သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ျမန္မာ့ျပႆနာ


COP26
သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ျမန္မာ့ျပႆနာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:11:59 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

အခု ဆယ္စုႏွစ္အကုန္ ၂၀၃၀ ျပည္မွာ ကမာၻ႔သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈကို အဆုံးသတ္ဖို႔ COP26 (ေခၚ) ကမာၻ႔ ဥတုရာသီဆိုင္ရာ ညီလာခံႀကီးမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္အတြက္ေကာ ဒါျဖစ္ႏိုင္ပါ့မလား၊ ကမာၻေပၚမွာ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ဒဏ္ ခံရႏိုင္ဖြယ္အရွိဆုံး စာရင္းမွာပါဝင္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ သတိျပဳစရာေတြက ဘာလဲ စတာေတြကို သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ေဒၚေဒဝီသန႔္စင္နဲ႔ ဦးေက်ာ္ဇံသာတို႔ ေဆြးေႏြးသုံးသပ္ထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆရာမေဒဝီသန႔္စင္ခင္မ်ား အခု Glasgow မွာ ဥတုရာသီ ေျပာင္းလဲမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ညီလာခံႀကီး က်င္းပေနပါတယ္။ ၂၀၃၀ ျပည့္မွာ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ တားဆီးေရးပါေတာ့ အဲဒါကို က်ေနာ္ေမးခ်င္ပါတယ္။ ၂၀၃၀ မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံသစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ ရပ္ဆိုင္းႏိုင္မယ့္ အလားအလာ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲဆိုတာကို ပထမဦးဆုံးေျပာေပးပါ။

ေျဖ ။ ။ ျမန္မာျပည္က သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈမွာ အဆင့္နံပတ္ (၃၀)။ အရည္အေသြးနိမ့္က်တာေကာ၊ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးရာမွာလည္း ျမန္မာျပည္က မလုပ္ပါ။ ဒီကိစၥကို က်မေျပာခ်င္တာက သစ္ေတာမွာ ဥပေဒကေတာ့ ရွိၿပီသားပါ။ ဟိုးအရင္ ၿဗိတိသွ်လက္ထက္ကတည္းက သူတို႔အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အခ်ိန္အခါတုန္းက ကြၽန္သစ္ရဲ႕တန္းဖိုးကို သိလိုက္တဲ့အခါၾကေတာ့ ပညာရွင္ေတြေခၚၿပီး သုေတသန လုပ္ခဲ့တယ္။ ႏွစ္ (၃၀) ၾကာမွာ တပတ္လည္ခုတ္မယ္။ လုံးပတ္ (၇) ေပ (၆) ေပ ရွိေတာ့မွ ခုတ္မယ္ အဲဒီလိုေတြ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါကို ေရရွည္ထိန္းသိမ္းဖို႔ သူတို႔ကေတာ့ အားလုံးလုပ္ေပးခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဒါေတြကို ဆက္လက္ၿပီး မထိန္းသိမ္းႏိုင္ခဲ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးေနတယ္လို႔သာ ေျပာေနတာ ခိုးထုတ္တဲ့ဟာေတြကို ဥပေဒနဲ႔ ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း မထိန္းသိမ္းႏိုင္ခဲ့ဘူး။ အဲဒါေတြက က်မတို႔ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြပါ။ ဒီေန႔အထိပါပဲ။

ေမး ။ ။ အဲဒီေနရာမွာ တခ်ိဳ႕ေျပာၾကတာကေတာ့ အာဏာရွိတဲ့လူတခ်ိဳ႕ကိုယ္တိုင္က ခ်ိဳးေဖာက္တာ။ ကင္းလြတ္ခြင့္ရၿပီးေတာ့ လုပ္ေနၾကတာကို ေတြ႕ရတယ္လို႔ ေဝဖန္ၾကပါတယ္။ အဲဒါေကာ ဘယ္ေလာက္မွန္ပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အဲဒါကေတာ့ ဆရာဦးရဲျမင့္ ေရးခဲ့ပါတယ္။ ဆရာက သစ္ေတာကပါပဲ။ သစ္ေတာသမားတဦးရဲ႕ ရင္ဖြင့္သံမွာ ဆရာက ေခတ္အလိုက္ပဲ သစ္ေတာေတြကို ဘယ္လိုအဆင့္ဆင့္ ထိန္းသိမ္းလာခဲ့သလဲဆိုတာေတြကို ဆရာ ေရးျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ကိုလိုေခတ္တို႔ဘာတို႔ ျဖစ္လာခဲ့ေပမယ့္ ဗမာျပည္မွာ တာဝန္ရွိတဲ့ အထက္ပိုင္းအရာရွိႀကီးေတြက ဒါကိုလုပ္ပါဆိုေပမယ့္ ဒါကို သူတို႔ အက်ိဳးအေၾကာင္းနဲ႔ ဒါေတြက လုပ္လို႔မရဘူး။ ဘယ္လိုဘယ္ဝါဆိုတာကို ျပန္ေျပာတဲ့အခါမွာ ဟိုဘက္ကလဲ လက္ခံတယ္။ အဲဒါမ်ိဳး လိုပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ နားလည္တတ္ကြၽမ္းတဲ့ ပညာရွင္ေတြ ေျပာတဲ့ဟာကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့လူေတြက မူဝါဒခ်တဲ့လူေတြက နားေထာင္ဖို႔လိုတယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္တခုက ကမာၻေပၚမွာ ဥတုရာသီး ဆိုးဝါးမႈဒဏ္ကို အမ်ားဆုံးခံရႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံလည္းပါတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အဲဒါကို ဒီေရေတာေတြ၊ လမုေတာေတြ ျပဳန္းတီးသြားတာေတြ၊ ဆည္ေျမာင္းေဆာက္လုပ္တဲ့ ကိစၥေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေထာက္ျပၾကပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီေရာက္ေတာ့ ျပဳန္းတီးမႈနဲ႔ ဆည္ေျမာင္းေတြ၊ တာတမံေတြ တည္ေဆာက္တဲ့ကိစၥက ဘယ္ေလာက္အထိ ဆိုးဝါးပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ မွန္ပါတယ္ ဆရာ။ က်မလည္း ဆည္ေျမာင္းထြက္ပါပဲ။ က်မက ဆည္ေျမာင္းထြက္ဆိုေတာ့ ဆည္ေျမာင္းဟာ လိုအပ္တဲ့ေနရာမွာ ေဆာက္လို႔ရွိရင္ အင္မတန္မွ အသုံးဝင္ပါတယ္။ ဒါက က်မတို႔လုပ္ခဲ့တဲ့ ၁၉၉၀ အထိေပါ့။ အဲဒီအခ်ိန္ေတြမွာေတာ့ တြက္ခ်က္တာေတြကလည္း မွန္တယ္။ ႏွစ္တစ္ရာ ခန႔္မွန္းခ်က္ maximum ဘာညာလာမယ္ဆိုတာလည္း မွန္တယ္။ ေရႀကီးမႈေတြ ဘာေတြေပါ့။ ေနာက္ေတာ့ စနစ္တက်လည္း အဲဒီအခ်ိန္အထိ လုပ္ၾကတုန္းပဲ။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းၾကေတာ့ ဒါကို business တခုလို ျဖစ္လာတယ္။ ဆည္ေတြကို မလိုအပ္ဘဲလဲ ေဆာက္တယ္ဆိုေတာ့ က်မတို႔ ဗမာျပည္မွာ ဆည္က အမ်ားႀကီးပဲ။ သုံးရာေက်ာ္ေလာက္ ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆည္ေတြဆိုရင္ ေဆာက္ၿပီးေတာ့ ေရမေနတာေတြ ရွိတယ္။ က်မေျပာတာက နည္းပညာအရနဲ႔ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔ ဆည္ေဆာက္မႈေတြကို မလုပ္ေစခ်င္ဘူး။ ရွိတဲ့ဆည္ေတြကိုပဲ maintenance ထိန္းသိမ္းၿပီးေတာ့ မြံမမ္းၿပီးေတာ့ ဒီထက္ခိုင္ခံ့ေအာင္ ဒီထက္ေကာင္းေအာင္ ျပန္လုပ္ဖို႔ management စီမံလုပ္ေဆာင္ဖို႔ ပိုၿပီးေတာ့ လုပ္ေစခ်င္တယ္။

ဒီေရေတာၾကေတာ့လဲ ဆရာေျပာသလိုပဲ ဒီေရေတာကို ဆရာႀကီးဦးအုန္းက က်မတို႔ ျမန္မာအစိမ္းေရာင္ကြန္ရက္ရဲ႕ အႀကံေပး။ ဆရာႀကီးက နာယကလည္းျဖစ္ေတာ့ က်မတို႔နဲ႔တြဲၿပီး အလုပ္လုပ္ဖူးေတာ့ ဆရာႀကီးက ဘာေျပာလဲဆိုေတာ့ ဒီေရေတာက သိပ္အေရးႀကီးတယ္။ ကာဘြန္စုပ္မႈမွာလည္း သူက ကုန္ေပၚမွာရွိတဲ့ အပင္ေတြထက္ကို ႏွစ္ဆသုံးဆ စုပ္ယူအားရွိတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ေလျပင္းမုန္တိုင္တို႔ ဘာတို႔ လာတဲ့အခါမွာလဲ သူက အကာအကြယ္ ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ နာဂစ္ျဖစ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ဧရာဝတီတိုင္းကို ဆင္းၿပီးေတာ့ ဒီေရေတာပညာေပးေတြ ေပးခဲ့တယ္။ အေျခအေန ဘယ္လိုရွိသလဲဆိုၿပီးေတာ့ ေနာက္တေခါက္ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါမွာ အဲဒီကလူေတြက ဘာေျပာသလဲဆိုေတာ့ ဆရာႀကီးတို႔၊ ဆရာမတို႔ လာၿပီးေဟာေျပာတာကို က်ေနာ္တို႔ သေဘာေပါက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တို႔မွာ က်ေနာ္တို႔က အဆာခံႏိုင္ေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ ခေလးေတြ ငိုတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔ ဒီေရေတာကို ေမွ်ာတိုင္တို႔ ဘာတို႔ ေရာင္းၿပီးေတာ့ မေကြၽးလို႔မရဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဒီအပင္ေတြကိုပဲ သြားၿပီးေတာ့ ထိရတယ္။ မီးေသြးဖုတ္ဖို႔တို႔ ဘာတို႔ေပါ့။ ဆိုေတာ့ အဲဒီမွာ ဆရာအုန္းက ေျပာခဲ့တယ္ - ဒါဆိုရင္ ဒါ သူတို႔ရဲ႕ livelihood စားဝတ္ေနေရးကို အစားထိုးၿပီးမွသာလွ်င္ ဒီကိစၥက ေရရွည္တည္ၿမဲမယ့္ လုပ္ငန္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ က်မတို႔က အဲဒါေတြကိုလည္း သတိထားရမယ္။ မလုပ္ပါနဲ႔လို႔ awareness အေနနဲ႔ သူတို႔ ဒီအသိပညာေတြ ရတယ္၊ သိတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ရဲ႕ စားဝတ္ေနေရးကို က်မတို႔ ေရရွည္လမ္းတခု မဖြင့္ေပးခဲ့ရင္ ဒီလုပ္ငန္းဟာ မေအာင္ျမင္ႏိုင္ဘူးဆိုတာကို ဆရာအုန္းက ေျပာသြားခဲ့ဖူးပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဒီအတိုင္းပါပဲ ႏိုင္ငံတကာမွာလည္း ဒီစကားသံေတြကို ၾကားရပါတယ္။ ဆင္းရဲတဲ့ႏိုင္ငံေတြက ငါတို႔က ဒီသဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို တိုက္႐ိုက္အသုံးခ်ၿပီးေတာ့ မွီခိုေနရတယ္ဆိုေတာ့ မင္းတို႔ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံေတြလို ေနလို႔ မရဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဒီကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ငါတို႔ႏိုင္ငံေတြကို မင္းတို႔ေတြက ပိုက္ဆံပံ့ပိုးေပးပါလို႔ ေတာင္းၾကပါတယ္။ အခုေတာ့ သူတို႔ကတိကဝတ္ေပးတာေတြ အမ်ားႀကီး ၾကားရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီကတိကဝတ္ေတြကို အေကာင္ထည္ေဖာ္ဖို႔ဆိုတာ ဘယ္ေလာက္အထိ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ထားပါသလဲ - တကယ္ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ျပည္တြင္းမွာနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာအေနနဲ႔ လိုအပ္လို႔ သစ္ေတာကို မွီခိုရတယ္ဆိုတဲ့ လူေတြကို မမွီခိုရေအာင္ အေထာက္အပံ့ေပးႏိုင္မယ့္ကိစၥ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေန ဘယ္လိုျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲ။ အလားအလာ ရွိပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အထူးသျဖင့္ က်မတို႔ မဖြံ႕ၿဖိဳးေသးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ။ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးတဲ့ႏိုင္ငံေတြကေတာ့ နည္းပညာနဲ႔ ေငြေရးေၾကးေရး - ေနာက္ သူတို႔ရဲ႕ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ေတြးေခၚမႈ အဆင့္ျမင့္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ Global Warming Climate Change ကမာၻႀကီး ပူေႏြးလာတာေၾကာင့္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲလာတယ္ဆိုတာ သူတို႔တိုင္းျပည္ေတြက လုပ္သေလာက္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ဖာေထးႏိုင္တယ္။ က်မတို႔ၾကေတာ့ အခုနလိုပဲ သင္တန္းေတြေပးတယ္။ ေထာက္ပံ့ေၾကးေတြနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ပဲလုပ္လုပ္ သူတို႔ရဲ႕ စားဝတ္ေနေရးကို က်မတို႔က ေရရွည္ မထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ဘူး။ အစားမထိုးေပးႏိုင္ဘူးဆိုရင္ သစ္ခုတ္တာ မေကာင္းဘူး၊ ဒီေရေတာခုတ္တာ မေကာင္းဘူးဆိုတာ သူတို႔သိေပမဲ့လဲ အဲဒါကို သူတို႔စားဝတ္ေနေရး မဖူလုံတဲ့အတြက္ ဘဝလုံၿခဳံမႈ မရွိတဲ့အတြက္ သူတို႔က ဒါေတြကို ထပ္ၿပီးေတာ့ က်ဴးလြန္ေနမွာပဲ။ အဲဒီေတာ့ ဆရာအုန္းေျပာသလိုေပါ့ ဒီမွာတခုခု စိုက္ပ်ိဳးမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ သူတို႔ကို အစားထိုး အုန္းသီးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့လုပ္ငန္း။ အုန္းဆံက်စ္တာတို႔ ဘာတို႔ အဲဒါမ်ိဳးေတြ တခုခု ေရရွည္လုပ္ႏိုင္မယ့္ လုပ္ငန္းေတြကို လုပ္ေပးပါဆိုေတာ့ အဲဒါကေတာ့ က်မထင္တယ္ အေျဖလို႔ ထင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဒါေတြကေတာ့ လူေတြ မွီခိုေနရတဲ့ကိစၥျဖစ္ေတာ့ မလြဲမေသြကိစၥ။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္တခု ပိုၿပီးဆိုးတယ္လို႔ ထင္တာကေတာ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ လုပ္ႏိုင္ကိုင္ႏိုင္တဲ့ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ဖန္တီးယူႏိုင္လို႔ရတဲ့ လူေတြက ဒီဟာထက္ပိုၿပီးႀကီးက်ယ္တဲ့ သစ္ေတာခုတ္တာတို႔ ဥပမာအားျဖင့္ ဒီေရေတာဆိုရင္လဲ ေမြးျမဴးေရးအတြက္ အဲဒီဟာေတြကို ဖ်က္ဆီးလိုက္ၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ စီးပြားျဖစ္ လုပ္တာတို႔ဘာတို႔ ဒီကိစၥေတြကို ဟန႔္တားႏိုင္မယ့္ အေျခအေနေကာ မရွိဘူးလား။

ေျဖ ။ ။ အဲဒါကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံမွ မဟုတ္ဘူး။ က်မေလ့လာထားသေလာက္ ေတာ္ေတာ္ကို မဖြံ႕ၿဖိးေသးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ လုပ္ငန္းရွင္ေတြနဲ႔ အစိုးရနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ဒီကိစၥေတြကို ကိုင္တြယ္တဲ့ေနရာမွာ မမွန္ကန္တဲ့အတြက္၊ ဥပေဒခိုင္မာမႈ မရွိတဲ့အတြက္ ဒီလိုမ်ိဳး ေအာက္ေျခမွာေတာ့ ခံရတဲ့တိုင္းျပည္ေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ အဲဒီေတာ့ က်မေျပာခ်င္တာက အခု ကမာၻႀကီးပူေႏြးတယ္၊ ကမာၻႀကီးပူေႏြးမႈေၾကာင့္ ေရာဂါဘယေတြ၊ ဒါေတြလဲ သုေတသနလုပ္တဲ့ လူေတြက အကုန္ေဟာေျပာၿပီသား ၾကာလွၿပီ။ အခုေျပာေနတာကိုမွ နားမေထာင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ COP26 က က်မတို႔ ပုံမွန္ ကာဘြန္ဒိုက္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ ေလထုထဲမွာရွိတာကို ျပန္ျဖစ္ဖို႔ကို မစဥ္းစားနဲ႔ ဒါကို ဒီထက္မတိုးေအာင္ ျပင္ဆင္ေနတာလဲ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို လူတိုင္းသိဖို႔ေတာ့လိုတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ Policy Maker ေတြလည္း ပါတယ္။ ဥပေဒျပဌာန္းႏိုင္တဲ့ လူေတြ၊ တားဆီးႏိုင္တဲ့ လူေတြ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ စီးပြားေရးသမားေတြ၊ ေနာက္ ျပည္သူလူထု။ အဲဒီလို သုံးဦးသုံးဖလွယ္ နားလည္ႏိုင္မွ။ အခုလို ကိုဗစ္ႀကီး ျဖစ္တဲ့အခါမွာ တကမာၻလုံး ထိခိုက္သြားတာ။ တိုင္းျပည္တိုင္း ျပန္လည္ထူေထာင္တဲ့ေနရာမွာ စုေပါင္းၿပီးေတာ့ အေတြးအေခၚေတြ ေျပာင္းၿပီးေတာ့ လုပ္ၾကရမွာ။ သူေတာ့ နာပါေစ၊ ကိုယ္ေတာ့ အသာရ ျဖစ္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီထက္မက ႀကီးမားတဲ့ ကပ္ေရာဂါေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေတြ႕ရမွာပဲ။

ေမး ။ ။ ေနာက္တခုက ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကိစၥေကာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ထုတ္လႊင့္တဲ့ ပမာဏကေတာ့ စက္မႈထြန္းကားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြေလာက္ မမ်ားဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေလထုညစ္ႏြမ္းမႈဆိုတာက အမ်ိဳးသားေရးနယ္နမိတ္ဆိုတာ မရွိတဲ့အတြက္ ေဘးကလည္း လာတာပဲေပါ့။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံက တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယတို႔ၾကားမွာ ေရာက္ေနေတာ့ - ဒီကိစၥက ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးႀကီးပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကေတာ့ အခုလက္ေတြ႕ပါပဲ ႏွစ္စဥ္ လူေတြသန္းနဲ႔ခ်ီၿပီးေတာ့ ေသေနၾကတယ္။ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ညစ္ညမ္းမႈေတြကို ေဆးေၾကာေနရတယ္ဆိုတာေတြက သတင္းေတြက ကမာၻေပၚမွာ ရွိေနတာပဲ။ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အမ်ားဆုံး ထုတ္လုပ္တဲ့ တိုင္းျပည္ႏွစ္ခုၾကားမွာ ဗမာျပည္က ရွိေနတဲ့အခါၾကေတာ့ တႏိုင္ငံထက္ တႏိုင္ငံ ဒီ ကူးတဲ့ဟာေတြ ရွိတယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္တခုက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ ညစ္ညမ္းမႈကို ေျပာတဲ့အခါ waste management အမႈိက္စြန႔္ပစ္တဲ့စနစ္ဟာလည္း ေတာ္ေတာ္ဆိုးဝါးတယ္လို႔ ေဝဖန္ေထာက္ျပၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ေျဖ ။ ။ ဒါၾကေတာ့ အစိုးရကို တဘက္တည္းပဲ ညႇိထားလို႔ မရဘူး။ ျပည္သူကလည္း တဘက္က စည္းကမ္းရွိမယ္။ အစိုးရကလည္း ေသခ်ာစနစ္တက်နဲ႔ အမႈိက္သိမ္းတာကို သိမ္းမယ္။ အခုေတာ့ အမႈိက္ပုံေတြကို ရပ္ကြက္တိုင္းရဲ႕ လမ္းထိပ္ေတြမွာ ခ်ထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမႈိက္ပုံက ျပည့္ေနေပမယ့္လဲ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြလို အခ်ိန္တန္လို႔ ဆြဲသြားၿပီးေတာ့ အမႈိက္ကလည္း ခြဲထည့္ထားမယ္ - စကၠဴကစကၠဴ၊ ဖာကဖာ၊ ဘူးပုလင္းစၿပီးထားရင္ စက္႐ုံက ဒါကို အဆင္သင့္ recycling ျပန္လည္ျပဳျပင္ၿပီး အသုံးျပဳဖို႔ပစၥည္းလုပ္ဖို႔ - ဥပမာ စကၠဴဆိုလဲ ေပ်ာ့ဖတ္လုပ္ၿပီးေတာ့ ျပန္ၿပီး စကၠဴေတြဘာေတြထုတ္မယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးလုပ္မယ့္ စက္႐ုံကလည္း အဆင္သင့္မရွိဘူး။ အဲဒီအခက္အခဲေတြကလည္း ရွိပါတယ္။


==Unicode==

အခု ဆယ်စုနှစ်အကုန် ၂၀၃၀ ပြည်မှာ ကမ္ဘာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှုကို အဆုံးသတ်ဖို့ COP26 (ခေါ်) ကမ္ဘာ့ ဥတုရာသီဆိုင်ရာ ညီလာခံကြီးမှာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်အတွက်ကော ဒါဖြစ်နိုင်ပါ့မလား၊ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဒဏ် ခံရနိုင်ဖွယ်အရှိဆုံး စာရင်းမှာပါဝင်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သတိပြုစရာတွေက ဘာလဲ စတာတွေကို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဒေါ်ဒေဝီသန့်စင်နဲ့ ဦးကျော်ဇံသာတို့ ဆွေးနွေးသုံးသပ်ထားပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆရာမဒေဝီသန့်စင်ခင်များ အခု Glasgow မှာ ဥတုရာသီ ပြောင်းလဲမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ညီလာခံကြီး ကျင်းပနေပါတယ်။ ၂၀၃၀ ပြည့်မှာ သစ်တောပြုန်းတီးမှု တားဆီးရေးပါတော့ အဲဒါကို ကျနော်မေးချင်ပါတယ်။ ၂၀၃၀ မှာ မြန်မာနိုင်ငံသစ်တောပြုန်းတီးမှု ရပ်ဆိုင်းနိုင်မယ့် အလားအလာ ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာကို ပထမဦးဆုံးပြောပေးပါ။

ဖြေ ။ ။ မြန်မာပြည်က သစ်တောပြုန်းတီးမှုမှာ အဆင့်နံပတ် (၃၀)။ အရည်အသွေးနိမ့်ကျတာကော၊ သစ်တောတွေ ပြုန်းတီးရာမှာလည်း မြန်မာပြည်က မလုပ်ပါ။ ဒီကိစ္စကို ကျမပြောချင်တာက သစ်တောမှာ ဥပဒေကတော့ ရှိပြီသားပါ။ ဟိုးအရင် ဗြိတိသျှလက်ထက်ကတည်းက သူတို့အုပ်ချုပ်တဲ့ အချိန်အခါတုန်းက ကျွန်သစ်ရဲ့တန်းဖိုးကို သိလိုက်တဲ့အခါကြတော့ ပညာရှင်တွေခေါ်ပြီး သုတေသန လုပ်ခဲ့တယ်။ နှစ် (၃၀) ကြာမှာ တပတ်လည်ခုတ်မယ်။ လုံးပတ် (၇) ပေ (၆) ပေ ရှိတော့မှ ခုတ်မယ် အဲဒီလိုတွေ သတ်မှတ်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းဖို့ သူတို့ကတော့ အားလုံးလုပ်ပေးခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ဒါတွေကို ဆက်လက်ပြီး မထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ဘူး။ အဲဒီတော့ သစ်တောတွေ ပြုန်းတီးနေတယ်လို့သာ ပြောနေတာ ခိုးထုတ်တဲ့ဟာတွေကို ဥပဒေနဲ့ နိုင်နိုင်နင်းနင်း မထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ဘူး။ အဲဒါတွေက ကျမတို့ မြန်မာပြည်ရဲ့ အားနည်းချက်တွေပါ။ ဒီနေ့အထိပါပဲ။

မေး ။ ။ အဲဒီနေရာမှာ တချို့ပြောကြတာကတော့ အာဏာရှိတဲ့လူတချို့ကိုယ်တိုင်က ချိုးဖောက်တာ။ ကင်းလွတ်ခွင့်ရပြီးတော့ လုပ်နေကြတာကို တွေ့ရတယ်လို့ ဝေဖန်ကြပါတယ်။ အဲဒါကော ဘယ်လောက်မှန်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဲဒါကတော့ ဆရာဦးရဲမြင့် ရေးခဲ့ပါတယ်။ ဆရာက သစ်တောကပါပဲ။ သစ်တောသမားတဦးရဲ့ ရင်ဖွင့်သံမှာ ဆရာက ခေတ်အလိုက်ပဲ သစ်တောတွေကို ဘယ်လိုအဆင့်ဆင့် ထိန်းသိမ်းလာခဲ့သလဲဆိုတာတွေကို ဆရာ ရေးပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ကိုလိုခေတ်တို့ဘာတို့ ဖြစ်လာခဲ့ပေမယ့် ဗမာပြည်မှာ တာဝန်ရှိတဲ့ အထက်ပိုင်းအရာရှိကြီးတွေက ဒါကိုလုပ်ပါဆိုပေမယ့် ဒါကို သူတို့ အကျိုးအကြောင်းနဲ့ ဒါတွေက လုပ်လို့မရဘူး။ ဘယ်လိုဘယ်ဝါဆိုတာကို ပြန်ပြောတဲ့အခါမှာ ဟိုဘက်ကလဲ လက်ခံတယ်။ အဲဒါမျိုး လိုပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ နားလည်တတ်ကျွမ်းတဲ့ ပညာရှင်တွေ ပြောတဲ့ဟာကို အုပ်ချုပ်တဲ့လူတွေက မူဝါဒချတဲ့လူတွေက နားထောင်ဖို့လိုတယ်။

မေး ။ ။ နောက်တခုက ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဥတုရာသီး ဆိုးဝါးမှုဒဏ်ကို အများဆုံးခံရနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံလည်းပါတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ တချို့က အဲဒါကို ဒီရေတောတွေ၊ လမုတောတွေ ပြုန်းတီးသွားတာတွေ၊ ဆည်မြောင်းဆောက်လုပ်တဲ့ ကိစ္စတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုပြီးတော့ ထောက်ပြကြပါတယ်။ အဲဒီတော့ ဒီရောက်တော့ ပြုန်းတီးမှုနဲ့ ဆည်မြောင်းတွေ၊ တာတမံတွေ တည်ဆောက်တဲ့ကိစ္စက ဘယ်လောက်အထိ ဆိုးဝါးပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ မှန်ပါတယ် ဆရာ။ ကျမလည်း ဆည်မြောင်းထွက်ပါပဲ။ ကျမက ဆည်မြောင်းထွက်ဆိုတော့ ဆည်မြောင်းဟာ လိုအပ်တဲ့နေရာမှာ ဆောက်လို့ရှိရင် အင်မတန်မှ အသုံးဝင်ပါတယ်။ ဒါက ကျမတို့လုပ်ခဲ့တဲ့ ၁၉၉၀ အထိပေါ့။ အဲဒီအချိန်တွေမှာတော့ တွက်ချက်တာတွေကလည်း မှန်တယ်။ နှစ်တစ်ရာ ခန့်မှန်းချက် maximum ဘာညာလာမယ်ဆိုတာလည်း မှန်တယ်။ ရေကြီးမှုတွေ ဘာတွေပေါ့။ နောက်တော့ စနစ်တကျလည်း အဲဒီအချိန်အထိ လုပ်ကြတုန်းပဲ။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းကြတော့ ဒါကို business တခုလို ဖြစ်လာတယ်။ ဆည်တွေကို မလိုအပ်ဘဲလဲ ဆောက်တယ်ဆိုတော့ ကျမတို့ ဗမာပြည်မှာ ဆည်က အများကြီးပဲ။ သုံးရာကျော်လောက် ရှိတယ်။ တချို့ဆည်တွေဆိုရင် ဆောက်ပြီးတော့ ရေမနေတာတွေ ရှိတယ်။ ကျမပြောတာက နည်းပညာအရနဲ့ မလိုအပ်ဘဲနဲ့ ဆည်ဆောက်မှုတွေကို မလုပ်စေချင်ဘူး။ ရှိတဲ့ဆည်တွေကိုပဲ maintenance ထိန်းသိမ်းပြီးတော့ မွံမမ်းပြီးတော့ ဒီထက်ခိုင်ခံ့အောင် ဒီထက်ကောင်းအောင် ပြန်လုပ်ဖို့ management စီမံလုပ်ဆောင်ဖို့ ပိုပြီးတော့ လုပ်စေချင်တယ်။

ဒီရေတောကြတော့လဲ ဆရာပြောသလိုပဲ ဒီရေတောကို ဆရာကြီးဦးအုန်းက ကျမတို့ မြန်မာအစိမ်းရောင်ကွန်ရက်ရဲ့ အကြံပေး။ ဆရာကြီးက နာယကလည်းဖြစ်တော့ ကျမတို့နဲ့တွဲပြီး အလုပ်လုပ်ဖူးတော့ ဆရာကြီးက ဘာပြောလဲဆိုတော့ ဒီရေတောက သိပ်အရေးကြီးတယ်။ ကာဘွန်စုပ်မှုမှာလည်း သူက ကုန်ပေါ်မှာရှိတဲ့ အပင်တွေထက်ကို နှစ်ဆသုံးဆ စုပ်ယူအားရှိတယ်။ နောက်တော့ လေပြင်းမုန်တိုင်တို့ ဘာတို့ လာတဲ့အခါမှာလဲ သူက အကာအကွယ် ဖြစ်တယ်ဆိုပြီးတော့ နာဂစ်ဖြစ်ပြီးတဲ့အခါမှာ ဧရာဝတီတိုင်းကို ဆင်းပြီးတော့ ဒီရေတောပညာပေးတွေ ပေးခဲ့တယ်။ အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုပြီးတော့ နောက်တခေါက်ပြန်ကြည့်တဲ့အခါမှာ အဲဒီကလူတွေက ဘာပြောသလဲဆိုတော့ ဆရာကြီးတို့၊ ဆရာမတို့ လာပြီးဟောပြောတာကို ကျနော်တို့ သဘောပေါက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့မှာ ကျနော်တို့က အဆာခံနိုင်ပေမယ့် ကျနော်တို့ ခလေးတွေ ငိုတဲ့အခါမှာ ကျနော်တို့ ဒီရေတောကို မျှောတိုင်တို့ ဘာတို့ ရောင်းပြီးတော့ မကျွေးလို့မရဘူး။ အဲဒီတော့ ဒီအပင်တွေကိုပဲ သွားပြီးတော့ ထိရတယ်။ မီးသွေးဖုတ်ဖို့တို့ ဘာတို့ပေါ့။ ဆိုတော့ အဲဒီမှာ ဆရာအုန်းက ပြောခဲ့တယ် - ဒါဆိုရင် ဒါ သူတို့ရဲ့ livelihood စားဝတ်နေရေးကို အစားထိုးပြီးမှသာလျှင် ဒီကိစ္စက ရေရှည်တည်မြဲမယ့် လုပ်ငန်းဖြစ်တယ်။ အဲဒီတော့ ကျမတို့က အဲဒါတွေကိုလည်း သတိထားရမယ်။ မလုပ်ပါနဲ့လို့ awareness အနေနဲ့ သူတို့ ဒီအသိပညာတွေ ရတယ်၊ သိတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးကို ကျမတို့ ရေရှည်လမ်းတခု မဖွင့်ပေးခဲ့ရင် ဒီလုပ်ငန်းဟာ မအောင်မြင်နိုင်ဘူးဆိုတာကို ဆရာအုန်းက ပြောသွားခဲ့ဖူးပါတယ်။

မေး ။ ။ ဒီအတိုင်းပါပဲ နိုင်ငံတကာမှာလည်း ဒီစကားသံတွေကို ကြားရပါတယ်။ ဆင်းရဲတဲ့နိုင်ငံတွေက ငါတို့က ဒီသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို တိုက်ရိုက်အသုံးချပြီးတော့ မှီခိုနေရတယ်ဆိုတော့ မင်းတို့ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံတွေလို နေလို့ မရဘူး။ အဲဒီတော့ ဒီကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ငါတို့နိုင်ငံတွေကို မင်းတို့တွေက ပိုက်ဆံပံ့ပိုးပေးပါလို့ တောင်းကြပါတယ်။ အခုတော့ သူတို့ကတိကဝတ်ပေးတာတွေ အများကြီး ကြားရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီကတိကဝတ်တွေကို အကောင်ထည်ဖော်ဖို့ဆိုတာ ဘယ်လောက်အထိ မျှော်လင့်ချက်ထားပါသလဲ - တကယ်ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ကျနော်တို့ ပြည်တွင်းမှာနဲ့ နိုင်ငံတကာအနေနဲ့ လိုအပ်လို့ သစ်တောကို မှီခိုရတယ်ဆိုတဲ့ လူတွေကို မမှီခိုရအောင် အထောက်အပံ့ပေးနိုင်မယ့်ကိစ္စ နိုင်ငံတကာနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေ ဘယ်လိုဖြစ်နိုင်ပါသလဲ။ အလားအလာ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အထူးသဖြင့် ကျမတို့ မဖွံ့ဖြိုးသေးတဲ့ နိုင်ငံတွေ။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးတဲ့နိုင်ငံတွေကတော့ နည်းပညာနဲ့ ငွေရေးကြေးရေး - နောက် သူတို့ရဲ့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ တွေးခေါ်မှု အဆင့်မြင့်တဲ့အတွက်ကြောင့် Global Warming Climate Change ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာတာကြောင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲလာတယ်ဆိုတာ သူတို့တိုင်းပြည်တွေက လုပ်သလောက် ပြန်ပြီးတော့ ဖာထေးနိုင်တယ်။ ကျမတို့ကြတော့ အခုနလိုပဲ သင်တန်းတွေပေးတယ်။ ထောက်ပံ့ကြေးတွေနဲ့ ဘယ်လောက်ပဲလုပ်လုပ် သူတို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးကို ကျမတို့က ရေရှည် မထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဘူး။ အစားမထိုးပေးနိုင်ဘူးဆိုရင် သစ်ခုတ်တာ မကောင်းဘူး၊ ဒီရေတောခုတ်တာ မကောင်းဘူးဆိုတာ သူတို့သိပေမဲ့လဲ အဲဒါကို သူတို့စားဝတ်နေရေး မဖူလုံတဲ့အတွက် ဘဝလုံခြုံမှု မရှိတဲ့အတွက် သူတို့က ဒါတွေကို ထပ်ပြီးတော့ ကျူးလွန်နေမှာပဲ။ အဲဒီတော့ ဆရာအုန်းပြောသလိုပေါ့ ဒီမှာတခုခု စိုက်ပျိုးမယ်။ ဒါမှမဟုတ် သူတို့ကို အစားထိုး အုန်းသီးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့လုပ်ငန်း။ အုန်းဆံကျစ်တာတို့ ဘာတို့ အဲဒါမျိုးတွေ တခုခု ရေရှည်လုပ်နိုင်မယ့် လုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ပေးပါဆိုတော့ အဲဒါကတော့ ကျမထင်တယ် အဖြေလို့ ထင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ဒါတွေကတော့ လူတွေ မှီခိုနေရတဲ့ကိစ္စဖြစ်တော့ မလွဲမသွေကိစ္စ။ ဒါပေမဲ့ နောက်တခု ပိုပြီးဆိုးတယ်လို့ ထင်တာကတော့ လုပ်ငန်းရှင်တွေ လုပ်နိုင်ကိုင်နိုင်တဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ဖန်တီးယူနိုင်လို့ရတဲ့ လူတွေက ဒီဟာထက်ပိုပြီးကြီးကျယ်တဲ့ သစ်တောခုတ်တာတို့ ဥပမာအားဖြင့် ဒီရေတောဆိုရင်လဲ မွေးမြူးရေးအတွက် အဲဒီဟာတွေကို ဖျက်ဆီးလိုက်ပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ စီးပွားဖြစ် လုပ်တာတို့ဘာတို့ ဒီကိစ္စတွေကို ဟန့်တားနိုင်မယ့် အခြေအနေကော မရှိဘူးလား။

ဖြေ ။ ။ အဲဒါကတော့ တော်တော်များများ မြန်မာနိုင်ငံမှ မဟုတ်ဘူး။ ကျမလေ့လာထားသလောက် တော်တော်ကို မဖွံ့ဖြိးသေးတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ လုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ ဒီကိစ္စတွေကို ကိုင်တွယ်တဲ့နေရာမှာ မမှန်ကန်တဲ့အတွက်၊ ဥပဒေခိုင်မာမှု မရှိတဲ့အတွက် ဒီလိုမျိုး အောက်ခြေမှာတော့ ခံရတဲ့တိုင်းပြည်တွေ အများကြီးပါပဲ။ အဲဒီတော့ ကျမပြောချင်တာက အခု ကမ္ဘာကြီးပူနွေးတယ်၊ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးမှုကြောင့် ရောဂါဘယတွေ၊ ဒါတွေလဲ သုတေသနလုပ်တဲ့ လူတွေက အကုန်ဟောပြောပြီသား ကြာလှပြီ။ အခုပြောနေတာကိုမှ နားမထောင်ဘူးဆိုရင်တော့ COP26 က ကျမတို့ ပုံမှန် ကာဘွန်ဒိုက်အောက်ဆိုဒ်တွေ လေထုထဲမှာရှိတာကို ပြန်ဖြစ်ဖို့ကို မစဉ်းစားနဲ့ ဒါကို ဒီထက်မတိုးအောင် ပြင်ဆင်နေတာလဲ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို လူတိုင်းသိဖို့တော့လိုတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ Policy Maker တွေလည်း ပါတယ်။ ဥပဒေပြဌာန်းနိုင်တဲ့ လူတွေ၊ တားဆီးနိုင်တဲ့ လူတွေ၊ လုပ်ငန်းရှင်တွေ၊ စီးပွားရေးသမားတွေ၊ နောက် ပြည်သူလူထု။ အဲဒီလို သုံးဦးသုံးဖလှယ် နားလည်နိုင်မှ။ အခုလို ကိုဗစ်ကြီး ဖြစ်တဲ့အခါမှာ တကမ္ဘာလုံး ထိခိုက်သွားတာ။ တိုင်းပြည်တိုင်း ပြန်လည်ထူထောင်တဲ့နေရာမှာ စုပေါင်းပြီးတော့ အတွေးအခေါ်တွေ ပြောင်းပြီးတော့ လုပ်ကြရမှာ။ သူတော့ နာပါစေ၊ ကိုယ်တော့ အသာရ ဖြစ်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် ဒီထက်မက ကြီးမားတဲ့ ကပ်ရောဂါတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်တွေ့ရမှာပဲ။

မေး ။ ။ နောက်တခုက ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကိစ္စကော မြန်မာနိုင်ငံမှာ ထုတ်လွှင့်တဲ့ ပမာဏကတော့ စက်မှုထွန်းကားတဲ့ နိုင်ငံတွေလောက် မများဘူးလို့ ထင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လေထုညစ်နွမ်းမှုဆိုတာက အမျိုးသားရေးနယ်နမိတ်ဆိုတာ မရှိတဲ့အတွက် ဘေးကလည်း လာတာပဲပေါ့။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံက တရုတ်၊ အိန္ဒိယတို့ကြားမှာ ရောက်နေတော့ - ဒီကိစ္စက မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဘယ်လောက်အထိ အရေးကြီးပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ လေထုညစ်ညမ်းမှုကတော့ အခုလက်တွေ့ပါပဲ နှစ်စဉ် လူတွေသန်းနဲ့ချီပြီးတော့ သေနေကြတယ်။ လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ပြန်ပြီးတော့ ညစ်ညမ်းမှုတွေကို ဆေးကြောနေရတယ်ဆိုတာတွေက သတင်းတွေက ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိနေတာပဲ။ ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အများဆုံး ထုတ်လုပ်တဲ့ တိုင်းပြည်နှစ်ခုကြားမှာ ဗမာပြည်က ရှိနေတဲ့အခါကြတော့ တနိုင်ငံထက် တနိုင်ငံ ဒီ ကူးတဲ့ဟာတွေ ရှိတယ်။

မေး ။ ။ နောက်တခုက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို ပြောတဲ့အခါ waste management အမှိုက်စွန့်ပစ်တဲ့စနစ်ဟာလည်း တော်တော်ဆိုးဝါးတယ်လို့ ဝေဖန်ထောက်ပြကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဖြေ ။ ။ ဒါကြတော့ အစိုးရကို တဘက်တည်းပဲ ညှိထားလို့ မရဘူး။ ပြည်သူကလည်း တဘက်က စည်းကမ်းရှိမယ်။ အစိုးရကလည်း သေချာစနစ်တကျနဲ့ အမှိုက်သိမ်းတာကို သိမ်းမယ်။ အခုတော့ အမှိုက်ပုံတွေကို ရပ်ကွက်တိုင်းရဲ့ လမ်းထိပ်တွေမှာ ချထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှိုက်ပုံက ပြည့်နေပေမယ့်လဲ သူများတိုင်းပြည်တွေလို အချိန်တန်လို့ ဆွဲသွားပြီးတော့ အမှိုက်ကလည်း ခွဲထည့်ထားမယ် - စက္ကူကစက္ကူ၊ ဖာကဖာ၊ ဘူးပုလင်းစပြီးထားရင် စက်ရုံက ဒါကို အဆင်သင့် recycling ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး အသုံးပြုဖို့ပစ္စည်းလုပ်ဖို့ - ဥပမာ စက္ကူဆိုလဲ ပျော့ဖတ်လုပ်ပြီးတော့ ပြန်ပြီး စက္ကူတွေဘာတွေထုတ်မယ်။ အဲဒီလိုမျိုးလုပ်မယ့် စက်ရုံကလည်း အဆင်သင့်မရှိဘူး။ အဲဒီအခက်အခဲတွေကလည်း ရှိပါတယ်။

မွတ္ခ်က္မ်ားဖတ္ရန္

XS
SM
MD
LG