သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

သယံဇာတထုတ္ယူတာ စစ္တပ္ႀကီးစုိးမႈ ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရးထိခိုက္ဟု ကုလေ၀ဖန္


ဖါးကန္႔ေဒသ အႀကီးစား ေက်ာက္မ်က္တူးေဖၚမႈလုပ္ငန္းတခု။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သဘာဝသယံဇာတ ထုတ္ယူေရးလုပ္ငန္းမွာ အဓိကအားျဖင့္ စစ္တပ္ရဲ႕ ဦးပိုင္လီမီတက္နဲ႔ စစ္တပ္လက္ေအာက္ခံ ျပည္သူ႔စစ္ အဖြဲ႔ေတြက ေက်ာက္စိမ္း၊ ဓါတ္သတၱဳ အပါအဝင္ ေရႊနဲ႔ ေက်ာက္မ်က္ရတနာေတြ အဖုိးတန္သစ္ေတြကို အထိန္းအကြပ္မဲ့ ထုတ္ယူေနၿပီး၊ အဲဒီအဖြဲ႔ေတြက ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိတာ၊ တာဝန္ခံမႈ တာဝန္ယူမႈ မရွိတာေတြက ေဒသခံျပည္သူလူထုအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖါက္ရာ ေရာက္တယ္လို႔ ေရွ႕သီတင္းပတ္ထဲတင္သြင္းမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ကုိဥာဏ္ဝင္းေအာင္က တင္ျပထားပါတယ္။

ကုလသမဂၢရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေန အစီရင္ခံစာကို မတ္လ(၁၁)ရက္ လာမယ့္ တနလၤာေန႔က်ရင္ ဂ်နီဗာမွာက်င္းပမယ့္ အႀကိမ္(၄၀)ေျမာက္ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ ညီလာခံကို တင္သြင္းမွာျဖစ္ပါတယ္။

ယန္ဟီးလီက ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာသူ႔အစီရင္ခံစာကို ႀကဳိတင္ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ အထဲမွာေတာ့ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ရဲ႕ ဦးပိုင္လီမီတက္နဲ႔ ျပည္သူ႔စစ္ အဖြဲ႔ေတြ၊ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြရဲ႕ ကုမၸဏီေတြဟာ ကခ်င္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ေတြမွာ ေက်ာက္စိမ္း၊ ပယင္း၊ ေရႊနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးေတြကို အစစ္အေဆးမဲ့ ထုတ္ယူေနေၾကာင္း၊ တနသၤာရီနဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္လည္း သံျဖဴနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ ထုတ္ယူေနၾကေၾကာင္း အဓိက မီးေမာင္းထုိး ျပထားပါတယ္။ ကခ်င္က ေက်ာက္စိမ္းထုတ္ယူေရးမွာ KIA ကခ်င္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔လည္း ပါေၾကာင္းေဖၚျပထား ပါတယ္။

ဒီလုိတူးေဖၚေရးေတြေၾကာင့္ ေဒသခံျပည္သူေတြဟာ အိုးအိမ္စြန္႔ခြာေျပာင္းေရႊ႕ရတဲ့ IDP ေတြျဖစ္လာရေၾကာင္း၊ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးလာၿပီး မိ႐ုိးဖလာ သက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းေတြ ကြယ္ေပ်ာက္လာေၾကာင္း၊ မူးယစ္ေဆးဝါးသုံးစြဲမႈ တုိးလာေစၿပီး HIV/AIDS လိုေရာဂါေတြ ပိုၿပီးကူးစက္လြယ္လာေၾကာင္း၊ ဒီလိုအေျခအေနေတြက ေဒသခံေတြရဲ႕ေမြးရာပါ လူ႔အခြင့္အေရးကို ခ်ဳိးေဖါက္ရာ ေရာက္ေနတာေၾကာင့္ အစိုးရအေနနဲ႔ ဒါကိုထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ အႀကံျပဳထားပါတယ္။

တကယ္ေတ့ာ စစ္တပ္ရဲ႕ ဦးပိုင္လီမီတက္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရရဲ႕ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ေအာက္ကေန ကင္းလြတ္ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေနတာက လက္ရွိ အစိုးရအတြက္ စိန္ေခၚမႈႀကီးတရပ္ ျဖစ္တယ္လုိ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာေနတဲ့ စီးပြားေရးေလ့လာသုံးသပ္သူ ဦးကံထြန္းက ျမင္ပါတယ္။

" ဦးပိုင္ ကုမၸဏီဆိုတာ ဒီ ႏုိင္ငံ အစိုးရရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ မရွိဘူး ခင္ဗ်။ အခုဟာ အဲလို မရွိေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြေရာ အလုပ္သမားေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ပံုေရာ လုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္တာေတြေရာ စစ္ေဆးမႈေရာ သူတို႔ဟာနဲ႔သူတို႔ဘဲ။ ျပည္သူရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ တကယ္လို႔သာ ရွိမယ္ဆိုရင္ ဘယ္ကုမၸဏီကို မဆိုရင္ ႏုိင္ငံေတာ္ စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္က စစ္ေဆးပိုင္ခြင့္ ရွိတယ္။ အခုဟာ ဦးပိုင္ ကုမၸဏီက အဲဒီ လက္ေအာက္ကေန လြတ္ေနတဲ႔ အတြက္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိတဲ႔ အတြက္ စာရင္းလည္း မသိရဘူး။ အခြန္ေဆာင္ မေဆာင္ကိုလညး္ က်ေနာ္တို႔က အတိအက် မသိရပါဘူး။ "

ဦးပိုင္လီမီတက္ဟာ လုပ္ငန္းကရတဲ့ ဝင္ေငြစာရင္းရွင္းတမ္းကို ထုတ္ျပန္ျခင္းမရွိသလုိ၊ ျပည္သူေတြအတြက္ အခြန္နစ္နာေနရေၾကာင္းလည္း အစီရင္ခံစာမွာေထာက္ျပပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ထဲမွာ ကယားျပည္နယ္အတြင္း တပ္မေတာ္လက္ေအာက္ခံ ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႔ကို သစ္တန္ခ်ိန္ (၅၀၀၀)ထုတ္ဖုိ႔ ၂၀၁၈ ခု အတြင္း အစိုးရၿငိမ္းခ်မ္းေရး ဗဟုိဌာန NRPC က ေထာက္ခံမႈေပးခဲ့တယ္လို႔ ယန္ဟီးလီရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ယန္ဟီးလီရဲ႕ အစီရင္ခံစာဟာ အရင္ႏွစ္ေတြနဲ႔မတူပဲ ကြဲျပားလာတယ္လို႔ AHRC အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္က ေရွ႕ေန ဦးမင္းလြင္ဦးက ေထာက္ျပ ပါတယ္။

" ယန္ဟီလီးက ျမန္မာႏိုင္ငံ အထူးကိုယ္စားလွယ္ အေနနဲ႔ တင္သြင္းစရာ ဆိုလို႔ ဒီဘဂၤါလီ အေရးဆိုရင္လည္း လူမ်ိဳးတံုး သတ္ျဖတ္မႈ အေပၚမွာ တရားစြဲဆိုႏုိင္ဖို႔ အတြက္ ႀကိဳးပမ္းတယ္။ အခုကိစၥကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံသူ ျမန္မာႏုိင္ငံသား တိုင္းရင္းသား အားလံုးက စစ္တပ္ရဲ႕ ဗိုလ္က် စိုးမိုးမႈေၾကာင့္ ဒီ လူမႈေရး ဖိစီးမႈ၊ ဆံုးရံႈး နစ္နာမႈေတြ ေျမာက္မ်ားစြာ ၾကံဳေနရတယ္ဆိုတာေတြကို ဘက္ေပါင္းစံုကေန တပ္မေတာ္ကို ဖိအားေပးႏုိင္ဖို႔ အတြက္ အခု အစီရင္ခံစာကို တင္သြင္းတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ျမင္တယ္။ လက္ရွိ အစိုးရကလည္း ဟန္႔တားႏုိင္စြမ္း မရွိဘူးဆိုတာေတြကို အခု ေပၚေပၚလြင္လြင္ သိလာရတဲ႔ အေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္လာေအာင္ ေထာက္ျပတယ္လို႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ျမင္ပါတယ္။ "

တကယ္ေတာ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ႏို္င္မွသာ NLD အစိုးရအေနနဲ႔ ဦးပုိင္လီမီတက္လို႔ ကုမၸဏီမ်ဳိးကို ထိန္းခ်ဳပ္လို႔ရႏိုင္မယ့္ အေနအထားမွာရွိေၾကာင္း ဦးကံထြန္းက ေျပာပါတယ္။

" လက္ရွိ အေျခခံ ဥပေဒ မျပင္သေရြ႕ကေတာ့ ဒီျပသနာက မေျပလည္ဘူး။ သီးျခား အဖြဲ႔အစည္း ႏွစ္ရပ္ ျဖစ္ေနတယ္။ လူထုတင္ေျမွာက္တဲ႔ အစိုးရက တဖက္ ၊ တဖက္က ဦးစီးခ်ဳပ္ ႀကီးမွဴးတဲ႔ အဖြဲ႔က တဖက္ အဲလို ျဖစ္ေနေတာ့ ဒီဟာေတြ အားလံုး ပေပ်ာက္သြားေအာင္က ဥပေဒ တခုတည္းမွာ ရွိမွသာလ်င္ ဒါ ေျပေပ်ာက္သြားမွာပါ။ ဒီအေျခခံ ဥပေဒ ရွိေနသမွ် ကာလပတ္လံုး က်ေနာ္တို႔ လက္ရွိ အစိုးရ ဘယ္လိုမွ ထိန္းခ်ဳပ္ပိုင္ခြင့္ မရွိဘူးလို႔ က်ေနာ္ ယူဆပါတယ္။ အဲလို မလုပ္ႏုိင္သမွ် ကာလပတ္လံုး လူထုကလည္း တင္ေျမွာက္ပိုင္ခြင့္ မရွိဘူး၊ လူ႔အခြင့္အေရး ဆံုးရံႈးတာေတြ၊ နစ္နာတာေတြ၊ ပေပ်ာက္မွာ မဟုတ္ဘူး။ "

ယန္ဟီးလီရဲ႕အစီရင္ခံစာ နိဂုံးခ်ဳပ္မွာေတာ့ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္က ျပဌာန္းခဲ့တဲ့ ဦးပုိင္လီမီတက္ ဖြဲ႔စည္းျခင္းဆုိင္ရာ ဥပေဒေတြကို ျပန္လည္သုံးသပ္ သင့္ေၾကာင္း၊ သဘာဝသယံဇာတ ထုတ္ယူေရးကိစၥမွာ ခိုင္မာတဲ့ မူဝါဒေတြ၊ ဥပေဒ နည္းဥပေဒေတြ ခ်မွတ္ျပဌာန္းဖို႔ လိုေၾကာင္း၊ ဦးပုိင္လီမီတက္ အေနနဲ႔လည္း အက်ဳိးအျမတ္ေတြကို ဘယ္လိုခြဲေဝ သုံးစြဲေနသလဲဆိုတဲ့ ဘ႑ာေရးဆုိင္ရာ စာရင္းရွင္းတမ္းေတြကို ထုတ္ျပန္ဖုိ႔ လိုေၾကာင္း တုိက္တြန္းထားပါတယ္။

ဒီသယံဇာတ ထုတ္ယူမႈကရရွိတဲ့ ဝင္ေငြေတြ အက်ဳိးအျမတ္ေတြကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်င္း မရွိတာနဲ႔ စစ္တပ္ပိုင္ လုပ္ငန္းေတြရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ စုိးရိမ္စရာ ျဖစ္ေနၿပီး၊ ဝင္ေငြေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ထင္သာျမင္သာ ရွိစြာ အသုံးျပဳႏိုင္ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ဘဝဖြံ႔ၿဖဳိးတိုးတက္ေရးအတြက္ အစိုးရအေနနဲ႔ ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္မွာျဖစ္တယ္လို႔ အစီရင္ခံစာကဆိုပါတယ္။ သဘာဝ သယံဇာတထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းဆုိင္ရာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေရး အက်ဳိးေတာ္ေဆာင္ အဖြဲ႔ EITI နဲ႔လည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ကို ယန္ဟီးလီက တိုက္တြန္းထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG