သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေသဆံုးရသူေတြရဲ႕ ရုပ္အေလာင္း စစ္ေကာင္စီတပ္ သယ္ယူပံု လူ႔အခြင္႔အေရးသမားတခ်ိဳ႕ေ၀ဖန္ 


ဓါတ္ပံု-AP

(Zawgyi/Unicode)

စစ္အာဏာသိမ္း ဆန္႔က်င္သူေတြ အေပၚ အၾကမ္းဖက္ ႏွိမ္နင္းမႈေတြနဲ႔ ဆပ္စပ္ ေသဆံုးရသူ ရာခ်ီ ရွိေနၿပီး ဒီထဲက ေသဆံုးသူ တခ်ိဳ႕ရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းေတြကိုေတာ့ စစ္တပ္နဲ႔ ရဲက ေန႔ခင္း လူျမင္ကြင္းမွာ ယူေဆာင္သြားခဲ႔ၾကတာပါ။ ဒီလုပ္ရပ္ဟာဆိုရင္ လူထုၾကား ထိတ္လန္႔ေၾကာက္ရြံ႔ေစေရး အတြက္ အသံုးခ်ေနတာလို႔ AP နဲ႔ ကယ္လီဖိုးနီးယား Berkeley တကၠသိုလ္ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈဆိုင္ရာ စင္တာ HRC တို႔ရဲ႕ သံုးသပ္ခ်က္က ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မသိဂၤ ီထုိက္ တင္ျပေပးမွာပါ။

AP သတင္းဌာနနဲ႔ ကယ္လီဖိုးနီးယား Berkeley တကၠသိုလ္ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈဆိုင္ရာ စင္တာ HRC တို႔က တြစ္တာမွာ ေရးသား ေဖာ္ျပခ်က္ ၂၀၀၀ ေက်ာ္နဲ႔ အြန္လိုင္းေပၚက ရုပ္ပံုေတြကို အေျခခံ ေလ႔လာခဲ႔တာ ျဖစ္ၿပီး ေဒသဆိုင္ရာ မီဒီယာေတြရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြ၊ ေနာက္ မိသားစု၀င္ေတြ၊ မ်က္ျမင္ေတြ႔သူေတြကိုပါ ေမးျမန္းခဲ႔တာပါ။

Devon Lum က ကယ္လီဖုိးနီးယား ဘာကေလ တကၠသိုလ္ HRC က ျဖစ္ပါတယ္။

" လူေတြ အမ်ားႀကီးက တြစ္တာမွာ ျပန္ၿပီး ေရးၾကတယ္ေနာက္ ျပန္ၿပီး တင္ၾကေတာ့ အေၾကာင္းအရာကို စိစစ္ရတဲ႔ ေနရာမွာ သိပ္ၿပီး ခက္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ ဒီဗီြဒီယိုကို ဘယ္အခ်ိန္က တင္သလဲ၊ ဘယ္သူက တင္သလဲ ဆိုတာကို မူတည္ၿပီး ဗီြဒီယိုပါ အေၾကာင္းအရာကို ေျပာၾကဆိုၾကတာမွာလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ေနလို႔ပါ။"

အရပ္သား လူထု အတြင္း ေၾကာက္ရြံ႔ ထိတ္လန္႔ၿပီး သံသယပြားေစေရး အတြက္ လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြက ေသဆံုးသူ ရုပ္အေလာင္းေတြကို အသံုးခ်ခဲ႔တယ္လို႔ ယူဆရတဲ႔ အျဖစ္အပ်က္ ၁၃၀ ေက်ာ္ေလာက္ ရွိေၾကာင္း AP နဲ႔ HRC Lab တို႔က ေဖာ္ထုတ္ခဲ႔ပါတယ္။

ေလ႔လာသံုးသပ္ခဲ႔တဲ႔ ျဖစ္ရပ္ေတြထဲက သံုးပံု နွစ္ပံုေက်ာ္ကို အတည္ျပဳႏုိင္တာမ်ိဳး ရွိသလို တခ်ိဳ႕ကေတာ့ အတိုင္းအတာ တခု အထိ စိတ္ခ် ယံုၾကည္ရတယ္လုိ႔လည္း ေဖာ္ျပပါတယ္။ စစ္ေကာင္စီ ဘက္ကေတာ့ ဒီကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး AP သတင္းေအဂ်င္စီဘက္က စာေပးပို႔ ေမးျမန္းမႈကို အေၾကာင္းမျပန္ပါဘူး။ မိသားစု ခြင့္ျပဳခ်က္ မရွိဘဲ ေသဆံုးသူေတြကို ရင္ခြဲ စစ္ေဆးခဲ႔ပါတယ္။ ရင္ခြဲ စစ္ေဆးခ်က္ ေတြမွာလည္း လက္ေတြ႔ ျမင္ေတြ႔ရတဲ႔ အေျခအေနေတြ၊ မွတ္တမ္းေတြနဲ႔ ကြဲလြဲေနပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ HRW က Richard Dicker က အခုလို ေျပာပါတယ္။

"ပံုမွန္အားျဖင့္ လူမသိ သူမသိ ညပိုင္း အေမွာင္ရိပ္မွာ လုပ္ေလ႔ ရွိတဲ႔ ဒီလို လုပ္ရပ္မ်ိဳးကို လူျမင္ကြင္း လမ္းေပၚမွာ လုပ္ေနတာဟာ အသစ္အဆန္း ျဖစ္ပါတယ္။

လူေတြၾကား စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈေတြ၊ မေရရာမႈေတြနဲ႔ ထိတ္လန္႔တုန္လႈပ္ေအာင္ ရည္ရြယ္ လုပ္ေဆာင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။"

"ဒီရာဇ၀တ္မႈ က်ဴးလြန္သူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္မယ္ဆိုရင္ ဒီလူေတြကို လူသားမ်ိဳးႏြယ္ အေပၚ ဆန္႔က်င္ က်ဴးလြန္တဲ႔ ရာဇ၀တ္မႈ အရ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အေရးယူႏုိင္ေရး ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ပါတယ္။"

HRC Lab ရဲ႕ တည္ေနရာ သံုးသပ္ခ်က္ အရ လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြဘက္က ဒဏ္ရာ ရသူေတြနဲ႔ ေသဆံုးသူ ရုပ္အေလာင္းေတြ လုယူမႈေတြရဲ႕ ၄ ပံု တပံုေက်ာ္က ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးနဲ႔ ပဲခူးမွာ ျဖစ္ခဲ႔တာပါ။ တပ္မေတာ္ေန႔ က်င္းပခဲ႔တဲ႔ မတ္လ ၂၇ ရက္ေနမွာ ဒီအျဖစ္အပ်က္ေတြ အမ်ားဆံုး လူမႈကြန္ရက္ေပၚမွာ တင္ခဲ႔တာပါ။

အဲဒီေန႔မွာ သူငယ္ခ်င္း ၂ ေယာက္နဲ႔ ဆိုင္ကယ္စီးလာတဲ႔ ကိုေက်ာ္မင္းလတ္ လည္း ပစ္သတ္ခံရပါတယ္။ သူက ဆႏၵျပပြဲေတြမွာ ပါ၀င္သူ မဟုတ္ဘဲ အလုပ္ကေန အိမ္ျပန္လာတာလို႔ မိသားစုက AP ကို ေျပာပါတယ္။ လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြက သူ႔ကို ပစ္ခတ္တာကို CCTV ကင္မရာနဲ႔ ရိုက္ယူထားမႈမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ HRC Lab က ၿဂိဳဟ္တု ရုပ္ပံုေတြကို အသံုးျပဳၿပီး အျဖစ္အပ်က္ကို ျပန္လည္ တြက္ခ်က္ သံုးသပ္တာမွာ ထား၀ယ္ၿမိဳ႕ အာဇာနည္လမ္းက အထက္တန္းေက်ာင္းေရွ႕မွာ မနက္ ၁၀ နာရီ ၃၈ မိနစ္မွာ ျဖစ္ခဲ႔တာကို အတည္ျပဳႏုိင္ခဲ႔ပါတယ္။

" ဒီ ဗီြဒီယိုေတြထဲမွာ ေတြ႔ရတဲ႔ အေဆာက္အအံုေတြ၊ လမ္းေတြနဲ႔ ေျမမ်က္ႏွာ သြင္ျပင္ကို ေတြ႔တဲ႔ အထိ အထက္တန္းေက်ာင္းေတြရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္ေတြကို ၿဂိဳဟ္တု ဓာတ္ပံုေတြ၊ Google Earth Pro နဲ႔ Google ေျမပံု ေတြကို စၿပီး သံုးခဲ႔တာပါ။"

လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြက ကိုေက်ာ္မင္းလတ္ကို ပစ္သတ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ အေလာင္းကို ဆြဲယူသြားတာပါ။ အဲဒီ အျဖစ္အပ်က္ အၿပီး ၁၆ မိနစ္ အၾကာမွာ လဲေနတဲ႔ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ အနီးကေန ကိုေက်ာ္မင္းလတ္ရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းကို သယ္ဖို႔ လုပ္ေနတဲ႔ လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ဓာတ္ပံုကို ျဖတ္သြားသူ တဦးက လူမႈကြန္ရက္မွာ တင္ခဲ႔တာပါ။ ေနာက္ ၂ နာရီ အတြင္းမွာဘဲ CCTV က ရိုက္ယူထားတဲ႔ ဗီြဒီယိုကို လူမႈကြန္ရက္မွာ အေတာ္ပ်ံ႔ႏွံ႔ေနပါၿပီ။

စစ္ေကာင္စီက ထုတ္တဲ႔ ရင္ခြဲ စစ္ေဆးခ်က္မွာေတာ့ ကိုေက်ာ္မင္းလတ္ဟာ ဆိုင္ကယ္ေမွာက္ၿပီး ဦးေခါင္းဒဏ္ရာနဲ႔ ေသဆံုးေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတာပါ။ ေသဆံုးသူေတြကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ သၿဂိဳဟ္လို႔ မရမယ့္ အေရး စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ တခ်ိဳ႕ မိသားစု၀င္ေတြကလည္း လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြ အေလာင္း လာမယူခင္မွာ အျမန္ သၿဂိဳဟ္ၾကပါတယ္။

စစ္ကိုင္းတိုင္း ေရႊဘိုက အသက္ ၁၃ ႏွစ္ အရြယ္ ကိုထူးျမတ္၀င္းဟာ အိမ္ထဲမွာ ေနရင္း ရင္ဘက္ က်ည္ထိၿပီး ေသဆံုးခဲ႔ရမႈမွာ ဆိုရင္ မိသားစုက သူ႔ရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းကို လံုၿခံဳေရး အဖြဲ႔ေတြ လာမယူႏုိင္ေအာင္ သို၀ွက္ထားၿပီး ေနာက္ေန႔မွ မီးသၿဂိဳဟ္ခဲ႔ၾကပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


...........

သေဆုံးရသူတွေရဲ့ ရုပ်အလောင်း စစ်ကောင်စီတပ် သယ်ယူပုံ လူ့အခွင့်အရေးသမားတချို့ဝေဖန်
(Unicode)

စစ်အာဏာသိမ်း ဆန့်ကျင်သူတွေ အပေါ် အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းမှုတွေနဲ့ ဆပ်စပ် သေဆုံးရသူ ရာချီ ရှိနေပြီး ဒီထဲက သေဆုံးသူ တချို့ရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကိုတော့ စစ်တပ်နဲ့ ရဲက နေ့ခင်း လူမြင်ကွင်းမှာ ယူဆောင်သွားခဲ့ကြတာပါ။ ဒီလုပ်ရပ်ဟာဆိုရင် လူထုကြား ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့စေရေး အတွက် အသုံးချနေတာလို့ AP နဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယား Berkeley တက္ကသိုလ် လူ့အခွင့်အရေး စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ စင်တာ HRC တို့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ မသိင်္ဂ ီထိုက် တင်ပြပေးမှာပါ။

AP သတင်းဌာနနဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယား Berkeley တက္ကသိုလ် လူ့အခွင့်အရေး စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ စင်တာ HRC တို့က တွစ်တာမှာ ရေးသား ဖော်ပြချက် ၂၀၀၀ ကျော်နဲ့ အွန်လိုင်းပေါ်က ရုပ်ပုံတွေကို အခြေခံ လေ့လာခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာတွေရဲ့ ဖော်ပြချက်တွေ၊ နောက် မိသားစုဝင်တွေ၊ မျက်မြင်တွေ့သူတွေကိုပါ မေးမြန်းခဲ့တာပါ။

Devon Lum က ကယ်လီဖိုးနီးယား ဘာကလေ တက္ကသိုလ် HRC က ဖြစ်ပါတယ်။

" လူတွေ အများကြီးက တွစ်တာမှာ ပြန်ပြီး ရေးကြတယ်နောက် ပြန်ပြီး တင်ကြတော့ အကြောင်းအရာကို စိစစ်ရတဲ့ နေရာမှာ သိပ်ပြီး ခက်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ဒီဗွီဒီယိုကို ဘယ်အချိန်က တင်သလဲ၊ ဘယ်သူက တင်သလဲ ဆိုတာကို မူတည်ပြီး ဗွီဒီယိုပါ အကြောင်းအရာကို ပြောကြဆိုကြတာမှာလည်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်နေလို့ပါ။"

အရပ်သား လူထု အတွင်း ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ပြီး သံသယပွားစေရေး အတွက် လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေက သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်းတွေကို အသုံးချခဲ့တယ်လို့ ယူဆရတဲ့ အဖြစ်အပျက် ၁၃၀ ကျော်လောက် ရှိကြောင်း AP နဲ့ HRC Lab တို့က ဖော်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

လေ့လာသုံးသပ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေထဲက သုံးပုံ နှစ်ပုံကျော်ကို အတည်ပြုနိုင်တာမျိုး ရှိသလို တချို့ကတော့ အတိုင်းအတာ တခု အထိ စိတ်ချ ယုံကြည်ရတယ်လို့လည်း ဖော်ပြပါတယ်။ စစ်ကောင်စီ ဘက်ကတော့ ဒီကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး AP သတင်းအေဂျင်စီဘက်က စာပေးပို့ မေးမြန်းမှုကို အကြောင်းမပြန်ပါဘူး။ မိသားစု ခွင့်ပြုချက် မရှိဘဲ သေဆုံးသူတွေကို ရင်ခွဲ စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ ရင်ခွဲ စစ်ဆေးချက် တွေမှာလည်း လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရတဲ့ အခြေအနေတွေ၊ မှတ်တမ်းတွေနဲ့ ကွဲလွဲနေပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့ HRW က Richard Dicker က အခုလို ပြောပါတယ်။

"ပုံမှန်အားဖြင့် လူမသိ သူမသိ ညပိုင်း အမှောင်ရိပ်မှာ လုပ်လေ့ ရှိတဲ့ ဒီလို လုပ်ရပ်မျိုးကို လူမြင်ကွင်း လမ်းပေါ်မှာ လုပ်နေတာဟာ အသစ်အဆန်း ဖြစ်ပါတယ်။

လူတွေကြား စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုတွေ၊ မရေရာမှုတွေနဲ့ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်အောင် ရည်ရွယ် လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။"

"ဒီရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူတွေကို ဖော်ထုတ်နိုင်မယ်ဆိုရင် ဒီလူတွေကို လူသားမျိုးနွယ် အပေါ် ဆန့်ကျင် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှု အရ ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်နိုင်ပါတယ်။"

HRC Lab ရဲ့ တည်နေရာ သုံးသပ်ချက် အရ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေဘက်က ဒဏ်ရာ ရသူတွေနဲ့ သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်းတွေ လုယူမှုတွေရဲ့ ၄ ပုံ တပုံကျော်က ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနဲ့ ပဲခူးမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ တပ်မတော်နေ့ ကျင်းပခဲ့တဲ့ မတ်လ ၂၇ ရက်နေမှာ ဒီအဖြစ်အပျက်တွေ အများဆုံး လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တင်ခဲ့တာပါ။

အဲဒီနေ့မှာ သူငယ်ချင်း ၂ ယောက်နဲ့ ဆိုင်ကယ်စီးလာတဲ့ ကိုကျော်မင်းလတ် လည်း ပစ်သတ်ခံရပါတယ်။ သူက ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ပါဝင်သူ မဟုတ်ဘဲ အလုပ်ကနေ အိမ်ပြန်လာတာလို့ မိသားစုက AP ကို ပြောပါတယ်။ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေက သူ့ကို ပစ်ခတ်တာကို CCTV ကင်မရာနဲ့ ရိုက်ယူထားမှုမှာ တွေ့ရပါတယ်။ HRC Lab က ဂြိုဟ်တု ရုပ်ပုံတွေကို အသုံးပြုပြီး အဖြစ်အပျက်ကို ပြန်လည် တွက်ချက် သုံးသပ်တာမှာ ထားဝယ်မြို့ အာဇာနည်လမ်းက အထက်တန်းကျောင်းရှေ့မှာ မနက် ၁၀ နာရီ ၃၈ မိနစ်မှာ ဖြစ်ခဲ့တာကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

" ဒီ ဗွီဒီယိုတွေထဲမှာ တွေ့ရတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ၊ လမ်းတွေနဲ့ မြေမျက်နှာ သွင်ပြင်ကို တွေ့တဲ့ အထိ အထက်တန်းကျောင်းတွေရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေကို ဂြိုဟ်တု ဓာတ်ပုံတွေ၊ Google Earth Pro နဲ့ Google မြေပုံ တွေကို စပြီး သုံးခဲ့တာပါ။"

လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေက ကိုကျော်မင်းလတ်ကို ပစ်သတ်ပြီး သူ့ရဲ့ အလောင်းကို ဆွဲယူသွားတာပါ။ အဲဒီ အဖြစ်အပျက် အပြီး ၁၆ မိနစ် အကြာမှာ လဲနေတဲ့ မော်တော်ဆိုင်ကယ် အနီးကနေ ကိုကျော်မင်းလတ်ရဲ့ ရုပ်အလောင်းကို သယ်ဖို့ လုပ်နေတဲ့ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ဓာတ်ပုံကို ဖြတ်သွားသူ တဦးက လူမှုကွန်ရက်မှာ တင်ခဲ့တာပါ။ နောက် ၂ နာရီ အတွင်းမှာဘဲ CCTV က ရိုက်ယူထားတဲ့ ဗွီဒီယိုကို လူမှုကွန်ရက်မှာ အတော်ပျံ့နှံ့နေပါပြီ။

စစ်ကောင်စီက ထုတ်တဲ့ ရင်ခွဲ စစ်ဆေးချက်မှာတော့ ကိုကျော်မင်းလတ်ဟာ ဆိုင်ကယ်မှောက်ပြီး ဦးခေါင်းဒဏ်ရာနဲ့ သေဆုံးကြောင်း ဖော်ပြထားတာပါ။ သေဆုံးသူတွေကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် သဂြိုဟ်လို့ မရမယ့် အရေး စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ တချို့ မိသားစုဝင်တွေကလည်း လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေ အလောင်း လာမယူခင်မှာ အမြန် သဂြိုဟ်ကြပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း ရွှေဘိုက အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ် ကိုထူးမြတ်ဝင်းဟာ အိမ်ထဲမှာ နေရင်း ရင်ဘက် ကျည်ထိပြီး သေဆုံးခဲ့ရမှုမှာ ဆိုရင် မိသားစုက သူ့ရဲ့ ရုပ်အလောင်းကို လုံခြုံရေး အဖွဲ့တွေ လာမယူနိုင်အောင် သိုဝှက်ထားပြီး နောက်နေ့မှ မီးသဂြိုဟ်ခဲ့ကြပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG