သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့စီးပြားေရးစစ္တမ္း


Workers are transported via truck to the site of the Thilawa Special Economic Zone (SEZ) project at Thilawa May 8, 2015. REUTERS/Soe Zeya Tun/File Photo - S1BEUBGAUIAA
ျမန္မာ့စီးပြားေရးစစ္တမ္း
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:23 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဦးေအာင္ခင္ ျမန္မာ့အေရး သုံးသပ္ခ်က္

အာဆီယံအသင္းဝင္ (၁၀) ႏို္င္ငံရဲ ႔ ဒီႏွစ္ စီးပြားေရးအေျခအေနကို ADB အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္က သံုးသပ္တဲ့အခါမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံတခုတည္းသာ ဆုတ္ယုတ္က်ဆင္းေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ တိုင္းျပည္အသားတင္ ထုတ္လုပ္မႈမွာ ဘရူးႏိုင္းက (၂.၅) ရာခိုင္ႏႈန္းသာ တိုးတက္ၿပီး၊ ဗိယက္နမ္က (၇) ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ တိုးတက္မႈ အျမင့္ဆံုး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ျမန္မာကေတာ့ (-၁၀) ရာခိုင္ႏႈန္း အႏုတ္လကၡဏာျပေနၿပီး ဆုတ္ယုတ္က်ဆင္းေနပါတယ္။ ျမန္မာ့ႏွစ္စဥ္ တိုးတက္မႈႏႈန္းဟာ (၂၀၁၉) မွာ (၆.၈) ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၂၀ မွာ (၃.၃) ရာခိုင္ႏႈန္း ရိွခဲ့ရာက စစ္အာဏာသိမ္းလို႔ က်ဆင္းသြားတယ္လို႔ ADB (Asia Development Bank) က ဆိုပါတယ္။

ကိုဗစ္ေရာဂါေၾကာင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအမ်ားအျပား ရပ္ဆိုင္းထားရတဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံတိုင္းလိုလိုမွာ စီးပြားေရးတုိးတက္မႈႏႈန္း က်ဆင္းေနပါတယ္။ အာရွစီးပြားေရး တုိးတက္မႈႏႈန္းဟာ (၂) ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ (၃) ရာခိုင္ႏႈန္းၾကားမွာ ရိွပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာေတာ့ ကိုဗစ္ေရာဂါအျပင္၊ စစ္အာဏာသိမ္းေရာဂါပါ ခံစားေနရတာမုိ႔ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးဟာ (-၁၀) ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းမယ္လို႔ ADB က ခန္႔မွန္းပါတယ္။ စစ္အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး (၁၀) ရာခိုင္ႏႈန္းက (၂၀) ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ က်ဳံ ႔သြားႏုိင္တယ္လို႔ ကမာၻ႔ဘဏ္ကလည္း ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။

ကိုဗစ္ေရာဂါ ျပန္႔ပြားမႈေၾကာင့္ စီးပြားေရးတုိးတက္မႈ ေႏွးေကြးေနခ်ိန္မွာ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းလိုက္တဲ့အတြက္ တိုးတက္ရမယ့္အစား က်ဆင္းဆုတ္ရုတ္သြားရပါတယ္။ အခုေတာ့ စစ္အာဏာသိမ္းမႈကို ကန္႔ကြက္တဲ့အေနနဲ႔ ကမာၻဘဏ္က ျမန္မာျပည္ေထာက္ပံ့မႈေတြကို ရပ္ဆိုင္းလိုက္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုဗစ္စီးပြားေရး နာလန္ထႏုိင္ဖို႔အတြက္ ေဒၚလာသန္း (၃၅၀) ေထာက္ပံ့ဖို႔ ကမာၻ႔ဘဏ္က မႏွစ္က သေဘာတူခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ပန္အစိုးရကလည္း ကူညီေထာက္ပံ့မႈေတြကို ရပ္ဆိုင္းေၾကာင္း မတ္လမွာ ေၾကညာပါတယ္။ ဂ်ပန္ကုမၸဏီေပါင္း (၄၅၀) ေလာက္ ျမန္မာ့ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းက႑မွာ လုပ္ကိုင္ေနတာေၾကာင့္ ဂ်ပန္ပါဝင္မႈဟာ သိသာထင္ရွားပါတယ္။ ဂ်ပန္ေနာက္ဆုတ္သြားတာကို တရုတ္က အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပိုမုိရင္းႏီွးျမဳပ္ႏံွလာႏိုင္ပါတယ္။ စစ္တပ္ရဲ ႔ အာဏာသိမ္းေရာဂါဟာ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကို ထိတ္လန္႔ေစတာမို႔ တရုတ္အတြက္ အခြင့္ေကာင္းလို ျဖစ္ေနပါတယ္။

ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးကို ေထာက္ခံအားေပးၾကတဲ့ အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္နဲ႔ ကေနဒါကေတာ့ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ ေဒၚလာဝင္ေပါက္ေတြကို ပိတ္ဆို႔ဖို႔အတြက္ ဒဏ္ခတ္အေရးယူေနပါတယ္။ ေက်ာက္မ်က္နဲ႔ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္း၊ ပုလဲလုပ္ငန္း၊ သစ္လုပ္ငန္း စတာေတြကို ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔ၾကပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဧၿပီလကတင္ ေနျပည္ေတာ္မွာ ေက်ာက္မ်က္ေဒၚလာသန္း (၂၀) ဖိုး ေရာင္းရပါတယ္။ ေက်ာက္မ်က္လုပ္ငန္းဟာ စစ္တပ္ပိုင္လို ျဖစ္ေနတာမို႔ ဒီိလုပ္ငန္းကို အေရးယူတာဟာ အထိေရာက္ဆံုး ဒဏ္ခတ္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႔နဲ႔ ေရနံလုပ္ငန္းမွာ Total နဲ႔ Chevron ကေပးတဲ့ ေဒၚလာေတြကို စစ္ေကာင္စီ မသံုးႏိုင္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ဖို႔ကလည္း အေရးႀကီးတယ္လို႔ Global Witness အဖြဲ႔က ဆိုပါတယ္။

ဒဏ္ခတ္အေရးယူတဲ့ကာလမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏီွးေနတဲ့ ႏုိင္ငံျခားကုမၸဏီေတြ ဘယ္လိုဆက္လုပ္မယ္ဆိုတာကလည္း စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ မတ္လအထိ သြင္းကုန္ (၆၅) ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ပို႔ကုန္ (၄၅) ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းသြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ရင္းႏီွးျမဳပ္ႏံွေနတဲ့ ႏုိ္င္ငံျခားလုပ္ငန္းရွင္အသင္း (၁၀) သင္းက စစ္တမ္းေကာက္ယူၿပီး၊ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ ေမးျမန္းတဲ့ ကုမၸဏီ (၃၇၂) ခုမွာ၊ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီ (၃၁၆) နဲ႔ ျမန္မာကုမၸဏီ (၅၄) ခု ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ဂ်ပန္က (၁၈၂) ခု ပါဝင္ၿပီး၊ အေနာက္တုိင္းက (၁၁၅) ခု၊ အာဆီယံ (၁၇) ခု၊ အိႏိၵယ (၂) ခုနဲ႔ ေတာင္ကိုရီးယား (၂) ခု ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီကုမၸဏီေတြဟာ ၂၀၂၀ တႏွစ္လံုး ကိုဗစ္ဒဏ္ ခံရေပမယ့္ အေျခအေနမပ်က္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ခဲ့တာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ စစ္တမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ခရီးသည္လုပ္ငန္းကလြဲရင္ အလုပ္ရပ္ဆိုင္းလုိက္ရတဲ့ ကုမၸဏီဟာ မရိွသေလာက္ ရွားပါးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၂၀၂၁ ဇန္နဝါရီလေရာက္ေတာ့ ကုမၸဏီအမ်ားစုဟာ လက္ရိွအေျခအေနကို ဆက္ထိန္းထားၿပီး လုပ္ငန္းတိုးခ်ဲ ႔ႏိုင္ဖို႔ စီမံခ်က္ေတြ လုပ္လာတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဖေဖၚဝါရီလ စစ္အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ စီမံခ်က္အားလံုး ရပ္ဆိုင္းသြားပါတယ္။ စစ္အာဏာသိမ္းၿပီး ႏွစ္လအၾကာမွာ ရင္ဆိုင္ရတဲ့ ဒုကၡဟာ တႏွစ္လံုး ကိုဗစ္ေရာဂါဒဏ္ ခံရတာထက္ ဆိုးတယ္လို႔ ကုမၸဏီေတြက ေျပာပါတယ္။ ဝင္ေငြလံုးဝ မရိွေတာ့ဘူးလို႔ လုပ္ငန္းရပ္ဆိုင္းလုိက္ရတဲ့ ကုမၸဏီေတြ မ်ားျပားလာပါတယ္။

စစ္အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ ဝင္ေငြက်ဆင္းေနတုန္း ဆက္လက္ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အလုပ္သမားကို လစာေလ်ာ့ေပးတာမ်ဳိးေတြ ရိွလာပါတယ္။ အလုပ္သမားေလ်ာ့ပစ္တာလည္း မ်ားျပားလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီႏွစ္ကုန္မွာ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး အေျခအေန ေကာင္းလာမလားလို႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြလည္း အမ်ားႀကီးရိွပါတယ္။ ေအာက္တိုဘာလေလာက္မွာ အေျခအေန ေကာင္းမလာဘူးဆိုရင္ေတာ့ လုပ္ငန္းအားလံုးရပ္ဆိုင္းၿပီး ထြက္ခြာသြားမယ့္ ကုမၸဏီေတြ တုိးပြားလာႏိုင္တယ္လို႔ ႏုိင္ငံျခားကုမၸဏီစစ္တမ္းမွာ သုံးသပ္ထားပါတယ္။


==Unicode==

ဦးအောင်ခင် မြန်မာ့အရေး သုံးသပ်ချက်

အာဆီယံအသင်းဝင် (၁၀) နိုင်ငံရဲ့ ဒီနှစ် စီးပွားရေးအခြေအနေကို ADB အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်က သုံးသပ်တဲ့အခါမှာ မြန်မာနိုင်ငံတခုတည်းသာ ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ တိုင်းပြည်အသားတင် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ဘရူးနိုင်းက (၂.၅) ရာခိုင်နှုန်းသာ တိုးတက်ပြီး၊ ဗိယက်နမ်က (၇) ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ တိုးတက်မှု အမြင့်ဆုံး ဖြစ်နေပါတယ်။ မြန်မာကတော့ (-၁၀) ရာခိုင်နှုန်း အနုတ်လက္ခဏာပြနေပြီး ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းနေပါတယ်။ မြန်မာ့နှစ်စဉ် တိုးတက်မှုနှုန်းဟာ (၂၀၁၉) မှာ (၆.၈) ရာခိုင်နှုန်း၊ ၂၀၂၀ မှာ (၃.၃) ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ရာက စစ်အာဏာသိမ်းလို့ ကျဆင်းသွားတယ်လို့ ADB (Asia Development Bank) က ဆိုပါတယ်။

ကိုဗစ်ရောဂါကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများအပြား ရပ်ဆိုင်းထားရတဲ့အတွက် နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုမှာ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်း ကျဆင်းနေပါတယ်။ အာရှစီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်းဟာ (၂) ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ (၃) ရာခိုင်နှုန်းကြားမှာ ရှိပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ ကိုဗစ်ရောဂါအပြင်၊ စစ်အာဏာသိမ်းရောဂါပါ ခံစားနေရတာမို့ တိုင်းပြည်စီးပွားရေးဟာ (-၁၀) ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းမယ်လို့ ADB က ခန့်မှန်းပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် မြန်မာ့စီးပွားရေး (၁၀) ရာခိုင်နှုန်းက (၂၀) ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျုံ့သွားနိုင်တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ကလည်း ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ကိုဗစ်ရောဂါ ပြန့်ပွားမှုကြောင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှေးကွေးနေချိန်မှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းလိုက်တဲ့အတွက် တိုးတက်ရမယ့်အစား ကျဆင်းဆုတ်ရုတ်သွားရပါတယ်။ အခုတော့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ကန့်ကွက်တဲ့အနေနဲ့ ကမ္ဘာဘဏ်က မြန်မာပြည်ထောက်ပံ့မှုတွေကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုဗစ်စီးပွားရေး နာလန်ထနိုင်ဖို့အတွက် ဒေါ်လာသန်း (၃၅၀) ထောက်ပံ့ဖို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က မနှစ်က သဘောတူခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်အစိုးရကလည်း ကူညီထောက်ပံ့မှုတွေကို ရပ်ဆိုင်းကြောင်း မတ်လမှာ ကြေညာပါတယ်။ ဂျပန်ကုမ္ပဏီပေါင်း (၄၅၀) လောက် မြန်မာ့ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍမှာ လုပ်ကိုင်နေတာကြောင့် ဂျပန်ပါဝင်မှုဟာ သိသာထင်ရှားပါတယ်။ ဂျပန်နောက်ဆုတ်သွားတာကို တရုတ်က အခွင့်ကောင်းယူပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပိုမိုရင်းနှီးမြုပ်နံှလာနိုင်ပါတယ်။ စစ်တပ်ရဲ့ အာဏာသိမ်းရောဂါဟာ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေကို ထိတ်လန့်စေတာမို့ တရုတ်အတွက် အခွင့်ကောင်းလို ဖြစ်နေပါတယ်။

မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးကို ထောက်ခံအားပေးကြတဲ့ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နဲ့ ကနေဒါကတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဒေါ်လာဝင်ပေါက်တွေကို ပိတ်ဆို့ဖို့အတွက် ဒဏ်ခတ်အရေးယူနေပါတယ်။ ကျောက်မျက်နဲ့ ကျောက်စိမ်းလုပ်ငန်း၊ ပုလဲလုပ်ငန်း၊ သစ်လုပ်ငန်း စတာတွေကို ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ကြပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ဧပြီလကတင် နေပြည်တော်မှာ ကျောက်မျက်ဒေါ်လာသန်း (၂၀) ဖိုး ရောင်းရပါတယ်။ ကျောက်မျက်လုပ်ငန်းဟာ စစ်တပ်ပိုင်လို ဖြစ်နေတာမို့ ဒီလုပ်ငန်းကို အရေးယူတာဟာ အထိရောက်ဆုံး ဒဏ်ခတ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ သဘာဝဓါတ်ငွေ့နဲ့ ရေနံလုပ်ငန်းမှာ Total နဲ့ Chevron ကပေးတဲ့ ဒေါ်လာတွေကို စစ်ကောင်စီ မသုံးနိုင်အောင် လုပ်နိုင်ဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ Global Witness အဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။

ဒဏ်ခတ်အရေးယူတဲ့ကာလမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရင်းနှီးနေတဲ့ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေ ဘယ်လိုဆက်လုပ်မယ်ဆိုတာကလည်း စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းပါတယ်။ မတ်လအထိ သွင်းကုန် (၆၅) ရာခိုင်နှုန်း၊ ပို့ကုန် (၄၅) ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားတာ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ ရင်းနှီးမြုပ်နံှနေတဲ့ နိုင်ငံခြားလုပ်ငန်းရှင်အသင်း (၁၀) သင်းက စစ်တမ်းကောက်ယူပြီး၊ အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ မေးမြန်းတဲ့ ကုမ္ပဏီ (၃၇၂) ခုမှာ၊ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီ (၃၁၆) နဲ့ မြန်မာကုမ္ပဏီ (၅၄) ခု ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအထဲမှာ ဂျပန်က (၁၈၂) ခု ပါဝင်ပြီး၊ အနောက်တိုင်းက (၁၁၅) ခု၊ အာဆီယံ (၁၇) ခု၊ အိန္ဒိယ (၂) ခုနဲ့ တောင်ကိုရီးယား (၂) ခု ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီကုမ္ပဏီတွေဟာ ၂၀၂၀ တနှစ်လုံး ကိုဗစ်ဒဏ် ခံရပေမယ့် အခြေအနေမပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့တာ တွေ့ရတယ်လို့ စစ်တမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ခရီးသည်လုပ်ငန်းကလွဲရင် အလုပ်ရပ်ဆိုင်းလိုက်ရတဲ့ ကုမ္ပဏီဟာ မရှိသလောက် ရှားပါးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီလရောက်တော့ ကုမ္ပဏီအများစုဟာ လက်ရှိအခြေအနေကို ဆက်ထိန်းထားပြီး လုပ်ငန်းတိုးချဲ့နိုင်ဖို့ စီမံချက်တွေ လုပ်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖေဖေါ်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် စီမံချက်အားလုံး ရပ်ဆိုင်းသွားပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နှစ်လအကြာမှာ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ဒုက္ခဟာ တနှစ်လုံး ကိုဗစ်ရောဂါဒဏ် ခံရတာထက် ဆိုးတယ်လို့ ကုမ္ပဏီတွေက ပြောပါတယ်။ ဝင်ငွေလုံးဝ မရှိတော့ဘူးလို့ လုပ်ငန်းရပ်ဆိုင်းလိုက်ရတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ များပြားလာပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဝင်ငွေကျဆင်းနေတုန်း ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက် အလုပ်သမားကို လစာလျော့ပေးတာမျိုးတွေ ရှိလာပါတယ်။ အလုပ်သမားလျော့ပစ်တာလည်း များပြားလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီနှစ်ကုန်မှာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး အခြေအနေ ကောင်းလာမလားလို့ စောင့်ကြည့်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေလည်း အများကြီးရှိပါတယ်။ အောက်တိုဘာလလောက်မှာ အခြေအနေ ကောင်းမလာဘူးဆိုရင်တော့ လုပ်ငန်းအားလုံးရပ်ဆိုင်းပြီး ထွက်ခွာသွားမယ့် ကုမ္ပဏီတွေ တိုးပွားလာနိုင်တယ်လို့ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီစစ်တမ်းမှာ သုံးသပ်ထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG