သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကန္သမၼတသစ္လက္ထက္ ကန္-ဥေရာပဆက္ဆံေရးအလားအလာ


ေျမာက္ပိုင္း Ireland ႏိုင္ငံ Ballina ၿမိဳ႕မွာ ေတြ႔ရတဲ့ျမင္ကြင္း။ (ႏိုဝင္ဘာ ၀၇၊ ၂၀၂၀)

[Zawgyi/Unicode]

ဇန္န၀ါရီလ ၂၀ ရက္ေန႔မွာ အေမရိကန္ သမၼတအျဖစ္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုပြဲ မတုိင္ခင္မွာပဲ Joe Biden အစိုးရလက္ထက္မွာ ႏွစ္ႏုိင္ငံဆက္ဆံေရးတိုးတက္ဖို႔ အေမရိကန္မဟာမိတ္ႏုိင္ငံေတြက အေကာင္းျမင္ေမ ွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ ဥေရာပဘက္က ရင္းႏွိီးေႏြးေထြးတဲ့ စကားေတြ ၾကားေနရေပမဲ့လည္း ေရွ ႔မွာ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အတားအဆီးေတြလည္း ျဖစ္လာႏုိ္င္ေျခ ရွိေနပါတယ္။ Henry Ridgwell လန္ဒန္ၿမိဳ ႔ကေန သတင္းေပးပို႔ထားတာကို နန္းေလာင္၀္က တင္ျပထားပါတယ္။

ဂ်ိဳးဘိုင္ဒန္ရဲ ႔ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုပြဲဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသာမက ကမၻာႀကီးအတြက္ပါ စာမ်က္ႏွာသစ္ဖြင့္လိုက္တဲ့ လကၡဏာ ေဆာင္ပါတယ္။ အေမရိကန္မဟာမိတ္ ကမၻာ့အင္အားႀကီးႏုိင္ငံေတြနဲ႔ေရာ ရန္ဘက္ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ပါ ဆက္ဆံေရးသစ္ေတြ စၿပီးအသက္၀င္ေနပါၿပီ။ ဥေရာပဘက္မွာေတာ့ အေကာင္းျမင္ေမ ွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ Clingendael Institute ကႏုိင္ငံျခားမူ၀ါေရးရာ ကၽြမ္းက်င္သူ Rem Korteweg က ခုလိုသုံးသပ္ပါတယ္။

"ဂ်ိဳးဘုိင္ဒန္နဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ဥေရာပေခါင္းေဆာင္ေတြ ထိပ္တန္းဦးစားေပး ေျပာဆုိၾကမယ့္ အေၾကာင္းအရာထဲမွာ ဥတုရာသီေျပာင္းလဲမႈ၊ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးမူ၀ါဒ၊ ဘက္ေပါင္းစုံပါ၀င္တ့ဲ အင္စတီက်ဴးရွင္းေတြနဲ႔ ဥေရာပလုံၿခဳံေရးကိစၥရပ္ေတြ ပါ၀င္ေနပါတယ္။"

ဒါေပမဲ့လည္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ေတာ့ ေရွ ႔မွာ ႀကီးမားတဲ့ အတားအဆီးေတြရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ ႔ ကုန္သြယ္ေရးမူ၀ါဒနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဴးေဖာက္မႈ ကိစၥေတြမွာ စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိေနေပမဲ့လည္း ဥေရာပသမဂၢ EU က တ႐ုတ္ႏုိင္ငံနဲ႔ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီမႈ ရထားပါတယ္။

"အေမရိကန္ရႈျမင္ေနသလိုမ်ိဳး တရုတ္ႏုိင္ငံကို ပထ၀ီ၀င္ႏုိင္ငံေရး ၿပိဳင္ဘက္ႏိုင္ငံတခု အျဖစ္ ဥေရာပဘက္က ရႈျမင္ထားတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။"

သမၼတ Barak Obama အစိုးရလက္ထက္က ဒုသမၼတအျဖစ္ မစၥတာ ဘိုင္ဒန္တာ၀န္ယူခဲ့တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ဥေရာပမဟာမိတ္ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးတိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၄ ႏွစ္တာမွာေတာ့ ဥေရာပႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားက သူတို႔ရဲ ႔ မဟာမိတ္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံကို ပံုၿပီး ယုံၾကည္အားကိုးႏိုင္ပါ့မလားဆိုၿပီး ေမးခြန္းေတြထုတ္လာၾကပါတယ္။ ဥေရာပ မဟာမိတ္ေတြဘက္က ကိုယ့္ေျခကိုယ္ ရပ္ႏိုင္ဖို႔ ျပင္ဆင္ရမယ္လို႔ ျမင္ေနၾကၿပီလို႔ Rem Korteweb က ေျပာပါတယ္။

"ဥေရာပႏုိင္ငံေတြက သူတုိ႔ဘာ့သာ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းမႈကို မဟာဗ်ဴဟာက်က် ေရးဆဲြဖို႔ ထင္ျမင္ယူဆလာၾကပါတယ္။ အေမရိကန္ဘက္ကလည္း ... ”ကဲ... ဒီမွာ စားပြဲထိပ္ကို က်ဳပ္တို႔ျပန္ေရာက္လာပါၿပီ။ အေမရိကန္ဦးေဆာင္မႈေနာက္လိုက္ၾကပါ။” ဆိုၿပီး ေျပာလာပါလိမ့္မယ္။တရုတ္နဲ႔ဆက္ဆံေရးလို အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥရပ္ေတြမွာ သေဘာထားကြဲလြဲၿပီးအဆုံးသတ္သြားတာမ်ိဳးျဖစ္မလာေအာင္ ယုံၾကည္မႈတည္ေဆာက္ဖို႔၊ ေကာင္းေကာင္းစီမံႏိုင္ဖို႔ေတာ့လိုပါတယ္။"

တခ်ိန္ထဲမွာပဲ အေမရိကန္ရဲ ႔ကုန္သြယ္ေရးဟာ တရုတ္နဲ႔ေရာ ဥေေရာပနဲ႔ပါ သိပ္ၿပီးအဆင္အမေျပပါဘူး။ သမၼတ Donald Trump လက္ထက္မွာ အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြၾကား ကုန္ပစၥည္းတခ်ိဳ ႔အေပၚ အျပန္အလွန္အခြန္ေတြ တိုးေကာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျပင္သစ္ စီးပြါးေရးရာ၀န္ႀကီး Bruno Le Maire ကခုလိုေျပာထားပါတယ္။

"အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပၾကား ကုန္သြယ္ေရး စစ္ပြဲရပ္ပစ္ဖို႔ ထိပ္ဆုံးမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အေမရိကန္အစိုးရဘက္က ျပင္သစ္၀ုိင္လုပ္ငန္းေတြအေပၚ ကန္႔သတ္အေရးယူထားတာေတြ၊ Boeing-Airbus ေလယာဥ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းအေပၚ အခြန္တိုးေကာက္ထားတာမ်ိဳးလို ကိစၥရပ္ေတြက အေမရိကန္ေရာ ဥေရာပအတြက္ပါ အက်ိဳးမရွိတာေၾကာင့္ ဒါကို ရပ္ပစ္ေစခ်င္ပါတယ္။"

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံကိုေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔ဥေရာပကို ဆက္သြယ္ေပးတဲ့ အတၱလန္တိန္သမုဒၵရာၾကားက တံတားအျဖစ္ အစဥ္အလာအတုိင္း ရႈျမင္ထားၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ဥေရာပကေန ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံခြဲထြက္လို္က္တဲ့အတြက္ အေျခအေနေတြ တမ်ိဳးတဖုံေျပာင္းသြားပါတယ္။

"ကုန္သြယ္ေရးကိစၥ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဥတုရာသီေျပာင္းလဲမႈ တားဆီးေရးကိစၥေတြ၊ စီးပြါးေရးရာ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ၊ ဘ႑ာေရးအၾကပ္အတည္းလို ကိစၥမ်ိဳးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံဟာ အေမရိကန္ပထမဦးစားေပး ခ်ည္းကပ္မယ့္ ေနရာျဖစ္လာေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။”

ဒါေပမဲ့လည္း လုံၿခဳံေရးကိစၥမွာေတာ့ ၿဗိတိန္က အေမရိကန္ အဓိကမဟာမိတ္အျဖစ္ဆက္ရွိေနပါတယ္။ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Dominic Raab က JCPOA လို႔ေခၚတဲ့ အီရန္ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီမႈစာခ်ဳပ္က ထိပ္တန္း ဦးစားေပးရမယ့္ကိစၥျဖစ္တယ္လို႔ အဂၤါေန႔မွာ ေျပာထားပါတယ္။ ဒီစာခ်ဳပ္ကေန ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ႏုတ္ထြက္ထားတာပါ။

"JCPOA သေဘာတူစာခ်ဳပ္ထဲ ျပန္၀င္မယ္ဆိုၿပီး ေရြးေကာက္ခံသမၼတ ဂ်ိဳးဘုိင္ဒန္နဲ႔ သူ႔အစိုးရအဖြဲ႔က ေျပာဆိုထားတာကို ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ ဒီစာခ်ဳပ္က ပိုၿပီးခိုင္မာ အားေကာင္းလာမွာျဖစ္ပါတယ္။"

ကို႐ိုနာဗုိင္းရပ္စ္ကပ္ေရာဂါေၾကာင့္ ဥေရာပနဲ႔ အေမရိကန္ျပည္မွာလည္း ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးနဲ႔ စီးပြါးေရးအၾကပ္အတည္းေတြကို ရင္ဆုိင္ေနရတာျဖစ္ပါတယ္။ မၾကာခင္မွာေတာ့ အတၱလန္တိန္သမုဒၵရာတဘက္တခ်က္က တုိင္းျပည္ေတြအေနနဲ႔ ျပည္တြင္းအေရးေပၚကိစၥေတြကိုသာ အရင္ဆုံးဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ၾကဦးမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ကန္သမၼတသစ္လက္ထက္ ကန္-ဥေရာပဆက္ဆံေရးအလားအလာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:20 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

[Unicode Version]

ကန်သမ္မတသစ်လက်ထက် ကန်-ဥရောပဆက်ဆံရေးအလားအလာ

ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ အမေရိကန် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ မတိုင်ခင်မှာပဲ Joe Biden အစိုးရလက်ထက်မှာ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးတိုးတက်ဖို့ အမေရိကန်မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေက အကောင်းမြင်မေ ျှာ်လင့်နေကြပါတယ်။ ဥရောပဘက်က ရင်းနှီးနွေးထွေးတဲ့ စကားတွေ ကြားနေရပေမဲ့လည်း ရှေ့မှာ ဆက်ဆံရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ အတားအဆီးတွေလည်း ဖြစ်လာနိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။ Henry Ridgwell လန်ဒန်မြို့ကနေ သတင်းပေးပို့ထားတာကို နန်းလောင်ဝ်က တင်ပြထားပါတယ်။

ဂျိုးဘိုင်ဒန်ရဲ့ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသာမက ကမ္ဘာကြီးအတွက်ပါ စာမျက်နှာသစ်ဖွင့်လိုက်တဲ့ လက္ခဏာ ဆောင်ပါတယ်။ အမေရိကန်မဟာမိတ် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ရော ရန်ဘက်နိုင်ငံတွေနဲ့ပါ ဆက်ဆံရေးသစ်တွေ စပြီးအသက်ဝင်နေပါပြီ။ ဥရောပဘက်မှာတော့ အကောင်းမြင်မေ ျှာ်လင့်နေကြပါတယ်။ Clingendael Institute ကနိုင်ငံခြားမူဝါရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူ Rem Korteweg က ခုလိုသုံးသပ်ပါတယ်။

"ဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ ပတ်သက်လာရင် ဥရောပခေါင်းဆောင်တွေ ထိပ်တန်းဦးစားပေး ပြောဆိုကြမယ့် အကြောင်းအရာထဲမှာ ဥတုရာသီပြောင်းလဲမှု၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒ၊ ဘက်ပေါင်းစုံပါဝင်တဲ့ အင်စတီကျူးရှင်းတွေနဲ့ ဥရောပလုံခြုံရေးကိစ္စရပ်တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။"

ဒါပေမဲ့လည်း တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ပတ်သက်လာရင်တော့ ရှေ့မှာ ကြီးမားတဲ့ အတားအဆီးတွေရှိနိုင်ပါသေးတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိူးဖောက်မှု ကိစ္စတွေမှာ စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေပေမဲ့လည်း ဥရောပသမဂ္ဂ EU က တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီမှု ရထားပါတယ်။

"အမေရိကန်ရှုမြင်နေသလိုမျိုး တရုတ်နိုင်ငံကို ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံတခု အဖြစ် ဥရောပဘက်က ရှုမြင်ထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။"

သမ္မတ Barak Obama အစိုးရလက်ထက်က ဒုသမ္မတအဖြစ် မစ္စတာ ဘိုင်ဒန်တာဝန်ယူခဲ့တဲ့အချိန်မှာတော့ ဥရောပမဟာမိတ်နိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ ၄ နှစ်တာမှာတော့ ဥရောပနိုင်ငံအတော်များများက သူတို့ရဲ့ မဟာမိတ် အမေရိကန်နိုင်ငံကို ပုံပြီး ယုံကြည်အားကိုးနိုင်ပါ့မလားဆိုပြီး မေးခွန်းတွေထုတ်လာကြပါတယ်။ ဥရောပ မဟာမိတ်တွေဘက်က ကိုယ့်ခြေကိုယ် ရပ်နိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်ရမယ်လို့ မြင်နေကြပြီလို့ Rem Korteweb က ပြောပါတယ်။

"ဥရောပနိုင်ငံတွေက သူတို့ဘာ့သာ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းမှုကို မဟာဗျူဟာကျကျ ရေးဆွဲဖို့ ထင်မြင်ယူဆလာကြပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်ကလည်း ... ”ကဲ... ဒီမှာ စားပွဲထိပ်ကို ကျုပ်တို့ပြန်ရောက်လာပါပြီ။ အမေရိကန်ဦးဆောင်မှုနောက်လိုက်ကြပါ။” ဆိုပြီး ပြောလာပါလိမ့်မယ်။တရုတ်နဲ့ဆက်ဆံရေးလို အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စရပ်တွေမှာ သဘောထားကွဲလွဲပြီးအဆုံးသတ်သွားတာမျိုးဖြစ်မလာအောင် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ဖို့၊ ကောင်းကောင်းစီမံ နိုင်ဖို့တော့လိုပါတယ်။"

တချိန်ထဲမှာပဲ အမေရိကန်ရဲ့ကုန်သွယ်ရေးဟာ တရုတ်နဲ့ရော ဥေရောပနဲ့ပါ သိပ်ပြီးအဆင်အမပြေပါဘူး။ သမ္မတ Donald Trump လက်ထက်မှာ အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပနိုင်ငံတွေကြား ကုန်ပစ္စည်းတချို့အပေါ် အပြန်အလှန်အခွန်တွေ တိုးကောက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ပြင်သစ် စီးပွါးရေးရာဝန်ကြီး Bruno Le Maire ကခုလိုပြောထားပါတယ်။

"အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပကြား ကုန်သွယ်ရေး စစ်ပွဲရပ်ပစ်ဖို့ ထိပ်ဆုံးမှာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ အမေရိကန်အစိုးရဘက်က ပြင်သစ်ဝိုင်လုပ်ငန်းတွေအပေါ် ကန့်သတ်အရေးယူထားတာတွေ၊ Boeing-Airbus လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းအပေါ် အခွန်တိုးကောက်ထားတာမျိုးလို ကိစ္စရပ်တွေက အမေရိကန်ရော ဥရောပအတွက်ပါ အကျိုးမရှိတာကြောင့် ဒါကို ရပ်ပစ်စေချင်ပါတယ်။"

ဗြိတိန်နိုင်ငံကိုတော့ အမေရိကန်နဲ့ဥရောပကို ဆက်သွယ်ပေးတဲ့ အတ္တလန်တိန်သမုဒ္ဒရာကြားက တံတားအဖြစ် အစဉ်အလာအတိုင်း ရှုမြင်ထားကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ဥရောပကနေ ဗြိတိန်နိုင်ငံခွဲထွက်လိုက်တဲ့အတွက် အခြေအနေတွေ တမျိုးတဖုံပြောင်းသွားပါတယ်။

"ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စ၊ ဒါမှမဟုတ် ဥတုရာသီပြောင်းလဲမှု တားဆီးရေးကိစ္စတွေ၊ စီးပွါးရေးရာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်တွေ၊ ဘဏ္ဍာရေးအကြပ်အတည်းလို ကိစ္စမျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် ဗြိတိန်နိုင်ငံဟာ အမေရိကန်ပထမဦးစားပေး ချည်းကပ်မယ့် နေရာဖြစ်လာတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။”

ဒါပေမဲ့လည်း လုံခြုံရေးကိစ္စမှာတော့ ဗြိတိန်က အမေရိကန် အဓိကမဟာမိတ်အဖြစ်ဆက်ရှိနေပါတယ်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Dominic Raab က JCPOA လို့ခေါ်တဲ့ အီရန်နျူကလီးယား သဘောတူညီမှုစာချုပ်က ထိပ်တန်း ဦးစားပေးရမယ့်ကိစ္စဖြစ်တယ်လို့ အင်္ဂါနေ့မှာ ပြောထားပါတယ်။ ဒီစာချုပ်ကနေ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်နုတ်ထွက်ထားတာပါ။

"JCPOA သဘောတူစာချုပ်ထဲ ပြန်ဝင်မယ်ဆိုပြီး ရွေးကောက်ခံသမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ သူ့အစိုးရအဖွဲ့က ပြောဆိုထားတာကို ကြိုဆိုပါတယ်။ ဒါဆိုရင်တော့ ဒီစာချုပ်က ပိုပြီးခိုင်မာ အားကောင်းလာမှာဖြစ်ပါတယ်။"

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကပ်ရောဂါကြောင့် ဥရောပနဲ့ အမေရိကန်ပြည်မှာလည်း ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ စီးပွါးရေးအကြပ်အတည်းတွေကို ရင်ဆိုင်နေရတာဖြစ်ပါတယ်။ မကြာခင်မှာတော့ အတ္တလန်တိန်သမုဒ္ဒရာတဘက်တချက်က တိုင်းပြည်တွေအနေနဲ့ ပြည်တွင်းအရေးပေါ်ကိစ္စတွေကိုသာ အရင်ဆုံးဦးစားပေးဆောင်ရွက်ကြဦးမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG