သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ရခိုင္အေရး ကန္၀န္ႀကီးထုတ္ျပန္မႈ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔မ်ားႀကိဳဆို


ျမန္မာႏိုင္ငံ ႐ခုိင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာမူစလင္အေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ လူမ်ိဳးစုအလိုက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားရာ ေရာက္တယ္လုိ႔ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Rex Tillerson က ေျပာဆိုလိုက္သလို၊ ဒီအေပၚမွာ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ တခ်ိဳ႕က ၾကိဳဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ႐ိုဟင္ဂ်ာမူစလင္ သိန္းနဲ႔ခ်ီ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိ္င္ငံထဲ ထြက္ေျပးခဲ့ရတာနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ အေမရိကန္အစိုးရက ျပတ္ျပတ္သားသား ရပ္တည္ ျပသဖုိ႔ အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ၊ ႏုိ္င္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြက အစိုးရကို သီတင္းပတ္ေတြနဲ႔ခ်ီ ဖိအားေပးတာေတြ ရွိခဲ့ျပီးတဲ့ေနာက္ ၀န္ႀကီး Tillerson ရဲ႕ အခုလုိ သံုးႏႈန္းေျပာဆိုတဲ့ ေၾကညာခ်က္ ဗုဒၶဟူးေန႔က ထြက္လာခဲ့တာပါ။ Jesusemen Oni ရဲ႕ သတင္းေပးပို႔ခ်က္နဲ႔အတူ ေအပီသတင္းကို အေျခခံျပီး မခင္ျဖဴေထြးက တင္ျပေပးပါမယ္။

ျပီးခဲ့တဲ့သီတင္းပတ္က ျမန္မာႏိုင္ငံကို သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ သူ႔ရဲ႕ခရီးစဥ္အတြင္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး Rex Tillerson ဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း ပဋိပကၡေတြအတြင္း ႐ိုဟင္ဂ်ာမူစလင္ သိန္းနဲ႔ခ်ီ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံထဲ ထြက္ေျပးခဲ့တာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အထူး စိုးရိမ္တဲ့အေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာခဲ့ေပမဲ့၊ ဒါဟာ လူမ်ိဳးစုအလုိက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားရာ ေရာက္တယ္လို႔ေတာ့ သူ႔ခရီးစဥ္အတြင္း ေျပာမသြားခဲ့ပါဘူး။

“သိပ္ကို ႐ႈပ္ေထြး နက္နဲတဲ့ အေျခအေနတခုမွာ သီးျခား လြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြ ကသာ အေျခအေနကို ႐ႈေထာင့္စံုကေန က်ေနာ္တို႔ နားလည္ႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။”

ျမန္မာႏုိင္ငံခရီးစဥ္အျပီး ဗုဒၶဟူးေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ေၾကညာခ်က္မွာေတာ့ - ၀န္ႀကီး Tillerson က - ႐ိုဟင္ဂ်ာမူစလင္ေတြအေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြဟာ လူမ်ိဳးစုအလိုက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားေရာက္ ေရာက္တယ္ဆိုတာ ထင္ရွားတယ္လို႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆို လိုက္တာပါ။ ဒီလို သံုးႏႈန္းေျပာဆိုဖို႔ကို အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔ေတြကလည္း ဆက္တိုက္ဆိုသလို ဖိအားေပး ေျပာဆိုေနတာပါ။ အေမရိကန္အစိုးရက အခုေနာက္ဆံုး ျပတ္ျပတ္သားသား သုံးႏႈန္းေျပာဆိုတဲ့အေပၚ ၾကိဳဆိုျပီး၊ ပစ္မွတ္ထား အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကိုလည္း အျမန္ဆံုး ခ်မွတ္သင့္တယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔တခုျဖစ္တဲ့ Human Rights Watch အဖြဲ႔က အာရွေရးရာ ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး Phil Robertson က ေျပာပါတယ္။

"ျဖစ္သင့္တဲ့အခ်ိန္ပါ။ ကုလသမဂၢနဲ႔ တကမၻာလံုးက လက္ခံ ေျပာဆိုေနၾကတဲ့အတိုင္း အခုေနာက္ဆံုး သူတို႔လည္း ဒီသေဘာအတိုင္းပဲ ရွိတယ္ ဆုိတာ ေျပာလိုက္တာပါပဲ။ ဆိုေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႔ ဘာဆက္လုပ္မလဲ ဆုိတာက ေမးခြန္းၾကီးတခု ျဖစ္လာပါျပီ။ သူတို႔ တကယ္ လုပ္သင့္တာကေတာ့ - လူမ်ိဳးစုအလုိက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားမႈေတြကို ၾကီးၾကပ္ညႊန္ၾကားခဲ့ၾကတဲ့ အဓိက စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ ျပီးရင္ စစ္တပ္ထဲမွာ အဆင့္ဆင့္ တာ၀န္ရွိသူေတြကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈေတြ ခ်မွတ္သင့္ပါတယ္။”

အလားတူပဲ ႐ိုဟင္ဂ်ာအေရး ႏုိင္ငံတကာလႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔ အမႈေဆာင္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး Simon Billenness ကလည္း ျမန္မာစစ္တပ္ကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈေတြ အျမန္ဆံုး ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ တုိက္တြန္းေၾကာင္း ေျပာဆိုပါတယ္။

“ခုခ်ိန္မွာ သိပ္ကို အေရးၾကီးပါတယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္က ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ လူမ်ိဳးစုအလိုက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားတာေတြ လုပ္ခဲ့တာပါ။ ဒီအတြက္ သူတို႔ကို ပစ္ဒဏ္ခတ္ရပါလိမ့္မယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္ အရာရွိေတြ၊ သူတို႔ရဲ႕ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအျပင္ လက္ေတြ႔ ေျမျပင္မွာ ကိုယ္တိုင္ ပါ၀င္ ညႊန္ၾကားေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသူေတြအေပၚ ပစ္မွတ္ထားတဲ့ ဒဏ္ခတ္ ပိ္တ္ဆို႔မႈေတြ ခ်မွတ္ရပါလိမ့္မယ္။”

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ အေျခအေနေတြမွာ စစ္တပ္အေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြအတြက္ တာ၀န္ခံမႈရွိေအာင္ လုပ္ဖို႔ ႏုိင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုလည္း အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြက ဖိအားေပး ေ၀ဖန္ေနၾကတာပါ။

“သူက ဦးေဆာင္မႈေနရာမွာ ရွိေနတာပါ။ တိုင္းျပည္အတြက္ လုိအပ္ေနတဲ့၊ အခုိင္အမာ ရပ္တည္ေပးႏုိင္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ဖုိ႔ကေတာ့ အမ်ားၾကီး လိုပါေသးတယ္။ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကေန ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အသြင္ကူးေျပာင္းေနတာ ၂ ႏွစ္ေတာင္ မရွိေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူ႔အေနနဲ႔ တိုင္းျပည္မွာ ခုလို ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါမ်ိဳးမွာ ပိုျပီး အင္တိုက္အားတိုက္ ေရွ႕ထြက္ ေျပာဆို လုပ္ေဆာင္တာမ်ိဳး ရွိရပါမယ္။”

ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ျပီးခဲ့တဲ့ ၾသဂုတ္လကစလို႔ တေက်ာ့ ျပန္လည္ျဖစ္ပြားတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြရဲ႕ နယ္ေျမရွင္းလင္းမႈေတြအတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ရွိခဲ့ျပီး ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူစလင္ ဒုကၡသည္ ၆ သိန္းေက်ာ္ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံထဲ ထြက္ေျပးရတဲ့အထိ ျဖစ္ေအာင္ ျမန္မာစစ္တပ္က စနစ္တက် အကြက္ခ် လုပ္ခဲ့တာလို႔ ကုလသမဂၢ၊ အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြ အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံတကာက ျပစ္တင္ေ၀ဖန္ထားတာပါ။ ျမန္မာစစ္တပ္ကေတာ့ ဒီစြပ္စြဲခ်က္ေတြကို အၾကိမ္ၾကိမ္ ျငင္းပယ္ထားပါတယ္။

နုိင္ငံေရး ေလ့လာသံုးသပ္သူ ေဒါက္တာ ခင္ေဇာ္၀င္း ကေတာ့ - အေမရိကန္လို တုိင္းျပည္ၾကီးပါက ခုလို စကားလံုး ျပင္းျပင္းထန္ထန္ သံုးႏႈန္း ေျပာဆုိလာတဲ့အေပၚ ျမန္မာအစိုးရ အေနနဲ႔ အေလးအနက္ထား တံု႔ျပန္သင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

"သူတို႔အေနနဲ႔ ဒါကို အေလးအနက္ ထားသင့္ပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာ ၾသဇာအရွိဆံုး ႏုိင္ငံတခုက ေျပာတာျဖစ္သလို၊ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ သံုးႏႈန္းထားတာပါ။ အစတုန္းကေတာ့ မစၥတာ Tillerson ဒီကို လာတယ္၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ေတြ႔ျပီးတဲ့ေနာက္ သူလည္း ေပ်ာ့သြားတယ္လုိ႔ေတာင္ ထင္ခဲ့ၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ တကယ္တမ္း ဟိုကို ျပန္ ေရာက္သြားတဲ့အခါ… မထင္မွတ္ဘဲ ခုလို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ သံုးႏႈန္းေျပာလိုက္ေတာ့ သူတို႔လည္း (ျမန္မာအစိုးရလည္း) အံ့ၾသသြားလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။”

အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္ လႊတ္ေတာ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ အက်ပ္အတည္း အဆံုးသတ္ႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္တဲ့ ဒဏ္ခတ္ ပိ္္တ္ဆို႔မႈေတြ အပါအ၀င္ အေရးယူမႈတခ်ိဳ႕ လုပ္သြားဖို႔ အစိုးရကို ဆက္လက္ တုိက္တြန္း ေနၾကပါတယ္။ ဒီအေတာအတြင္း ႐ုရွားႏုိင္ငံကေတာ့ - ႐ုိဟင္ဂ်ာအေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ လူမ်ဳိးစုအလုိက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားမႈလုိ႔ ဆိုျပီး အေမရိကန္ အစုိးရက တရား၀င္ သတ္မွတ္လုိက္တာဟာ ျပႆနာကုိ ေျဖရွင္းရာမွာ အေထာက္အကူ မျဖစ္ဘူးလုိ႔ ေ၀ဖန္လုိက္ပါတယ္။ ရခုိင္ျပည္နယ္က အက်ပ္အတည္းကုိ ေျဖရွင္းရာမွာ ျပင္ပက အလြန္အကၽြံ စြက္ဖက္ေနတာေတြကုိ လက္မခံႏုိင္ဘူးလို႔လည္း Reuters သတင္းဌာနနဲ႔ သီးသန္႔ေမးျမန္းခန္းမွာ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီး Nikolay Listopadov က ေျပာဆုုိသြားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG