူးသျဖင့္ ကိုဗစ္-၁၉ ကူးစက္ျမန္ေရာဂါ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြနဲ႔အညီ ေဆာင္ရြက္ၾကပါဆိုၿပီးေတာ့ ညြန္ၾကားထားတာ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြဘက္နဲ႔ ကိုယ္စားလွယ္ေတြဘက္က လိုက္နာမႈအားနည္းေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သက္ဆိုင္တဲ့ပါတီေတြဘက္က ႀကီးၾကပ္ေပးၾကပါအံုးလို႔ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က မေန႔ ေအာက္တုိဘာလ (၂၄) ရက္ေန႔က ေၾကညာခ်က္ထုတ္ၿပီး ေမတၱာရပ္ခံတဲ့အထိ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ အာဏာရပါတီနဲ႔ အတုိက္အခံပါတီ ေထာက္ခံဝန္ရံသူေတြၾကားမွာ ခိုက္ရန္ျဖစ္တာေတြ၊ မေတာ္တဆျဖစ္တာေတြနဲ႔ စိုးရိမ္စရာအေနအထား ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ ေရြးေကာက္ပြဲကို အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ မျမနႏၵာသင္းတို႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ားသံုးသပ္မိသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အခုကေတာ့ ကိုဗစ္ကာလမွာေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနကေန ကိုဗစ္စည္းကမ္းေတြ၊ မဲဆြယ္စည္းရံုးတဲ့အခါမွာ လုိက္နာရမယ့္ ကိုဗစ္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို ထုတ္ျပန္တာမ်ဳိးေတြ ရိွပါတယ္။ SOP (1) နဲ႔ (2) ဆိုၿပီးေတာ့ - ဒါေပမဲ့လဲ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ႏို္င္မႈၾကေတာ့ နည္းနည္းကြဲျပားသြားတယ္။ အဲဒါက ဘယ္လိုျဖစ္သလဲဆိုေတာ့ ကိုဗစ္မွာ လူ (၅၀) ကန္႔သတ္လိုက္တဲ့ အေျခအေနေပၚမွာ တခါတေလမွာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြ ကိုယ္တိုင္မပါေတာ့ဘဲနဲ႔ ဝန္ရံေထာက္ခံတဲ့လူေတြဆိုၿပီး အုပ္စုလိုက္ေတြက ထြက္ၾကတာပါ။ ပါတီေပါင္းစံုေတြက သြားၾကလာၾကတာ။ အဲဒီအခါမွာ ခြင့္ျပဳခ်က္တင္တာမ်ဳိး မရိွၾကေတာ့ဘူး။ ပါတီတစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ထိပ္တိုက္လမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ေတြ႔တာေတြရိွတယ္။ ဒီိဟာကို အေရးယူတာေတြ အခ်ိန္မီ မလုပ္ႏိုင္ၾကဘူး။ ဒီအေရးယူမႈအပိုင္းနဲ႔ ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈအပိုင္းမွာ နည္းတာရယ္၊ လံုၿခံဳေရးပိုင္းက မခ်ႏုိင္တဲ့အပိုင္းေပၚမွာ အျခားေသာ မလိုလားအပ္တဲ့ ျပႆနာေတြ။ ဥပမာ ထိပ္တုိက္ ပါတီနွစ္ခုက၊ ဆန္႔က်င္ဘက္အုပ္စုႏွစ္စုက ထိပ္တိုက္ေတြ႔မယ္ဆိုရင္ အျငင္းပြားမႈေတြျဖစ္တယ္။ ရိုက္က်ႏွက္က်တာေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။

ေမး ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အခုမဲဆြယ္စည္းရံုးေနၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ တိုင္းရင္းသားႏုိင္ငံေရးပါတီေတြ မဲဆြယ္စည္းရံုးေရးမွာ ဘာျပႆနာမွ မရိွပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီပါတီႀကီးႏွစ္ခုျဖစ္တဲ့ လက္ရိွအာဏာရပါတီ NLD နဲ႔ အတိုက္အခံပါတီ ျပည္ေထာင္စုဖြံ႔ၿဖိဳးေရးနဲ႔ ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီ လူအုပ္စုေတြၾကားမွာ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မႈေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းတုန္းကဆိုရင္ မေကြးတိုင္းဘက္မွာ လူအသက္ဆံုးရႈံးရတဲ့အထိ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္လူအုပ္စုအလိုက္ ယာဥ္မေတာ္တဆ တိုက္တာေတြ၊ လူထုအသက္အႏၱရာယ္ရိွတဲ့ အေနအထားေတြလည္း ျဖစ္လာေနေတာ့ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဘက္နဲ႔ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ေရးေကာ္မရွင္ဘက္က ဘယ္လိုၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ေဆာင္ရြက္သင့္တယ္လို႔ အႀကံေပးတာ ရိွပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အဓိကေတာ့ က်မတို႔က ၿမိဳ ႔နယ္တိုင္းမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲေရးေကာ္မတီဆိုတာ ရိွပါတယ္။ အဲဒီမွာဆိုရင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းပါမယ္။ ရဲမွဴးပါမယ္။ ေနာက္ ၿမိဳ ႔နယ္ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္နဲ႔ ရပ္မိရပ္ဖေတြ ပါပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲေရးေကာ္မတီကို အျမန္ဆံုးအသက္သြင္းဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္နံပတ္ (၂) ကေတာ့ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြကပဲထြက္ထြက္၊ ဝန္ရံသူေတြပဲထြက္ထြက္ ဒီအေျခအေနေပၚမွာ ခြင့္ျပဳခ်က္တင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုကို ထုတ္ျပန္ဖို႔ လိုၿပီးေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိးေတြ တင္လာတဲ့အခါမွာလဲ ခ်က္ခ်င္းလံုၿခံဳေရးေတြ လိုက္ပါသြားဖို႔လိုတယ္။ ဒီလိုလိုက္ပါသြားျခင္းျဖင့္ ဥပမာ ပါတီတစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ထိပ္တိုက္ေတြ႔တဲ့အခါ ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ တားျမစ္ဟန္႔တားႏုိင္မယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ Early warning sign ေတြ ပဋိပကၡ ျဖစ္ေတာ့မယ့္အသြင္ကို ေဆာင္ေနၿပီဆိုတာနဲ႔ ဒါကိုေတြ႔တဲ့လူေတြက ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရးေကာ္မရွင္ကို အေၾကာင္းၾကားတာမ်ဳိး၊ ဒါမွမဟုတ္ အနီးစပ္ဆံုးရဲစခန္းကို အေၾကာင္းၾကားတာမ်ဳိးေတြကို ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ လုပ္သင့္တယ္။ ပိုအေရးႀကီးတစ္ခုကေတာ့ အခုန ေရြးေကာက္ပြဲလံုၿခံဳေရးနဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲေရးေကာ္မတီအေနနဲ႔ Call Centers ေတြ ဖြင့္သင့္တယ္။ Call Centers ေတြမွာ မဲဆႏၵရွင္တစ္ေယာက္ေယာက္ကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ ဖုန္းဆက္လိုက္တယ္ဆိုတာနဲ႔ ပဋိပကၡျဖစ္ေတာ့မယ့္ အေျခအေနကို ေတြ႔ေနရၿပီ၊ အခုအခ်င္းမ်ားေနၾကၿပီ၊ ခ်က္ခ်င္း လံုၿခံဳေရးကို လႊတ္ေပးပါဆိုလို႔ရိွရင္ လံုၿခံေရးက ေရာက္လာရမယ္။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ပဋိပကၡေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကလဲ တစ္ဦးတစ္ဖြဲ႔တည္း ေကာ္မရွင္တစ္ဖြဲ႔တည္းနဲ႔ လုပ္လို႔ရတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးမွာ မရိွဘူး။ လံုၿခံဳေရးလည္း လိုအပ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ က်မတို႔ ဘာလဲဆိုေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္ စီးဆင္းမႈေတြက ျမန္ဆန္ေနရမယ္။ ခ်က္ခ်င္းတစ္ဦးတစ္ေယာက္က အေၾကာင္းၾကားၿပီဆိုတာနဲ႔ တံု႔ျပန္ၿပီး Action ယူတဲ့ဟာမ်ဳိး အဲဒါမ်ဳိးကိုေတာ့ ဒီႏွစ္ပတ္အေတာအတြင္းမွာ အေရးတႀကီး လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ က်မတို႔ အႀကံျပဳခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ဒီႏွစ္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲ ထူးျခားခ်က္ကလဲ ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္တာေပါ့။ ဒီလို စည္းရံုးေရး၊ ေအာင္ႏုိင္ေရးေတြ လူအုပ္စုေတြ သြားလာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဝန္ရံေနတဲ့ လူေတြသာမကဘူး၊ အမ်ားျပည္သူေတြရဲ ႔ အသက္အႏၱရာယ္ေတြ လံုၿခံဳေရးအတြက္ကလဲ စိုးရိမ္စရာေတြ ရိွပါတယ္။ ဒီေတာ့ အေရးတႀကီးလိုက္နာရမယ့္ လမ္းညြန္ခ်က္ေတြကို မျမနႏၵာသင္းအေနနဲ႔ ဘယ္လို အႀကံျပဳခ်င္တာ ရိွပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ ပါတီေတြက ဝန္ရံသူေတြကို မထြက္ဖို႔ဆိုၿပီးေတာ့ ထုတ္ျပန္တာေတြ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လဲ ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ လုပ္ႏိုင္ဖို႔ၾကေတာ့ ခက္သြားတယ္။ ဝန္ရံသူဆိုတာ ပါတီဝန္ ဟုတ္ခ်င္လဲဟုတ္မယ္။ မဟုတ္တာမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့လဲ ဒီထက္ပိုမုိၿပီးေတာ့ တင္းၾကပ္တဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ - ဥပမာ ပါတီဝင္ေတြ မထြက္ရဘူးဆိုတာမ်ဳိး တစ္ခုခုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီလိုမ်ဳိးလုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တကယ္လို႔ သြားမယ္ဆိုရင္လဲ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြနဲ႔အညီ လူ (၅၀) ထက္မပိုေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ဳိးေတြကို ပါတီေတြက တုိင္ပင္သင့္တယ္။ ေစာင့္ၾကည့္သင့္တယ္။ အေရးႀကီးဆံုးက ဘာလဲဆုိေတာ့ အထူးရဲ - အခုဆိုရင္ က်မတို႔ သိရသေလာက္ေတာ့ အထူးရဲေတြကို ေရြးေကာက္ပြဲေန႔တစ္ေန႔အတြက္ ဒါမွမဟုတ္ မဲရံုသံုး ပစၥည္းေတြ သယ္ဖို႔ျပဳဖို႔အတြက္ပဲ တာဝန္ေပးတယ္လို႔ က်မတို႔ သိရပါတယ္။ ဥပမာ မဲဆြယ္စည္းရံုးေရးပိုင္းေတြ၊ ဝန္ရံသူေတြသြားတဲ့လမ္းေတြမွာ လံုၿခံဳေရးကို မေတြ႔ရဘူး။ လံုၿခံဳေရးကို မေတြ႔ရျခင္းဟာ ျပႆနာေတြ ျဖစ္ႏိုင္ဖို႔ကို ပိုၿပီးေတာ့ ဦးတည္ေစတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ပဋိပကၡနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ပိုၿပီးေတာ့မွ ျဖစ္လာႏိုင္ေစတယ္။ ဒီအတြက္ေၾကာင့္မို႔ က်မတို႔က သင့္ေတာ္တယ္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ခုကို အျမန္ဆံုးထုတ္ျပန္သင့္တယ္။ ဥပမာ ဝန္ရံသူေတြဆုိရင္လဲ ခြင့္ျပဳခ်က္တင္ရမယ္ဆိုတာမ်ဳိး ဒါမွမဟုတ္ရင္လဲ အဲဒီမွာ လံုၿခံဳေရး လိုက္ေပးတာမ်ဳိး ဒီလိုမ်ဳိးေတြ လုပ္မွသာ အႏၱရာယ္ကင္းမယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ကိုဗစ္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို မလိုက္နာဘူးဆိုရင္ ေခၚယူသတိေပးတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ ျပစ္မႈျပစ္ဒဏ္အရ အမႈဖြင့္တာမ်ဳိးေတြကိုေတာ့ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အခုေျပာေနတာကေတာ့ ၿမိဳ ႔ေပၚလူထုေတြရဲ ႔ လံုၿခံဳေရးေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက တုိင္းရင္းသားေဒသေတြက အထူးသျဖင့္ တုိက္ပြဲေတြျဖစ္ေနၿပီး၊ စစ္ေရးပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာ။ အဲဒီေနရာေတြမွာ တပ္မေတာ္ရဲ ႔ အႀကံေပးခ်က္အရ ေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပခြင့္မေပးတာေတြ ရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခ်င္းျပည္နယ္ ပလက္ဝဘက္ဆိုရင္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးလိုက္တာရိွတယ္။ ဒီလိုမ်ဳိး နယ္ေျမေဒသလံုၿခံဳမႈ စိုးရိမ္စရာေနရာေတြက ျပည္သူလူထု လံုၿခံဳေရးအတြက္ သက္ဆိုင္တဲ့ ျပည္နယ္နဲ႔တိုင္း တာဝန္ရိွသူေတြနဲ႔ ၿမိဳ ႔နယ္ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ တာဝန္ရိွသူေတြဘက္က အေရးတႀကီး ဘာေတြေဆာင္ရြက္ေပးသင့္တယ္လို႔ ထင္ပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အဓိကေတာ့ ဒီလိုေနရာမ်ဳိးေတြမွာ လံုၿခံဳေရးပိုင္း - က်မတို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ (၃) ရက္တာ ေအာက္တိုဘာ (၁၉၊ ၂၀၊ ၂၂) မွာ ႏုိင္ငံေရးပါတီ (၃၀) ေက်ာ္ေလာက္နဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲ ေရြးေကာက္ပြဲ ပဋိပကၡနဲ႔ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ေဆြးေႏြးပြဲဆိုၿပီး လုပ္ခဲ့တယ္။ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔ (၆၀) ေက်ာ္နဲ႔ ေဒသအသီးသီးမွာရိွတဲ့ လူငယ္ CSO ေတြကို ဖိတ္ၾကားၿပီးေတာ့ အစည္းအေဝးေတြ လုပ္တဲ့အခါမွာ သူတို႔ဘက္က အႀကံျပဳတဲ့ဟာေတြ ရိွတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ အဲဒီလိုေဒသေတြမွာ အရပ္ဘက္လူမႈ႔အဖြဲ႔ေတြ၊ သက္ဆိုင္ရာေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၊ ေစ့စပ္ညိွႏိႈင္းေရးေကာ္မတီ၊ ေရြးေကာက္ပြဲလံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာအဖြဲ႔ေတြ ပံုမွန္ေတြ႔ဆံုမႈေတြ လုပ္ၿပီးေတာ့ ခ်က္ခ်င္းသတိေပးတဲ့စနစ္ - ဘယ္ေနရာမွာဆိုရင္ ဘာျဖစ္တယ္၊ လံုၿခံဳမႈရိွတယ္ မရိွဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လံုၿခံဳမႈရိွတယ္ မရိွဘူးဆိုတာလဲ က်မတို႔က ခ်က္ခ်င္းဆံုးျဖတ္လို႔ရတာ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ တခါတေလၾကေတာ့ ေစ့စပ္ညိွႏိႈင္းျခင္းအားျဖင့္ အဆင္ေျပသြားတာေတြလည္း ရိွတယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိး engagement ေတြကို ပိုၿပီးေတာ့ လုပ္ေပးရမယ္ေပါ့။ ဒီေနရာမွာ ေစ့စပ္ညိွႏိႈင္းေရးလုပ္တဲ့ အုပ္စုေတြက အားနည္းေနေသးတယ္လို႔ ထင္တယ္။ တဘက္နဲ႔တဘက္ မေဆြးေႏြး၊ စကားမေျပာဘဲနဲ႔ လံုၿခံဳေရးအေျခအေန ေကာင္းမြန္တဲ့ေနရာမွာလဲ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပႏိုင္ဘူးဆိုၿပီး ပယ္လိုက္တာေတြ ရိွသလို၊ တကယ္ျဖစ္ေနတဲ့ ေနရာမွာလဲ ပယ္သင့္ပယ္ထိုက္တဲ့ ေက်းရြာတခ်ဳိ ႔ ရိွႏိုင္တယ္။ အဓိကေတာ့ ဆံုၿပီးစကားေျပာမွသာ ဘယ္ေလာက္အေျခအေနထိ ျဖစ္ေနတယ္၊ ဘယ္လိုျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒီဟာက ေျဖရွင္းလို႔ရသလား၊ မရဘူးလားဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးကို က်မတို႔ သိႏုိင္တယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္တစ္ခုက ေရြးေကာက္ပြဲေအာင္ျမင္စြာ က်င္းပႏုိင္ေရးမွာ အဓိက တာဝန္အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့၊ အဓိကတာဝန္အရိွဆံုးျဖစ္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ တာဝန္ရိွတဲ့သူေတြကို ဒီအေျခအေနမွာ အေရးႀကီးဆံုး လုပ္ေဆာင္ရမယ့္အခ်က္ ဘာေတြကို ထပ္ၿပီးေတာ့ သတိေပးခ်င္တာ ရိွပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အဓိက ဒီမွာက ႏွစ္ပိုင္း ရိွတယ္။ တစ္ပိုင္းက ကိုဗစ္ - က်န္းမာေရးလံုၿခံဳေရးနဲ႔ ေနာက္တစ္ခုက ပဋိပကၡဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရး ႏွစ္ခုကို တၿပိဳင္နက္ထဲ ေျဖရွင္းရတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္တယ္။ ဒါလဲ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔ေတြက ေဝဖန္ေျပာဆိုေနေပမယ့္ တကယ္တမ္းလက္ေတြ႔မွာ လုပ္ရတဲ့အခါမွာလဲ ကိုယ္တုိင္ကိုယ္က် လုပ္ရတဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြအေနနဲ႔ အခက္အခဲေတြေတာ့ ရိွမွာေပါ့။ မထင္မွတ္ထားတဲ့ဟာေတြကို ျပင္ဆင္ရတဲ့ဟာမ်ဳိး။ အဲဒီလိုမ်ဳိး ျဖစ္တဲ့အေပၚမွာ က်မတို႔က ျပင္ဆင္ရမယ့္ဟာေတြကမ်ားတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ဒီလိုရက္မ်ဳိးမွာ ေကာင္းတာကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဆီကေန အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို ေတာက္ေလွ်ာက္ရယူေနတာမ်ဳိး။ တခါတေလၾကေတာ့ အစည္းအေဝးလုပ္တယ္ဆိုတာ အခ်ိန္ကုန္တဲ့အခါၾကေတာ့ အစည္းအေဝးရယ္ မဟုတ္ေပမယ့္လဲ ဒီေနရာမွာေတာ့ ဒီလုိျဖစ္ေနတယ္။ ဒါဆိုရင္ ခ်က္ခ်င္းေျဖရွင္းႏိုင္တဲ့ Communication လမ္းေၾကာင္းေလးေတြကို ခ်မွတ္ထားဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈ။ တခါတေလၾကရင္ က်မတို႔ရဲ ႔ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြက ဘယ္သူမွ ဘာတာဝန္ရိွမွန္း မသိဘူး။ ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ ႔တာဝန္ကိုလည္း အသံုးမျပဳရဲတဲ့ဟာမ်ဳိးလည္း ရိွတယ္။ ကိုယ့္ဆီကိုယ္ သတင္းတစ္ခုက ေရာက္လာၿပီ၊ ဥပမာ ၿမိဳ ႔နယ္ေကာ္မရွင္မွာ၊ ဒါမွမဟုတ္ အရပ္ဘက္တစ္ခုခုမွာ သတင္းေလးတစ္ခုက ရထားတယ္။ ဒါကလဲ ေရြးေကာက္ပြဲလံုၿခံဳေရးအတြက္ အေရးႀကီးတယ္။ အဲဒါမ်ုိးဆိုရင္ ကိုယ္က ဆံုးျဖတ္ႏိုင္တာ၊ လုပ္ႏုိင္တာ ခ်က္ခ်င္းလုပ္ဖို႔။ ကိုယ္ကမလုပ္ႏုိင္ဘူးဆိုရင္ ခ်က္ခ်င္း ဒီဟာကို သက္ဆိုင္တဲ့လူေတြဆီကို သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အေရာက္ပို႔ဖို႔ အဓိက ဆက္သြယ္ေရးေကာင္းေကာင္းလုပ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေစ့စပ္ညိွႏိႈင္းေရးအဖြဲ႔ေတြက ပိုၿပီးေတာ့ အားေကာင္းဖို႔လုိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကလဲ ေဒသအသီးသီးမွာရိွတဲ့ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔ေတြကိုလည္း ဖိတ္ေခၚၿပီးေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေျခအေနေတြ ရိွႏိုင္တယ္ဆိုရင္ သူတုိ႔ကို သက္ဆိုင္ရာကို အေၾကာင္းၾကားေပးဖို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရတဲ့ဟာမ်ဳိးကိုေတာ့ လုပ္ရမယ္။ ဆိုခ်င္တာကေတာ့ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ အခက္အခဲေတြ၊ ေဘးအႏၱရာယ္ကပ္ေရာဂါ ရိွေနခ်ိန္မွာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္တည္းနဲ႔ လုပ္လို႔မရဘူး။ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္မို႔ အားလံုးကပူးေပါင္းၿပီးေတာ့မွ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္သမွ် ျဖစ္ႏုိင္သမွ်ေသာ အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ႏုိင္သမွ် အတတ္ႏိုင္ဆံုး လုပ္သြားသင့္တယ္။ ဒီဟာကိုပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

==Unicode==

မြန်မာနိုင်ငံရွေးကောက်ပွဲ အထူးလေ့လာစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ New Myanmar Foundation (NMF) ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ မမြနန္ဒာသင်း ကို မဆုမွန်က ဆက်သွယ်မေးမြန်းတင်ပြထားပါတယ်။

မေး ။ ။ မင်္ဂလာပါ မမြနန္ဒာသင်း။ လာမယ့် နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့မှာ ကျင်းပပြုလုပ်မယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွေကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကနေ စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့က နိုဝင်ဘာလ (၆) ရက်နေ့ ည (၁၂) နာရီအထိ ခွင့်ပြုထားပါတယ်။ အဲဒီမှာ အနည်းဆုံး (၆) ပေခွါပြီးတော့ တစ်ကြိမ်မှာ လူ (၅၀) ထက်မပိုတဲ့ စုဝေးမှုတွေနဲ့ အထူးသဖြင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မြန်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့အညီ ဆောင်ရွက်ကြပါဆိုပြီးတော့ ညွန်ကြားထားတာ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေဘက်နဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေဘက်က လိုက်နာမှုအားနည်းနေတယ်။ ဒါကြောင့် သက်ဆိုင်တဲ့ပါတီတွေဘက်က ကြီးကြပ်ပေးကြပါအုံးလို့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မနေ့ အောက်တိုဘာလ (၂၄) ရက်နေ့က ကြေညာချက်ထုတ်ပြီး မေတ္တာရပ်ခံတဲ့အထိ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီကြားထဲမှာ အာဏာရပါတီနဲ့ အတိုက်အခံပါတီ ထောက်ခံဝန်ရံသူတွေကြားမှာ ခိုက်ရန်ဖြစ်တာတွေ၊ မတော်တဆဖြစ်တာတွေနဲ့ စိုးရိမ်စရာအနေအထား ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ ရွေးကောက်ပွဲကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေတဲ့ မမြနန္ဒာသင်းတို့အနေနဲ့ ဘယ်လိုများသုံးသပ်မိသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အခုကတော့ ကိုဗစ်ကာလမှာတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကနေ ကိုဗစ်စည်းကမ်းတွေ၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးတဲ့အခါမှာ လိုက်နာရမယ့် ကိုဗစ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ထုတ်ပြန်တာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ SOP (1) နဲ့ (2) ဆိုပြီးတော့ - ဒါပေမဲ့လဲ ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်မှုကြတော့ နည်းနည်းကွဲပြားသွားတယ်။ အဲဒါက ဘယ်လိုဖြစ်သလဲဆိုတော့ ကိုဗစ်မှာ လူ (၅၀) ကန့်သတ်လိုက်တဲ့ အခြေအနေပေါ်မှာ တခါတလေမှာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေ ကိုယ်တိုင်မပါတော့ဘဲနဲ့ ဝန်ရံထောက်ခံတဲ့လူတွေဆိုပြီး အုပ်စုလိုက်တွေက ထွက်ကြတာပါ။ ပါတီပေါင်းစုံတွေက သွားကြလာကြတာ။ အဲဒီအခါမှာ ခွင့်ပြုချက်တင်တာမျိုး မရှိကြတော့ဘူး။ ပါတီတစ်ခုနဲ့တစ်ခု ထိပ်တိုက်လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ တွေ့တာတွေရှိတယ်။ ဒီဟာကို အရေးယူတာတွေ အချိန်မီ မလုပ်နိုင်ကြဘူး။ ဒီအရေးယူမှုအပိုင်းနဲ့ ကြပ်ကြပ်မတ်မတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုအပိုင်းမှာ နည်းတာရယ်၊ လုံခြုံရေးပိုင်းက မချနိုင်တဲ့အပိုင်းပေါ်မှာ အခြားသော မလိုလားအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေ။ ဥပမာ ထိပ်တိုက် ပါတီနှစ်ခုက၊ ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုနှစ်စုက ထိပ်တိုက်တွေ့မယ်ဆိုရင် အငြင်းပွားမှုတွေဖြစ်တယ်။ ရိုက်ကျနှက်ကျတာတွေ ဖြစ်ကြတယ်။

မေး ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခုမဲဆွယ်စည်းရုံးနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးပါတီတွေ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးမှာ ဘာပြဿနာမှ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီပါတီကြီးနှစ်ခုဖြစ်တဲ့ လက်ရှိအာဏာရပါတီ NLD နဲ့ အတိုက်အခံပါတီ ပြည်ထောင်စုဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ လူအုပ်စုတွေကြားမှာ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းတုန်းကဆိုရင် မကွေးတိုင်းဘက်မှာ လူအသက်ဆုံးရှုံးရတဲ့အထိ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်လူအုပ်စုအလိုက် ယာဉ်မတော်တဆ တိုက်တာတွေ၊ လူထုအသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အနေအထားတွေလည်း ဖြစ်လာနေတော့ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံရေးပါတီတွေဘက်နဲ့ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ရေးကော်မရှင်ဘက်က ဘယ်လိုကြပ်ကြပ်မတ်မတ် ဆောင်ရွက်သင့်တယ်လို့ အကြံပေးတာ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဓိကတော့ ကျမတို့က မြို့နယ်တိုင်းမှာ ရွေးကောက်ပွဲ လုံခြုံရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီမှာဆိုရင် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းပါမယ်။ ရဲမှူးပါမယ်။ နောက် မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နဲ့ ရပ်မိရပ်ဖတွေ ပါပါတယ်။ ဆိုတော့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီကို အမြန်ဆုံးအသက်သွင်းဖို့လိုတယ်။ နောက်နံပတ် (၂) ကတော့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကပဲထွက်ထွက်၊ ဝန်ရံသူတွေပဲထွက်ထွက် ဒီအခြေအနေပေါ်မှာ ခွင့်ပြုချက်တင်ရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ဖို့ လိုပြီးတော့ အဲဒီလိုမျိုးတွေ တင်လာတဲ့အခါမှာလဲ ချက်ချင်းလုံခြုံရေးတွေ လိုက်ပါသွားဖို့လိုတယ်။ ဒီလိုလိုက်ပါသွားခြင်းဖြင့် ဥပမာ ပါတီတစ်ခုနဲ့တစ်ခု ထိပ်တိုက်တွေ့တဲ့အခါ ကြိုတင်ပြီးတော့ တားမြစ်ဟန့်တားနိုင်မယ်။ နောက်တစ်ခုကတော့ Early warning sign တွေ ပဋိပက္ခ ဖြစ်တော့မယ့်အသွင်ကို ဆောင်နေပြီဆိုတာနဲ့ ဒါကိုတွေ့တဲ့လူတွေက ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကော်မရှင်ကို အကြောင်းကြားတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် အနီးစပ်ဆုံးရဲစခန်းကို အကြောင်းကြားတာမျိုးတွေကို ကြိုတင်ပြီးတော့ လုပ်သင့်တယ်။ ပိုအရေးကြီးတစ်ခုကတော့ အခုန ရွေးကောက်ပွဲလုံခြုံရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီအနေနဲ့ Call Centers တွေ ဖွင့်သင့်တယ်။ Call Centers တွေမှာ မဲဆန္ဒရှင်တစ်ယောက်ယောက်ကပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တွေပဲဖြစ်ဖြစ် ဖုန်းဆက်လိုက်တယ်ဆိုတာနဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်တော့မယ့် အခြေအနေကို တွေ့နေရပြီ၊ အခုအချင်းများနေကြပြီ၊ ချက်ချင်း လုံခြုံရေးကို လွှတ်ပေးပါဆိုလို့ရှိရင် လုံခြံရေးက ရောက်လာရမယ်။

နောက်ပြီးတော့ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပဋိပက္ခတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေကလဲ တစ်ဦးတစ်ဖွဲ့တည်း ကော်မရှင်တစ်ဖွဲ့တည်းနဲ့ လုပ်လို့ရတဲ့ အနေအထားမျိုးမှာ မရှိဘူး။ လုံခြုံရေးလည်း လိုအပ်တယ်။ အဲဒီတော့ ကျမတို့ ဘာလဲဆိုတော့ သတင်းအချက်အလက် စီးဆင်းမှုတွေက မြန်ဆန်နေရမယ်။ ချက်ချင်းတစ်ဦးတစ်ယောက်က အကြောင်းကြားပြီဆိုတာနဲ့ တုံ့ပြန်ပြီး Action ယူတဲ့ဟာမျိုး အဲဒါမျိုးကိုတော့ ဒီနှစ်ပတ်အတောအတွင်းမှာ အရေးတကြီး လုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ ကျမတို့ အကြံပြုချင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အဲဒီတော့ ဒီနှစ် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ထူးခြားချက်ကလဲ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်တာပေါ့။ ဒီလို စည်းရုံးရေး၊ အောင်နိုင်ရေးတွေ လူအုပ်စုတွေ သွားလာနေတဲ့အချိန်မှာ ဝန်ရံနေတဲ့ လူတွေသာမကဘူး၊ အများပြည်သူတွေရဲ့ အသက်အန္တရာယ်တွေ လုံခြုံရေးအတွက်ကလဲ စိုးရိမ်စရာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီတော့ အရေးတကြီးလိုက်နာရမယ့် လမ်းညွန်ချက်တွေကို မမြနန္ဒာသင်းအနေနဲ့ ဘယ်လို အကြံပြုချင်တာ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ပါတီတွေက ဝန်ရံသူတွေကို မထွက်ဖို့ဆိုပြီးတော့ ထုတ်ပြန်တာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လဲ ကြပ်ကြပ်မတ်မတ် လုပ်နိုင်ဖို့ကြတော့ ခက်သွားတယ်။ ဝန်ရံသူဆိုတာ ပါတီဝန် ဟုတ်ချင်လဲဟုတ်မယ်။ မဟုတ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့လဲ ဒီထက်ပိုမိုပြီးတော့ တင်းကြပ်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ - ဥပမာ ပါတီဝင်တွေ မထွက်ရဘူးဆိုတာမျိုး တစ်ခုခုပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီလိုမျိုးလုပ်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တကယ်လို့ သွားမယ်ဆိုရင်လဲ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့အညီ လူ (၅၀) ထက်မပိုအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးတွေကို ပါတီတွေက တိုင်ပင်သင့်တယ်။ စောင့်ကြည့်သင့်တယ်။ အရေးကြီးဆုံးက ဘာလဲဆိုတော့ အထူးရဲ - အခုဆိုရင် ကျမတို့ သိရသလောက်တော့ အထူးရဲတွေကို ရွေးကောက်ပွဲနေ့တစ်နေ့အတွက် ဒါမှမဟုတ် မဲရုံသုံး ပစ္စည်းတွေ သယ်ဖို့ပြုဖို့အတွက်ပဲ တာဝန်ပေးတယ်လို့ ကျမတို့ သိရပါတယ်။ ဥပမာ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးပိုင်းတွေ၊ ဝန်ရံသူတွေသွားတဲ့လမ်းတွေမှာ လုံခြုံရေးကို မတွေ့ရဘူး။ လုံခြုံရေးကို မတွေ့ရခြင်းဟာ ပြဿနာတွေ ဖြစ်နိုင်ဖို့ကို ပိုပြီးတော့ ဦးတည်စေတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ပိုပြီးတော့မှ ဖြစ်လာနိုင်စေတယ်။ ဒီအတွက်ကြောင့်မို့ ကျမတို့က သင့်တော်တယ် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုကို အမြန်ဆုံးထုတ်ပြန်သင့်တယ်။ ဥပမာ ဝန်ရံသူတွေဆိုရင်လဲ ခွင့်ပြုချက်တင်ရမယ်ဆိုတာမျိုး ဒါမှမဟုတ်ရင်လဲ အဲဒီမှာ လုံခြုံရေး လိုက်ပေးတာမျိုး ဒီလိုမျိုးတွေ လုပ်မှသာ အန္တရာယ်ကင်းမယ်။

နောက်တစ်ခုကတော့ ကိုဗစ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင် ခေါ်ယူသတိပေးတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ပြစ်မှုပြစ်ဒဏ်အရ အမှုဖွင့်တာမျိုးတွေကိုတော့ လုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အခုပြောနေတာကတော့ မြို့ပေါ်လူထုတွေရဲ့ လုံခြုံရေးပေါ့။ နောက်တစ်ခုက တိုင်းရင်းသားဒေသတွေက အထူးသဖြင့် တိုက်ပွဲတွေဖြစ်နေပြီး၊ စစ်ရေးပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်နေတဲ့နေရာ။ အဲဒီနေရာတွေမှာ တပ်မတော်ရဲ့ အကြံပေးချက်အရ ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခွင့်မပေးတာတွေ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝဘက်ဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးလိုက်တာရှိတယ်။ ဒီလိုမျိုး နယ်မြေဒေသလုံခြုံမှု စိုးရိမ်စရာနေရာတွေက ပြည်သူလူထု လုံခြုံရေးအတွက် သက်ဆိုင်တဲ့ ပြည်နယ်နဲ့တိုင်း တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် တာဝန်ရှိသူတွေဘက်က အရေးတကြီး ဘာတွေဆောင်ရွက်ပေးသင့်တယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဓိကတော့ ဒီလိုနေရာမျိုးတွေမှာ လုံခြုံရေးပိုင်း - ကျမတို့ ပြီးခဲ့တဲ့ (၃) ရက်တာ အောက်တိုဘာ (၁၉၊ ၂၀၊ ၂၂) မှာ နိုင်ငံရေးပါတီ (၃၀) ကျော်လောက်နဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ ရွေးကောက်ပွဲ ပဋိပက္ခနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲဆိုပြီး လုပ်ခဲ့တယ်။ အရပ်ဘက်အဖွဲ့ (၆၀) ကျော်နဲ့ ဒေသအသီးသီးမှာရှိတဲ့ လူငယ် CSO တွေကို ဖိတ်ကြားပြီးတော့ အစည်းအဝေးတွေ လုပ်တဲ့အခါမှာ သူတို့ဘက်က အကြံပြုတဲ့ဟာတွေ ရှိတယ်။ အထူးသဖြင့်ကတော့ အဲဒီလိုဒေသတွေမှာ အရပ်ဘက်လူမှု့အဖွဲ့တွေ၊ သက်ဆိုင်ရာရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၊ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ၊ ရွေးကောက်ပွဲလုံခြုံရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့တွေ ပုံမှန်တွေ့ဆုံမှုတွေ လုပ်ပြီးတော့ ချက်ချင်းသတိပေးတဲ့စနစ် - ဘယ်နေရာမှာဆိုရင် ဘာဖြစ်တယ်၊ လုံခြုံမှုရှိတယ် မရှိဘူး။ နောက်ပြီးတော့ လုံခြုံမှုရှိတယ် မရှိဘူးဆိုတာလဲ ကျမတို့က ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်လို့ရတာ မဟုတ်ဘဲနဲ့ တခါတလေကြတော့ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းခြင်းအားဖြင့် အဆင်ပြေသွားတာတွေလည်း ရှိတယ်။ အဲဒီလိုမျိုး engagement တွေကို ပိုပြီးတော့ လုပ်ပေးရမယ်ပေါ့။ ဒီနေရာမှာ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးလုပ်တဲ့ အုပ်စုတွေက အားနည်းနေသေးတယ်လို့ ထင်တယ်။ တဘက်နဲ့တဘက် မဆွေးနွေး၊ စကားမပြောဘဲနဲ့ လုံခြုံရေးအခြေအနေ ကောင်းမွန်တဲ့နေရာမှာလဲ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်ဘူးဆိုပြီး ပယ်လိုက်တာတွေ ရှိသလို၊ တကယ်ဖြစ်နေတဲ့ နေရာမှာလဲ ပယ်သင့်ပယ်ထိုက်တဲ့ ကျေးရွာတချို့ ရှိနိုင်တယ်။ အဓိကတော့ ဆုံပြီးစကားပြောမှသာ ဘယ်လောက်အခြေအနေထိ ဖြစ်နေတယ်၊ ဘယ်လိုဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီဟာက ဖြေရှင်းလို့ရသလား၊ မရဘူးလားဆိုတဲ့ အနေအထားမျိုးကို ကျမတို့ သိနိုင်တယ်။

မေး ။ ။ နောက်တစ်ခုက ရွေးကောက်ပွဲအောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ရေးမှာ အဓိက တာဝန်အကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့၊ အဓိကတာဝန်အရှိဆုံးဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် တာဝန်ရှိတဲ့သူတွေကို ဒီအခြေအနေမှာ အရေးကြီးဆုံး လုပ်ဆောင်ရမယ့်အချက် ဘာတွေကို ထပ်ပြီးတော့ သတိပေးချင်တာ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဓိက ဒီမှာက နှစ်ပိုင်း ရှိတယ်။ တစ်ပိုင်းက ကိုဗစ် - ကျန်းမာရေးလုံခြုံရေးနဲ့ နောက်တစ်ခုက ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ လုံခြုံရေး နှစ်ခုကို တပြိုင်နက်ထဲ ဖြေရှင်းရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်တယ်။ ဒါလဲ အရပ်ဘက်အဖွဲ့တွေက ဝေဖန်ပြောဆိုနေပေမယ့် တကယ်တမ်းလက်တွေ့မှာ လုပ်ရတဲ့အခါမှာလဲ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ လုပ်ရတဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ အခက်အခဲတွေတော့ ရှိမှာပေါ့။ မထင်မှတ်ထားတဲ့ဟာတွေကို ပြင်ဆင်ရတဲ့ဟာမျိုး။ အဲဒီလိုမျိုး ဖြစ်တဲ့အပေါ်မှာ ကျမတို့က ပြင်ဆင်ရမယ့်ဟာတွေကများတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ ဒီလိုရက်မျိုးမှာ ကောင်းတာကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အနေနဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေဆီကနေ အကြံပြုချက်တွေကို တောက်လျှောက်ရယူနေတာမျိုး။ တခါတလေကြတော့ အစည်းအဝေးလုပ်တယ်ဆိုတာ အချိန်ကုန်တဲ့အခါကြတော့ အစည်းအဝေးရယ် မဟုတ်ပေမယ့်လဲ ဒီနေရာမှာတော့ ဒီလိုဖြစ်နေတယ်။ ဒါဆိုရင် ချက်ချင်းဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ Communication လမ်းကြောင်းလေးတွေကို ချမှတ်ထားဖို့လိုတယ်။ နောက်တစ်ခုကတော့ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု။ တခါတလေကြရင် ကျမတို့ရဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေက ဘယ်သူမှ ဘာတာဝန်ရှိမှန်း မသိဘူး။ ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့တာဝန်ကိုလည်း အသုံးမပြုရဲတဲ့ဟာမျိုးလည်း ရှိတယ်။ ကိုယ့်ဆီကိုယ် သတင်းတစ်ခုက ရောက်လာပြီ၊ ဥပမာ မြို့နယ်ကော်မရှင်မှာ၊ ဒါမှမဟုတ် အရပ်ဘက်တစ်ခုခုမှာ သတင်းလေးတစ်ခုက ရထားတယ်။ ဒါကလဲ ရွေးကောက်ပွဲလုံခြုံရေးအတွက် အရေးကြီးတယ်။ အဲဒါမျိုးဆိုရင် ကိုယ်က ဆုံးဖြတ်နိုင်တာ၊ လုပ်နိုင်တာ ချက်ချင်းလုပ်ဖို့။ ကိုယ်ကမလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် ချက်ချင်း ဒီဟာကို သက်ဆိုင်တဲ့လူတွေဆီကို သတင်းအချက်အလက်တွေကို အရောက်ပို့ဖို့ အဓိက ဆက်သွယ်ရေးကောင်းကောင်းလုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့တွေက ပိုပြီးတော့ အားကောင်းဖို့လိုတယ်။ နောက်တစ်ခုကလဲ ဒေသအသီးသီးမှာရှိတဲ့ အရပ်ဘက်အဖွဲ့တွေကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်ပြီးတော့ ဒီလိုမျိုး ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိနိုင်တယ်ဆိုရင် သူတို့ကို သက်ဆိုင်ရာကို အကြောင်းကြားပေးဖို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရတဲ့ဟာမျိုးကိုတော့ လုပ်ရမယ်။ ဆိုချင်တာကတော့ ဒီလိုအချိန်မှာ အခက်အခဲတွေ၊ ဘေးအန္တရာယ်ကပ်ရောဂါ ရှိနေချိန်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းနဲ့ လုပ်လို့မရဘူး။ အဲဒီအတွက်ကြောင့်မို့ အားလုံးကပူးပေါင်းပြီးတော့မှ လုံခြုံရေးနဲ့ ပတ်သက်သမျှ ဖြစ်နိုင်သမျှသော အကြံပြုချက်တွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်သမျှ အတတ်နိုင်ဆုံး လုပ်သွားသင့်တယ်။ ဒီဟာကိုပဲ ပြောချင်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG