သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မွတ္ပံုတင္အခက္အခဲေၾကာင့္ ဟိႏၵဴနဲ႔ မြတ္စလင္တခ်ိဳ႕ မဲေပးခြင့္ မေရရာ


မဲဆႏၵရွင္စာရင္း ၾကည့္႐ႈေနတဲ့ ရန္ကုန္ေဒသခံတဦး။ (၂၅ ဇူလိုင္၊ ၂၀၂၀)

(Zawgyi / Unicode)

ျမန္မာႏုိင္ငံက တခ်ဳိ႕ေသာ မြတ္စလင္ေတြနဲ႔ ဟိႏၵဴေတြဟာ မွတ္ပုံတင္တခု လက္ဝယ္ပုိင္ဆိုင္ခြင့္ရဖို႔ ကိစၥမွာ ခဲြျခားဆက္ဆံခံေနရတယ္လို႔ ျမင္ၾကၿပီး လာမယ့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ မဲေပးခ်င္ေပမယ့္ မွတ္ပုံတင္မရွိလို႔ အခက္ႀကဳံေနရတာကို ညည္းတြားေျပာဆိုၾကတဲ့အေၾကာင္း AFP သတင္းတပုဒ္ကို ကုိဉာဏ္ဝင္းေအာင္ တင္ျပေပးထားပါတယ္။

အရြယ္ေရာက္သူ လူငယ္ သန္းနဲ႔ခ်ီရွိတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မိတၳီလာၿမဳိ႕က အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ မေမသႏၱာေမာင္လည္း ပါဝင္ၿပီး လာမယ့္ ႏုိဝင္ဘာ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္ မဲေပးခြင့္ရဖို႔ ရင္ခုန္ေနခဲ့သူပါ။ သူ႔အသက္ ၁၈ ႏွစ္ ျပည့္ေနၿပီျဖစ္ေပမယ့္ မွတ္ပုံတင္သြားလုပ္ေတာ့လည္း ခုထိ မွတ္ပုံတင္ ထုတ္မေပးတာေၾကာင့္ ဒီေရြးေကာက္ပဲြမွာ မဲေပးခြင့္ မရေတာ့မွာကို စုိးရိမ္ေနပါတယ္။

မိတၳီလာၿမဳိ႕ဟာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တုန္းက ဘာသာေရး အဓိက႐ုဏ္းနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈ၊ မၿငိမ္မသက္မႈေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ၿမဳိ႕ ျဖစ္ပါတယ္။

သက္တူရြယ္တူ ဗုဒၶဘာသာဝင္ လူငယ္ေတြ မွတ္ပုံတင္ အလြယ္တကူ ရေနခ်ိန္မွာ ဘာသာျခားျဖစ္တဲ့ သူ႔ကို ၿမဳိ႕နယ္ လ၀က အရာရွိေတြက တႏွစ္ၾကာလာတဲ့အထိ မွတ္ပုံတင္ ထုတ္မေပးတာက ခဲြျခားဆက္ဆံသလို ခံစားရေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။

"မွတ္ပုံတင္ ရခ်င္ပါတယ္။ ရြယ္တူခ်င္းမွာ သူမ်ားလည္း ရတယ္ဆိုေတာ့ ကိုယ္လည္း ရခ်င္တာေပါ့။ သူ႔မွာရွိရင္ ကိုယ့္မွာလည္း ရွိခ်င္တာေပါ့။ ေက်ာင္းမွာဆိုလည္း ဒီေက်ာင္းတခုတည္းမွာပဲေလ ဟုတ္တယ္မဟုတ္လား။ အကုန္လုံးကို လုပ္ေပးတယ္ဆိုရင္ ဘာသာျခားေတြ ဘာေတြ ခဲြျခားစရာမွ မလိုတာ၊ လုပ္ေပးမယ္ဆို အကုန္လုံးကို လုပ္ေပးရမွာေပါ့။ မဲေပးမယ့္ ကိစၥမွာက်ေတာ့ ခဲြျခားထားသလို ခံစားရတာေပါ့။ ကိုယ္လည္း ဒီႏုိင္ငံမွာ ေနတာပဲေလ။ ဘာသာျခားပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အုပ္ခ်ဳပ္သူကို ေရြးခ်ယ္ပိုင္ခြင့္ ရွိရမယ္ေလ။"

ျမန္မာႏုိင္ငံက မြတ္စလင္ အမ်ားစုဟာ မွတ္ပုံတင္တခုရဖုိ႔ လဝက ဝန္ထမ္းေတြကို လာဘ္ထုိးေနရတယ္လုို႔ မိတၳီလာၿမဳိ႕ခံ မြတ္စလင္တခ်ဳိ႕က ေျပာပါတယ္။ မွတ္ပုံတင္တခု ရဖုိ႔အတြက္ အနည္းဆုံး က်ပ္ေငြ ၅ သိန္း ေပးရတယ္လို႔ AFP ကို ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ လဝက အရာရွိတဦးကေတာ့ ဒီစြပ္စဲြခ်က္ေတြ မဟုတ္ေၾကာင္း ျငင္းဆိုပါတယ္။

ျမန္မာတႏိုင္ငံလုံးမွာ မြတ္စလင္လူဦးေရ ၄.၁ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ ရွိတာပါ။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပဲြအၿပီး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ထားခဲ့ေပမယ့္ ခဲြျခားဆက္ဆံမႈ ရွိေနဆဲကိစၥမွာ စိတ္ဓာတ္က်စရာေတြ ႀကဳံလာရတယ္လုိ႔ မိတၳီလာၿမဳိ႕က ဗလီဆရာတဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေမာင္ခ်ဳိက ေျပာပါတယ္။

"ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တက္လာေတာ့ အမ်ားႀကီး ေမွ်ာ္လင့္တာေပါ့ေလ။ သူတက္လာရင္ ျဖစ္လာမွာပဲဆုိၿပီး ေတြးထားတာ။ အဲဒီေတာ့ အခု သူတက္လာေတာ့ အဲလိုုျဖစ္မလာေတာ့ အမ်ားႀကီး စိတ္ပ်က္မိတယ္။ စိတ္ပ်က္သလို စိတ္ဓာတ္လည္း က်တယ္။ က်ေနာ္တို႔ ၂၀၂၀ အတြက္ကို ခုထိ စိတ္ထဲမွာ မရွိေသးဘူး။ က်ေနာ္တို႔ မြတ္စလင္ေတြ အမ်ားစု ပါးစပ္ထဲမွာေတာ့ မဲမေပးၾကဘူးတဲ့။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ လုိက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္သူ႔ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ မဲေပးၾကဖို႔ ျပန္ၿပီး ေဆာ္ၾသေနရတာေပါ့ေလ။"

ေက်ာင္းေတြမွာ၊ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ၊ အစိုးရအလုပ္အကုိင္ ေလွ်ာက္ထားရာမွာပါ မြတ္စလင္ေတြအေပၚ ခဲြျခားဆက္ဆံမႈ ရွိတယ္လို႔ HRW လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္အဖဲြ႔ ရန္ကုန္အေျခစိုက္သုတသီ David Mathieson ကလည္း ေျပာပါတယ္။

မြတ္စလင္ေတြသာမက လူဦးေရ ၂ သိန္းခဲြေက်ာ္ရွိတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဟိႏၵဴဘာသာဝင္ေတြဟာလည္း မွတ္ပုံတင္ကိစၥမွာ ခဲြျခားဆက္ဆံတာ ခံရတယ္လို႔ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ေန ကိုပေတ့က ရွင္းျပပါတယ္။

"ဟာ.. ငါတုိ႔လူမ်ဳိးေတြကို မေပးဘူးေပါ့ေနာ္၊ ငါတို႔လူမ်ဳိးေတြဟာ အပယ္ခံထားရတယ္။ ကုလားမို႔လုိ႔လား၊ ႏုိင္ငံသားမဟုတ္တဲ့ ေသြးေႏွာ.. အဲလိုမ်ဳိးေတြ ျပႆနာ ျဖစ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တေယာက္တည္းတင္ မဟုတ္ပါဘူး၊ က်ေနာ္တုိ႔ လူမ်ဳိးစုထဲမွာ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ လူမ်ားေတြလည္း မဲေပးခ်င္ၾကတယ္။ ေရြးေကာက္ပဲြလာၿပီဆို မဲေပးခ်င္ၾကတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီမွတ္ပုံတင္ မရွိတဲ့အတြက္ကို မဲမေပးရေတာ့ဘူး။ သူတို႔မွာလည္း ဒီလုိမ်ဳိး မီဒီယာေတြက လာေမးတဲ့လူေတြ မရွိတဲ့အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔က ဘယ္သူ႔ကိုေျပာလို႔ ေျပာရမွန္း မသိဘူး။"

မွတ္ပုံတင္တခုရဖုိ႔ ၁၀ ႏွစ္ေလာက္ထိ ေစာင့္လုိက္ရတဲ့ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕က ဟိႏၵဴဘာသာဝင္ ကားဆရာ ကိုထြန္းမင္းကေတာ့ သူ႔အိပ္မက္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ လမ္းပြင့္သြားၿပီလို႔ ဆိုပါတယ္။

"က်ေနာ့္အိပ္မက္ေပါ့ေနာ္၊ အိပ္မက္က အေကာင္အထည္ ေပၚသြားၿပီ။ အခုခ်က္ခ်င္းပဲ က်ေနာ္ လိုင္စင္ေျဖလိုက္တယ္။ လိုင္စင္ေျဖလိုက္ၿပီး အခု က်ေနာ္ ကားေမာင္းလို႔ရၿပီ၊ ဘဏ္စာအုပ္ေတြလည္း လုပ္လုိုက္ၿပီ။ ၿပီးတဲ့ခါက်ေတာ့ ပတ္စ္ပို႔ပါ လုပ္လိုက္ၿပီ။ အခု ကိုဗစ္ျဖစ္ေနခ်ိန္ဆိုေတာ့ က်ေနာ္ ဘာမွလုပ္လို႔ မရေသးဘူး။ အားလုံး ၿငိမ္းခ်မ္းသြားၿပီဆိုရင္ က်ေနာ္ လုပ္စရာရွိတာ သြားစရာရွိတာေတြကုိ က်ေနာ္ လႈပ္ရွားေတာ့မယ္။"

NLD အစုိးရ လက္ထက္မွာလည္း လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရး ခဲြျခားမႈေတြ ဆက္ရွိေနဆဲပဲလို႔ စြပ္စဲြၾကေပမယ့္ လာေတာ့မယ့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ မြတ္စလင္ေတြျဖစ္တဲ့ ေဒၚဝင္းျမျမလို ကိုစည္သူေမာင္တုိ႔လို ပုဂၢိဳလ္ေတြကို လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြအျဖစ္ NLD ပါတီက ေရြးခ်ယ္ထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

-----------------------------

(Unicode)

မှတ်ပုံတင်အခက်အခဲကြောင့် ဟိန္ဒူနဲ့ မွတ်စလင်တချို့ မဲပေးခွင့် မရေရာ

မြန်မာနိုင်ငံက တချို့သော မွတ်စလင်တွေနဲ့ ဟိန္ဒူတွေဟာ မှတ်ပုံတင်တခု လက်ဝယ်ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရဖို့ ကိစ္စမှာ ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေရတယ်လို့ မြင်ကြပြီး လာမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးချင်ပေမယ့် မှတ်ပုံတင်မရှိလို့ အခက်ကြုံနေရတာကိုညည်းတွားပြောဆိုကြတဲ့အကြောင်း AFP သတင်းတပုဒ်ကို ကိုဉာဏ်ဝင်းအောင် တင်ပြပေးထားပါတယ်။

အရွယ်ရောက်သူ လူငယ် သန်းနဲ့ချီရှိတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မိတ္ထီလာမြို့က အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် မမေသန္တာမောင်လည်း ပါဝင်ပြီး လာမယ့် နိုဝင်ဘာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် မဲပေးခွင့်ရဖို့ ရင်ခုန်နေခဲ့သူပါ။ သူ့အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်နေပြီဖြစ်ပေမယ့် မှတ်ပုံတင်သွားလုပ်တော့လည်း ခုထိ မှတ်ပုံတင် ထုတ်မပေးတာကြောင့် ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးခွင့် မရတော့မှာကို စိုးရိမ်နေပါတယ်။

မိတ္ထီလာမြို့ဟာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တုန်းက ဘာသာရေး အဓိကရုဏ်းနဲ့ အကြမ်းဖက်မှု၊ မငြိမ်မသက်မှုတွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့မြို့ ဖြစ်ပါတယ်။

သက်တူရွယ်တူ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် လူငယ်တွေ မှတ်ပုံတင် အလွယ်တကူ ရနေချိန်မှာ ဘာသာခြားဖြစ်တဲ့ သူ့ကို မြို့နယ် လဝက အရာရှိတွေက တနှစ်ကြာလာတဲ့အထိ မှတ်ပုံတင် ထုတ်မပေးတာက ခွဲခြားဆက်ဆံသလို ခံစားရကြောင်း ပြောပါတယ်။

"မှတ်ပုံတင် ရချင်ပါတယ်။ ရွယ်တူချင်းမှာ သူများလည်း ရတယ်ဆိုတော့ ကိုယ်လည်း ရချင်တာပေါ့။ သူ့မှာရှိရင် ကိုယ့်မှာလည်း ရှိချင်တာပေါ့။ ကျောင်းမှာဆိုလည်း ဒီကျောင်းတခုတည်းမှာပဲလေ ဟုတ်တယ်မဟုတ်လား။ အကုန်လုံးကို လုပ်ပေးတယ်ဆိုရင် ဘာသာခြားတွေ ဘာတွေ ခွဲခြားစရာမှ မလိုတာ၊ လုပ်ပေးမယ်ဆို အကုန်လုံးကို လုပ်ပေးရမှာပေါ့။ မဲပေးမယ့် ကိစ္စမှာကျတော့ ခွဲခြားထားသလို ခံစားရတာပေါ့။ ကိုယ်လည်း ဒီနိုင်ငံမှာ နေတာပဲလေ။ ဘာသာခြားပဲဖြစ်ဖြစ် ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အုပ်ချုပ်သူကို ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့် ရှိရမယ်လေ။"

မြန်မာနိုင်ငံက မွတ်စလင် အများစုဟာ မှတ်ပုံတင်တခုရဖို့ လဝက ဝန်ထမ်းတွေကို လာဘ်ထိုးနေရတယ်လို့ မိတ္ထီလာမြို့ခံ မွတ်စလင်တချို့က ပြောပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်တခု ရဖို့အတွက် အနည်းဆုံး ကျပ်ငွေ ၅ သိန်း ပေးရတယ်လို့ AFP ကို ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမည်မဖော်လိုတဲ့ လဝက အရာရှိတဦးကတော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေ မဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆိုပါတယ်။

မြန်မာတနိုင်ငံလုံးမှာ မွတ်စလင်လူဦးရေ ၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိတာပါ။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး မျှော်လင့်ချက်ထားခဲ့ပေမယ့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ရှိနေဆဲကိစ္စမှာ စိတ်ဓာတ်ကျစရာတွေ ကြုံလာရတယ်လို့ မိတ္ထီလာမြို့က ဗလီဆရာတဦးဖြစ်တဲ့ ဦးမောင်ချိုက ပြောပါတယ်။

"ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တက်လာတော့ အများကြီး မျှော်လင့်တာပေါ့လေ။ သူတက်လာရင် ဖြစ်လာမှာပဲဆိုပြီး တွေးထားတာ။ အဲဒီတော့ အခု သူတက်လာတော့ အဲလိုဖြစ်မလာတော့ အများကြီး စိတ်ပျက်မိတယ်။ စိတ်ပျက်သလို စိတ်ဓာတ်လည်း ကျတယ်။ ကျနော်တို့ ၂၀၂၀ အတွက်ကို ခုထိ စိတ်ထဲမှာ မရှိသေးဘူး။ ကျနော်တို့ မွတ်စလင်တွေ အများစု ပါးစပ်ထဲမှာတော့ မဲမပေးကြဘူးတဲ့။ ကျနော်တို့ကတော့ လိုက်ပြီးတော့ ဘယ်သူ့ကိုပဲဖြစ်ဖြစ် မဲပေးကြဖို့ ပြန်ပြီး ဆော်သြနေရတာပေါ့လေ။"

ကျောင်းတွေမှာ၊ လုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ၊ အစိုးရအလုပ်အကိုင် လျှောက်ထားရာမှာပါ မွတ်စလင်တွေအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ရှိတယ်လို့ HRW လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့ ရန်ကုန်အခြေစိုက်သုတသီ David Mathieson ကလည်း ပြောပါတယ်။

မွတ်စလင်တွေသာမက လူဦးရေ ၂ သိန်းခွဲကျော်ရှိတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေဟာလည်း မှတ်ပုံတင်ကိစ္စမှာ ခွဲခြားဆက်ဆံတာ ခံရတယ်လို့ ရန်ကုန်မြို့နေ ကိုပတေ့က ရှင်းပြပါတယ်။

"ဟာ.. ငါတို့လူမျိုးတွေကို မပေးဘူးပေါ့နော်၊ ငါတို့လူမျိုးတွေဟာ အပယ်ခံထားရတယ်။ ကုလားမို့လို့လား၊ နိုင်ငံသားမဟုတ်တဲ့ သွေးနှော.. အဲလိုမျိုးတွေ ပြဿနာ ဖြစ်နေတာပေါ့နော်။ ကျနော်တယောက်တည်းတင် မဟုတ်ပါဘူး၊ ကျနော်တို့ လူမျိုးစုထဲမှာ အများကြီးရှိတယ်။ လူများတွေလည်း မဲပေးချင်ကြတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲလာပြီဆို မဲပေးချင်ကြတာပဲ။ ဒါပေမယ့် ဒီမှတ်ပုံတင် မရှိတဲ့အတွက်ကို မဲမပေးရတော့ဘူး။ သူတို့မှာလည်း ဒီလိုမျိုး မီဒီယာတွေကလာမေးတဲ့လူတွေ မရှိတဲ့အတွက် ကျနော်တို့က ဘယ်သူ့ကိုပြောလို့ ပြောရမှန်း မသိဘူး။"

မှတ်ပုံတင်တခုရဖို့ ၁၀ နှစ်လောက်ထိ စောင့်လိုက်ရတဲ့ ရန်ကုန်မြို့က ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ကားဆရာ ကိုထွန်းမင်းကတော့ သူ့အိပ်မက်တွေ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လမ်းပွင့်သွားပြီလို့ ဆိုပါတယ်။

"ကျနော့်အိပ်မက်ပေါ့နော်၊ အိပ်မက်က အကောင်အထည် ပေါ်သွားပြီ။ အခုချက်ချင်းပဲ ကျနော် လိုင်စင်ဖြေလိုက်တယ်။ လိုင်စင်ဖြေလိုက်ပြီး အခု ကျနော် ကားမောင်းလို့ရပြီ၊ ဘဏ်စာအုပ်တွေလည်း လုပ်လိုက်ပြီ။ ပြီးတဲ့ခါကျတော့ ပတ်စ်ပို့ပါ လုပ်လိုက်ပြီ။ အခု ကိုဗစ်ဖြစ်နေချိန်ဆိုတော့ ကျနော် ဘာမှလုပ်လို့ မရသေးဘူး။ အားလုံး ငြိမ်းချမ်းသွားပြီဆိုရင် ကျနော် လုပ်စရာရှိတာ သွားစရာရှိတာတွေကို ကျနော် လှုပ်ရှားတော့မယ်။"

NLD အစိုးရ လက်ထက်မှာလည်း လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ခွဲခြားမှုတွေ ဆက်ရှိနေဆဲပဲလို့ စွပ်စွဲကြပေမယ့် လာတော့မယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မွတ်စလင်တွေဖြစ်တဲ့ ဒေါ်ဝင်းမြမြလို ကိုစည်သူမောင်တို့လို ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေအဖြစ် NLD ပါတီက ရွေးချယ်ထားပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG