သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႐ုိဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္စခန္းမွာ မီးေလာင္မႈ ထပ္မံျဖစ္ပြား


ဒုကၡသည္စခန္းတြင္း မီးေလာင္ၿပီးေနာက္ ၾကည့္႐ႈေနသည့္ ႐ုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္မ်ား။ (ေမ ၁၇၊ ၂၀၂၀။ ဓာတ္ပုံ - U Isalm (U Aye Lwin) Rohingya Refugees)

(Zawgyi / Unicode)

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ေရာက္ ႐ုိဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္စခန္းမွာ ဒီကေန႔ ေနာက္ထပ္ မီးေလာင္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ အျပည့္အစုံကို မဆုမြန္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းၿပီး တင္ျပေပးထားပါတယ္။

သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ႐ုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ ခုိလႈံေနထုိင္ၾကတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံ ေကာ့ဇ္ဘဇားခ႐ုိင္က ကုတုပေလာင္ ဒုကၡသည္စခန္း အမွတ္ ၅ မွာ ဒီကေန႔ မနက္ပိုင္းက မီးေလာင္မႈ ထပ္မံျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ။ မီးေလာင္မႈအတြင္း ထိခုိက္ေသဆုံးသူ မရွိေပမယ့္ ေနအိမ္အမ်ားအျပား မီးေဘးသင့္ခဲ့တယ္လုိ႔လည္း ကုိယ္တုိင္ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ ႐ုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ ဦးအီစလံက ေျပာျပပါတယ္။

“ဒီကေန႔ မနက္ ၁ နာရီဝန္းက်င္ေလာက္မွာေပါ့ဗ်ာ။ ကုတုပေလာင္စခန္း အမွတ္ ၅ ဂ်ီတူးအကြက္အမွတ္ ၅ မွာ ဦးအီစြတ္ရဲ႕ ေနအိမ္ကေန မီးစတင္ေလာင္ကၽြမ္းလို႔ အနည္းဆံုး ေနအိမ္ ၂၄ လံုးေလာက္ မီးေလာင္ခံခဲ့ရတာကို က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္ သြားၿပီး ၾကည့္႐ႈခဲ့တယ္။ မီးေလာင္ရတာကေတာ့ ျခင္ေဆးထြန္းတာကေန ျခင္ေထာင္ကိုထိမိၿပီး မီးစေလာင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔မွာရွိတဲ့ အိမ္ေထာင္ပစၥည္းေတြ အစားအေသာက္ စားနပ္ရိကၡာေတြပါ အကုန္မီးေလာင္သြားတယ္။ အခုကေတာ့ မီးေဘးသင့္တဲ့သူေတြက တျခား အနီးအနားမွာရွိတဲ့ ေနအိမ္ေတြမွာ ေလာေလာဆယ္ ခိုလံႈေနၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ေနာက္ NGO အဖြဲ႔ေတြ လာေရာက္ၿပီး သူတို႔ကို စာရင္းဇယားေတြ ေကာက္ေနတာေတြကို ေတြ႔ခဲ့ရတယ္။ အဲ့ဒီ့ေနအိမ္ေတြက တူရကီႏုိင္ငံက AFAD (Disaster and Emergency Management Presidency Turkey) အဖြဲ႔က ေဆာက္ေပးထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။”

သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြ စုၿပံဳေနထုိင္ၾကတဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ မီးေလာင္မႈေတြ ဆက္တုိက္ဆုိသလုိ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ မီးေဘးအႏၱရာယ္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖုိ႔ လုိေနၿပီလုိ႔လည္း ေနာက္ထပ္ ဒုကၡသည္တဦးျဖစ္တဲ့ ကိုကာေမလ္က ေျပာပါတယ္။

“ဟုတ္တယ္ မနက္က ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ္ေလာက္မွာ ကမ့္ ၅ မွာ ေပါ့ဆမႈေၾကာင့္ မီးေလာင္တယ္။ အိမ္ေျခက ၃၅ လံုးေလာက္ မီးေလာင္ၿပီး ၁၀ အိမ္ေလာက္ ပ်က္စီးသြားတယ္။ အဓိက ေပါ့ဆမီးျဖစ္တာ။ ဒီေန႔မနက္ကေတာ့ UNHCR တို႔ ကမ့္တာဝန္ခံေတြ INGO ေတြကေတာ့ သူတို႔ကေတာ့ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနၾကတယ္။ ကမ့္ ၅ အတြက္ ရိကၡာေတြရွိတယ္၊ အိမ္ကိုေတာ့ ေဆာက္ေပးရမွာမုိ႔ အိမ္ေဆာက္ပစၥည္းေတြ လိုမယ္။ က်ေနာ္ အႀကံေပးခ်င္တာက ဒီမွာက အိ္မ္လိုင္းခန္းေတြရွိတယ္။ အိမ္လိုင္းခန္းကို Block ဆိုၿပီး သတ္မွတ္ထားတာ။

“တကယ္က တအိမ္ကေန တအိမ္ကို သြားစရာမလိုဘူးဆိုတာ ဘာမွမထူးဘူး၊ တအိမ္နဲ႔တအိမ္က သြားၿပီးသားပဲ၊ အကုန္လံုးက ကပ္ၿပီးေတာ့ ေနထိုင္ရတာ၊ ႁပြတ္သိပ္က်ပ္ညပ္ေနတာ။ ဒါေၾကာင့္ ကမ့္ ၃၄ ခုစလံုးက ဒုကၡသည္ေတြကို အႀကံေပးခ်င္တာ မီးကို သတိထားၿပီးေတာ့ သံုးပါ။ က်ေနာ္တို႔ ဒီမွာ ဂက္စ္မီးဖိုေတြ ရွိတယ္။ ဂက္စ္ကေန မီးမေပါက္ရေအာင္ အားလံုးမွာ တာဝန္ရွိတယ္။ အားလံုးက သတိထား ကာကြယ္လိုက္ရင္ အဆင္ေျပသြားမယ္ ထင္ပါတယ္။ ကမ့္ထဲ လံုၿခံဳေရး စစ္ေဆးေနတဲ့သူေတြ ဘက္ကလည္း မီးေဘးအႏၱရာယ္ကို ဒီထက္ပုိၿပီး စစ္ေဆးရင္လည္း ပိုလံုၿခံဳသြားမယ္ ထင္တယ္။”

ၿပီးခဲ့တဲ့ အဂၤါေန႔တုန္းကလည္း ကုတုပေလာင္ ဒုကၡသည္စခန္း အမွတ္ ၁ မွာ မီးေလာင္မႈျဖစ္ရာက ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ ေနအိမ္ ရာနဲ႔ခ်ီ မီးေဘးသင့္ခဲ့တာပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ သီတင္းပတ္က မီးေဘးသင့္ ဒုကၡသည္ေတြကုိေတာ့ တျခားေနရာကုိ ေျပာင္းေရႊ႕ေပးဖုိ႔ ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ုံး (UNHCR) က စီစဥ္ေနတယ္လုိ႔လည္း ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ ဦးအီစလံက ေျပာျပပါတယ္။

“ဟိုတေန႔က အရင္မီးေလာင္ကၽြမ္းခဲ့တဲ့ ေနရာမွာလည္း ဒုကၡသည္ေတြက အခု သူတို႔က ေနပူႀကီးထဲမွာ ပလတ္စတစ္ အမိုးအကာကို ေဆာင္းကာၿပီး ေနထိုင္ေနရၿပီး ေလာေလာဆယ္ သူတို႔မွာ ဘာမွကို မရွိသေလာက္ကို ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္ အစားအေသာက္ကလည္း အနီးအနားမွာရွိတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြက ရွယ္ၿပီး စားေသာက္ေနတယ္။ အခုက သူတို႔ကို ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး UNHCR အဖြဲ႔က ဒုကၡသည္စခန္း အမွတ္ ၂၀ ကို ေျပာင္းေရႊ႕ဖို႔ စီစဥ္ေနတာကိုလည္း ၾကားသိရပါတယ္ခင္ဗ်ာ။”

ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တုန္းက ARSA ႐ုိဟင္ဂ်ာ အစြန္းေရာက္အဖဲြ႔ကုိ လုိက္လံႏွိမ္နင္းတဲ့ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ စစ္ဆင္ေရးေတြ ေနာက္ဆက္တဲြအျဖစ္ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ႐ုိဟင္ဂ်ာေတြ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံကုိ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကတာပါ။ ျမန္မာအစုိးရကေတာ့ ႐ုိဟင္ဂ်ာဆုိတဲ့ အသုံးအႏႈန္းကုိ တရား၀င္ လက္မခံေပမယ့္ ဒုကၡသည္ေတြကုိ စိစစ္ၿပီး ျပန္လည္လက္ခံဖုိ႔ ကတိျပဳထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း လတ္တေလာ ေနရပ္ျပန္ေရး အစီအစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏုိင္ေသးခင္မွာ ဒုကၡသည္ေတြ ကပ္ေဘးအႏၱရာယ္ အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ႀကံဳေနရတာပါ။

ဒုကၡသည္စခန္းတြင္း COVID-19 ကပ္ေရာဂါ ကူးစက္မႈကုိ မၾကာေသးခင္ကပဲ အတည္ျပဳလုိက္တဲ့အတြက္ စုိးရိမ္ေနခ်ိန္မွာပဲ မီးေဘးနဲ႔ပါ ႀကံဳေနၾကရသလုိ မုတ္သုံရာသီမွာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြ ေျမၿပိဳမႈ အႏၱရာယ္ေတြကုိလည္း ဒုကၡသည္ေတြ စုိးရိမ္ေနၾကပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

------------------------------

(Unicode)

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ မီးလောင်မှု ထပ်မံဖြစ်ပွား

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရောက် ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ ဒီကနေ့ နောက်ထပ် မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ အပြည့်အစုံကို မဆုမွန်က ဆက်သွယ်မေးမြန်းပြီး တင်ပြပေးထားပါတယ်။

သိန်းနဲ့ချီတဲ့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေ ခိုလှုံနေထိုင်ကြတဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဇ်ဘဇားခရိုင်က ကုတုပလောင် ဒုက္ခသည်စခန်း အမှတ် ၅ မှာ ဒီကနေ့ မနက်ပိုင်းက မီးလောင်မှု ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ မီးလောင်မှုအတွင်း ထိခိုက်သေဆုံးသူ မရှိပေမယ့် နေအိမ်အများအပြား မီးဘေးသင့်ခဲ့တယ်လို့လည်း ကိုယ်တိုင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ဦးအီစလံက ပြောပြပါတယ်။

“ဒီကနေ့ မနက် ၁ နာရီဝန်းကျင်လောက်မှာပေါ့ဗျာ။ ကုတုပလောင်စခန်း အမှတ် ၅ ဂျီတူးအကွက်အမှတ် ၅ မှာ ဦးအီစွတ်ရဲ့ နေအိမ်ကနေ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းလို့ အနည်းဆုံး နေအိမ် ၂၄ လုံးလောက် မီးလောင်ခံခဲ့ရတာကို ကျနော်ကိုယ်တိုင် သွားပြီး ကြည့်ရှုခဲ့တယ်။ မီးလောင်ရတာကတော့ ခြင်ဆေးထွန်းတာကနေ ခြင်ထောင်ကိုထိမိပြီး မီးစလောင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့မှာရှိတဲ့ အိမ်ထောင်ပစ္စည်းတွေ အစားအသောက် စားနပ်ရိက္ခာတွေပါ အကုန်မီးလောင်သွားတယ်။ အခုကတော့ မီးဘေးသင့်တဲ့သူတွေက တခြား အနီးအနားမှာရှိတဲ့ နေအိမ်တွေမှာ လောလောဆယ် ခိုလှုံနေကြတာ တွေ့ရပါတယ်။ နောက် NGO အဖွဲ့တွေ လာရောက်ပြီး သူတို့ကို စာရင်းဇယားတွေ ကောက်နေတာတွေကို တွေ့ခဲ့ရတယ်။ အဲ့ဒီ့နေအိမ်တွေက တူရကီနိုင်ငံက AFAD (Disaster and Emergency Management Presidency Turkey) အဖွဲ့က ဆောက်ပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။”

သိန်းနဲ့ချီတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ စုပြုံနေထိုင်ကြတဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ မီးလောင်မှုတွေ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်နေတဲ့အတွက် မီးဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့ လိုနေပြီလို့လည်း နောက်ထပ် ဒုက္ခသည်တဦးဖြစ်တဲ့ ကိုကာမေလ်က ပြောပါတယ်။

“ဟုတ်တယ် မနက်က ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်လောက်မှာ ကမ့် ၅ မှာ ပေါ့ဆမှုကြောင့် မီးလောင်တယ်။ အိမ်ခြေက ၃၅ လုံးလောက် မီးလောင်ပြီး ၁၀ အိမ်လောက် ပျက်စီးသွားတယ်။ အဓိက ပေါ့ဆမီးဖြစ်တာ။ ဒီနေ့မနက်ကတော့ UNHCR တို့ ကမ့်တာဝန်ခံတွေ INGO တွေကတော့ သူတို့ကတော့ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေကြတယ်။ ကမ့် ၅ အတွက် ရိက္ခာတွေရှိတယ်၊ အိမ်ကိုတော့ ဆောက်ပေးရမှာမို့ အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းတွေ လိုမယ်။ ကျနော် အကြံပေးချင်တာက ဒီမှာက အိမ်လိုင်းခန်းတွေရှိတယ်။ အိမ်လိုင်းခန်းကို Block ဆိုပြီး သတ်မှတ်ထားတာ။

“တကယ်က တအိမ်ကနေ တအိမ်ကို သွားစရာမလိုဘူးဆိုတာ ဘာမှမထူးဘူး၊ တအိမ်နဲ့တအိမ်က သွားပြီးသားပဲ၊ အကုန်လုံးက ကပ်ပြီးတော့ နေထိုင်ရတာ၊ ပြွတ်သိပ်ကျပ်ညပ်နေတာ။ ဒါကြောင့် ကမ့် ၃၄ ခုစလုံးက ဒုက္ခသည်တွေကို အကြံပေးချင်တာ မီးကို သတိထားပြီးတော့ သုံးပါ။ ကျနော်တို့ ဒီမှာ ဂက်စ်မီးဖိုတွေ ရှိတယ်။ ဂက်စ်ကနေ မီးမပေါက်ရအောင် အားလုံးမှာ တာဝန်ရှိတယ်။ အားလုံးက သတိထား ကာကွယ်လိုက်ရင် အဆင်ပြေသွားမယ် ထင်ပါတယ်။ ကမ့်ထဲ လုံခြုံရေး စစ်ဆေးနေတဲ့သူတွေ ဘက်ကလည်း မီးဘေးအန္တရာယ်ကို ဒီထက်ပိုပြီး စစ်ဆေးရင်လည်း ပိုလုံခြုံသွားမယ် ထင်တယ်။”

ပြီးခဲ့တဲ့ အင်္ဂါနေ့တုန်းကလည်း ကုတုပလောင် ဒုက္ခသည်စခန်း အမှတ် ၁ မှာ မီးလောင်မှုဖြစ်ရာက ဒုက္ခသည်တွေရဲ့ နေအိမ် ရာနဲ့ချီ မီးဘေးသင့်ခဲ့တာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်က မီးဘေးသင့် ဒုက္ခသည်တွေကိုတော့ တခြားနေရာကို ပြောင်းရွှေ့ပေးဖို့ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) က စီစဉ်နေတယ်လို့လည်း ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ဦးအီစလံက ပြောပြပါတယ်။

“ဟိုတနေ့က အရင်မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့တဲ့ နေရာမှာလည်း ဒုက္ခသည်တွေက အခု သူတို့က နေပူကြီးထဲမှာ ပလတ်စတစ် အမိုးအကာကို ဆောင်းကာပြီး နေထိုင်နေရပြီး လောလောဆယ် သူတို့မှာ ဘာမှကို မရှိသလောက်ကို ဖြစ်နေတာ တွေ့ရတယ်။ နောက် အစားအသောက်ကလည်း အနီးအနားမှာရှိတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေက ရှယ်ပြီး စားသောက်နေတယ်။ အခုက သူတို့ကို ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး UNHCR အဖွဲ့က ဒုက္ခသည်စခန်း အမှတ် ၂၀ ကို ပြောင်းရွှေ့ဖို့ စီစဉ်နေတာကိုလည်း ကြားသိရပါတယ်ခင်ဗျာ။”

ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တုန်းက ARSA ရိုဟင်ဂျာ အစွန်းရောက်အဖွဲ့ကို လိုက်လံနှိမ်နင်းတဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် သိန်းနဲ့ချီတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို ထွက်ပြေးခဲ့ကြတာပါ။ မြန်မာအစိုးရကတော့ ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းကို တရားဝင် လက်မခံပေမယ့် ဒုက္ခသည်တွေကို စိစစ်ပြီး ပြန်လည်လက်ခံဖို့ ကတိပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း လတ်တလော နေရပ်ပြန်ရေး အစီအစဉ်တွေ အကောင်အထည် မဖော်နိုင်သေးခင်မှာ ဒုက္ခသည်တွေ ကပ်ဘေးအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးနဲ့ ကြုံနေရတာပါ။

ဒုက္ခသည်စခန်းတွင်း COVID-19 ကပ်ရောဂါ ကူးစက်မှုကို မကြာသေးခင်ကပဲ အတည်ပြုလိုက်တဲ့အတွက် စိုးရိမ်နေချိန်မှာပဲ မီးဘေးနဲ့ပါ ကြုံနေကြရသလို မုတ်သုံရာသီမှာ ရေကြီးရေလျှံမှုတွေ မြေပြိုမှု အန္တရာယ်တွေကိုလည်း ဒုက္ခသည်တွေ စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

XS
SM
MD
LG