သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေရထဲက ပလပ္စတစ္စေတြ ဖယ္ပစ္ဖို႔ ႀကိဳးစားသူ ၂၀၁၉ Google သိပၸံဆုရ


2019 Google Science Award Winner Fionn Ferreira (Credit Fionn Ferreira Facebook)

အိုင္ယာလန္ ေက်ာင္းသားေလး Fionn Ferreira ေရထဲက ပလပ္စတစ္ အပိုင္းအစေ ေတြ ဖယ္ထုတ္စင္ဖို႔ ႀကိဳးစားမႈအတြက္ ၂၀၁၉ Google သိပၸံဆု ရသြားတဲ့ အေၾကာင္း ေျပာျပ ေပးမွာပါ။

2019 Google Science Award Winner Fionn Ferreira
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:10 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဒီတပတ္ေတာ့ အိုင္ယာလန္ႏို္င္ငံက အသက္ ၁၈ ႏွစ္အရြယ္ ေက်ာင္းသားေလး Fionn Ferreira ရဲ့ ေရထဲက ပလပ္စတစ္ အပိုင္းအစေလးေတြကို သံလိုက္နဲ႔ ဖယ္ထုတ္သန္႔စင္ဖို႔ တီထြင္တဲ့ ႀကိဳးစားမႈအတြက္ Google က ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ Google သိပၸံဆုခ်ီးျမွင့္လိုက္တဲ့ အေၾကာင္းကို ေျပာျပေပးမွာပါ။

Google က Science Fair ေတြ က်င္းပပီး အသက္ ၁၃ ႏွစ္ကေန ၁၈ အရြယ္ ေက်ာင္းသားေတြကို သိပၸံဆုအတြက္ ဝင္ၿပိဳင္ခြင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ၿပိဳင္ပြဲဝင္မယ့္ သူေတြဟာ သူတို႔ရဲ့ စမ္းသပ္ခ်က္ ပရိုဂ်က္ေတြ နဲ႔ ရလဒ္ေတြကို ၿပိဳင္ပြဲႀကီးၾကပ္သူ ဒိုင္ေတြဆီ တင္သြင္းရပါတယ္။ အႏိုင္ရသူကို ေဒၚလာေငြ ၅ ေသာင္း ဆုခ်ီးျမွင့္တာပါ။ ဒီၿပိဳင္ပြဲကို Lego, Virgin Galactic, National Geographic နဲ႔ Scientific American အဖြဲ႔ေတြက အေထာက္အပံ့ အကူအညီ ေတြ ေပးပါတယ္။ ႏို္င္ငံတကာက ၿပိဳင္ပြဲဝင္သူေတြထဲက တရာကို ကနဦး ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကၿပီး အဲဒီထဲကမွ ဇကာတင္ ၂၄ ေယာက္ကို ျပန္လည္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကတာပါ။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၊ ကယ္လီဖိုးနီးယား ျပည္နယ္ Mountain View က Google ႏုိ္င္ငံတကာ ဌာနခ်ဳပ္မွာ ဇူလိုင္လ ၂၉ ရက္ေန႔က ဆုခ်ီးျမွင့္ပြဲမွာ ၂၀၁၉ အတြက္ Google ရဲ႕ ေဒၚလာ ၅ ေသာင္းဆုႀကီးကို ရသြားသူကေတာ့ အိုင္ယာလန္ေက်ာင္းသား Fionn Ferreira ျဖစ္ပါတယ္။

ေရထဲက ပလပ္စတစ္ အစအနေလးေတြကို သံလိုက္ေတြသံုးၿပီး ဖယ္ထုတ္လုိ႔ရတဲ့နည္းကို သူကထြင္ခဲ့တာပါ။ Fionn ဟာ စူးစမ္းေဖာ္ထုတ္တတ္ တဲ့ စ႐ိုက္သဘာဝကုိ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆုခ်ီးျမွင့္ခဲ့တဲ့ ဒိုင္ေတြကေျပာပါတယ္။ သူကေတာ့ သူ႔ရဲ့ စမ္းသပ္မႈေတြဟာ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး လုပ္ေဆာင္ရမို႔ စိတ္ခ်မ္းသာတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

Fionn Ferreira။ ။“က်ေနာ္က သိပ္ေခါင္လြန္းတဲ့ေနရာမွာ ေနတာမို႔ အားလံုးကို ကိုယ့္ဖာသာ လုပ္ယူရ ပါတယ္။ က်ေနာ္တီထြင္ထားတာကို စမ္းသပ္ခ်င္ရင္ ေရာင္ခ်ည္တိုင္းကိရိယာတို႔ အႏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းတို႔လို စမ္းသပ္တဲ့ ပစၥည္းကရိယာေတြကို ကို္ယ့္ဖာသာ လုပ္ရပါတယ္။ က်ေနာ္ေနတဲ့ေနရမွာ ရႏိုင္တာေတြနဲ႔ အကုန္လံုးကို လုပ္ယူရတာက ေပ်ာ္စရာေကာင္းပါတယ္။”

Fionn Ferreira ဟာ အိုင္ယာလန္ West Cork ေဒသက Ballydehob ကမ္းရိုးတန္းၿမိဳ႕ကေလးမွာ ေနထိုင္သူ ျဖစ္ပါတယ္။ အိုင္ယာလန္္က The Journal.ie စာေစာင္မွာ သူဆုရရွိတဲ့ အေၾကာင္း သတင္းေဆာင္းပါးနဲ႔အတူ သူဆုရခဲ့တဲ့ ပေရာဂ်က္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဗီဒီယိုကိုပါ ေဖၚျပထားပါတယ္။

Fionn Ferreir။ ။ “အတၱလန္တစ္သမုဒၵရာ အစြန္းမွာ ရွိတဲ့ သိပ္လွပတဲ့ West Cork ကၽြန္းေတြရွိတဲ့ေနရာက က်ေနာ္ေနတဲ့ ေနရာပါ။ အဲဒီက ကမ္းေျခေတြမွာ ေတြ႔ရတဲ့ အႀကီးဆံုး ျပႆနာက ပလပ္စတစ္ အပိုင္းအစေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေသာင္တင္လာတဲ့ ျပႆနာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအထဲက အဆိုးဆံုးက အခ်င္း ၂ စင္တီမီတာ ေအာက္ ငယ္တဲ့ သိပ္ေသးတဲ့ ပလပ္စတစ္ အစအနေလးေတြရဲ့ ျပႆနာပါ။ က်ေနာ့္ရဲ့ ပေရာဂ်က္က ဒီပလပ္စတစ္ အစအနေလးေတြကို ထုတ္လုပ္တဲ့ ေနရာကစၿပီး ေရေျမာင္းေတြထဲနဲ႔ သဘာဝဝန္းက်င္ထဲ ေရာက္သြားခ်ိန္အထိ သူတုိ႔ကို ဘယ္လို ဖယ္ထုတ္ပစ္ႏိုင္မလဲ ဆိုတာ စူးစမ္းဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။”

သူဟာ ပထမဆံုး သိပၸံပညာရွင္ေတြ ဘယ္လို စဥ္းစားလုပ္ကိုင္ၾကတယ္ ဆိုတာကို လိုက္ၿပီးရွာေဖြပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ ပင္လယ္ျပင္ထဲ ေရနံယိုဖိတ္မႈ ျပႆနာကုိ ေျဖရွင္းဖုိ႔ သံလိုက္မႈန္ကေလးေတြ အသံုးျပဳတဲ့နည္းကို စိတ္ဝင္စားခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ဒီနည္းနဲ႔ ေရထဲက ပလပ္စတစ္ အစနေလးေတြကို ဖယ္ပစ္ဖို႔ စိတ္ကူးခဲ့ပါတယ္တဲ့။ ဒါေၾကာင့္ သံလိုက္မႈန္ေတြကို ဆီနဲ႔ေရာၿပီး ferrofluid လို႔ေခၚတဲ့ သံဓါတ္ပါတဲ့အရည္ အျဖစ္ေဖ်ာ္ၿပီး ေရထဲမွာရွိေနတဲ့ ပလပ္စတစ္ အစနေလးေတြကို ဖယ္ပစ္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့တာပါတဲ့။

Fionn Ferreir ။ ။“ပထမဆံုး စမ္းသပ္ၾကည့္တဲ့အခါ ဒါဟာျဖစ္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆက္ၿပီး ေရထဲမွာ ရွိေနတဲ့ ပလပ္စတစ္အစနေတြကို ဖယ္ထုတ္ႏိုင္ဖို႔ ဒီဇိုင္းဆြဲခဲ့တာပါ။ ဒါကို စမ္းသပ္ဖုိ႔အတြက္ ပလပ္စတစ္ အမ်ိဳးအစား ဆယ္မ်ိဳးကို ေရြးပါတယ္။ ဒီပလပ္စတစ္ေတြကို စမ္းသပ္မႈ တေထာင္ေက်ာ္ လုပ္ခဲ့ၿပီး ဖယ္ထုတ္မႈ အႀကိမ္ ၂၀၀ ေက်ာ္ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေရထဲမွာေမ်ာေနတဲ့ ပလပ္စတစ္အမႈန္ကေလးေတြ၊ ပမာဏ ဘယ္ေလာက္ ပါေနတယ္ ဆိုတာကို တုိင္းဖုိ႔ အိမ္မွာ ကိုယ္တိုင္လုပ္တဲ့ ျမင္ႏိုင္တဲ့ ေရာင္စဥ္တိုင္းကရိယာကို သံုးတဲ့အျပင္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ အႏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းေတြ၊ ကြန္ျပဴတာ နည္းစံနစ္ေတြကိုပါ သံုးပါတယ္။ စမ္းသပ္မႈေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားလုပ္တဲ့အခါ အခ်က္အလက္ေတြ တေလွႀကီး ရလာတာပါ။ ပေရာဂ်က္ အစမွာပဲ ဒီနည္းဟာ ေရထဲက ပလပ္စတစ္ အစအန ၈၅ % ေလာက္ကို ဖယ္ပစ္ႏုိင္မယ္ဆိုတဲ့ သီအိုရီကို ရပါတယ္။

ဒီ တြက္ဆခ်က္ အတိုင္း ဆက္စမ္းသပ္တဲ့အခါ သံလိုက္မႈန္ကို ဆီနဲ႔ ေရာသံုးတာဟာ ပိုထိေရာက္မႈ ရွိတာ ေတြ႔ရတဲ့အတြက္ ေနာင္မွာ ဆီနဲ႔ ေရာသံုးတဲ့ စမ္းသပ္မႈေတြကို တိုးၿပီးလုပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ နိဂံုးခ်ဳပ္ ရရင္ ဒီနည္းဟာ ပလစ္စတစ္ အစအနေလးေတြကို ေရထဲကေန ဖယ္ရွားဖို႔ အထိေရာက္ဆံုး နည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒါကို ဓါတ္ခြဲခန္း စမ္းသပ္မႈကေန စက္မႈ လုပ္ငန္းေတြမွာ အထိ ဘယ္လိုသံုးႏုိင္မယ္ဆိုတာကို စဥ္းစားၿပီး စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္သြားမွာပါ။”

သူဟာ ferrofluid လို႔ေခၚတဲ့ ဆီနဲ႔ေရာထားတဲ့ သံလို္က္မႈန္ေတြကို သံုးၿပီး ပလပ္စတစ္ေတြကို စုယူသလို အဲဒီလို စုထားတာကို သံလိုက္နဲ႔ဆြဲယူ ဖယ္ထုတ္ၿပီး ေရကို သန္႔စင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

Microplastic မိုက္ခိရိုပလပ္စတစ္ လို႔ေခၚတဲ့ ပလပ္စတစ္ အစအနေလးေတြဟာ အရြယ္အစားအားျဖင့္ အရွည္ ၅ မီလီ္မီတာ ဒါမွမဟုတ္ ဒီ့ထက္ ေသးငယ္တဲ့ အရြယ္ရွိပါတယ္။ ဒီ မိုက္ခရို ပလပ္စတစ္ အပိုင္းအစ ဒါမွမဟုတ္ ပလပ္စတစ္လံုးေလးေတြဟာ သိပ္ေသးငယ္တဲ့အတြက္ ေရစစ္တဲ့အခါ ဒါမွမဟုတ္ ေရဆိုးသန္႔စင္တဲ့ အဆင့္ေတြမွာ စစ္လို႔ မရပဲပါသြားတတ္ပါတယ္။

သူတုိ႔ကို ဆပ္ျပာအတံုးေတြ၊ အရည္ေတြထဲမွာ ထည့္ေလ့ရွိသလို မ်က္ႏွာသန္႔စင္တဲ့ ေဆးေတြ လက္ေဆးရည္ေတြမွာလည္း ထည့္သြင္းေလ့ရွိပါတယ္။ ပလစ္စတစ္ပါတဲ့ အမွ်င္ေတြနဲ႔ ယက္ထားတဲ့ အဝတ္အထည္ေတြကို ေလွ်ာ္ဖြတ္တဲ့ အခါမွာလည္း မိုက္ခရိုပလပ္စတစ္ေတြ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ပါေနတဲ့ ပစၥည္းေတြကို လူေတြသံုးစြဲတဲ့ အခါ စြန္႔ပစ္ ေရေျမာင္းေတြ ကေန တဆင့္ ျမစ္ေခ်ာင္း အင္းအိုင္နဲ႔ ပင္လယ္ သမုဒၵရာေတြထဲ ေရာက္သြားေလ့ ရွိတာပါ။

ဒီအခါမွာ ငါးနဲ႔ တျခား ေရသတၱဝါငယ္ေလးေတြဟာ အစားအစားနဲ႔ မွားၿပီး စားပစ္ရာကေန တဆင့္ သူတုိ႔ကို စားသံုးတဲ့ ငါးႀကီးေတြ ဆီေရာက္သြားတတ္သလို ငါးကို စားတဲ့ လူအပါအဝင္ သတၱဝါေတြမွာပါ သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

သူ႔ရဲ့ နည္းဟာ အဝတ္ေလွ်ာ္စက္ကေန ထြက္လာတဲ့ ေရဆိုးထဲမွာ ပါေနတဲ့ မိုက္ခရို ပလပ္စတစ္ေတြနဲ႔ polypropylene ပလပ္စတစ္ေတြကို ဖယ္ထုတ္ရာမွာ ထိေရာက္မႈ ရွိတယ္လို႔လည္း Fionn Ferreira က ေျပာပါတယ္။ သူရဲ့ နည္းကို စက္မႈလုပ္ငန္းသံုး အျဖစ္ တဆင့္တိုးၿပီး လုပ္ဖုိ႔လည္း သူစဥ္းစား ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Ferreira က Schull ေဒသေကာလိပ္မွာ မၾကေသးခင္ကပဲ စာေမးပြဲ ေျဖဆိုခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး Netherlands မွာ တကၠသိုလ္ ဆက္တက္ဖို႔လုပ္ေနပါတယ္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္တဦး ျဖစ္တဲ့ Ferreira ဟာ Schull ေရွာင္းလ္ နကၡတၱေဗဒ ျပတိုက္မွာ ျပတိုက္မႈးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသူ ျဖစ္ၿပီး သူဟာ သိပၸံၿပိဳင္ပြဲ ေပါင္း ၁၂ ခုမွာ ဆုရထားသူျဖစ္သလို trumpet (ေလမႈတ္တူရိယာ) နဲ႔ တီးဝို္င္းႀကီးေတြမွာ ပါဝင္ ေဖ်ာ္ေျဖႏုိင္သူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ဘာသာစကား ၃ မ်ိဳးကို လည္း ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ ေျပာဆိုႏိုင္သလို အေမရိကန္ကာကြယ္ေရးဌာနရဲ့ သုေတသန စမ္းသပ္မႈဌာန တခုျဖစ္တဲ့ MIT Massachusetts စက္မႈတကၠသိုလ္ Lincoln ဓါတ္ခြဲခန္းကလည္း ၿဂိဳဟ္ေသးေလး တလံုးကို သူ႔နံမယ္ ေပးထားတယ္ ဆိုတာကို တင္ျပရင္း ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔နည္းပညာ က႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG