သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အမ်ဳိး၊ ဘာသာအစြန္းေရာက္လုပ္ရပ္ တုိင္းျပည္သိကၡာထိခိုက္


လူ႔အခြင့္အေရးေရွ႕ေန ဦးသိန္းသန္းဦးအား ဗီြအိုေအ စတူဒီယို၌ ဖိတ္ေခၚေဆြးေႏြးစဥ္။ (ေအာက္တုိဘာ ၁၀၊ ၂၀၁၇)

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမ်ဳိး၊ ဘာသာအေရး အယူသည္းသူတခ်ဳိ႕က ဘုရားေစ်းတန္းမွာ မြတ္ဆလင္ေစ်းသည္ေတြကို ႏိုင့္ထက္စီးနင္း ေမာင္းထုတ္ေနတဲ့ကိစၥမ်ဳိးေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာမွာ တုိင္းျပည္ရဲ႕ဂုဏ္သိကၡာအထူး က်ဆင္းရတယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရး ေရွ႕ေနတဦးျဖစ္သူ ဦးသိန္းသန္းဦးက ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Idaho ျပည္နယ္ ၊ Brigham Young တကၠသိုလ္ - ေျပာင္းလဲေနတဲ့ကမၻာေပၚက တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈနဲ႔ဘာသာေရး (Rule of Law and Religion in a Changing World) ဆိုတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲကို တက္ေရာက္စဥ္ ရင္ဆိုင္ရတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူက အခုလုိ စေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဦးသိန္းသန္းဦး။ ။ က်ေနာ္တို႔ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါးစပ္ကိုမပိတ္ရပါဘူး။ အလြတ္သေဘာေဆြးေႏြးတာေတြေရာ၊ ထမင္းဝိုင္း ေကာ္ဖီဝုိင္းမွာေရာ ေနာက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ တင္ျပတဲ့ Symposium မွာေရာ အမ်ားႀကီး ေျပာၾကပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ သူတို႔အဓိက ေထာက္ျပတဲ့အခ်က္ေတြက ဘာေတြလဲ ဆရာ။

ဦးသိန္းသန္းဦး။ ။ သူတို႔က အခု ရရွိတဲ့သတင္းေတြအရ က်ေနာ္တို႔တုိင္းျပည္မွာ genocide ေပါ့၊ လူမ်ဳိးတုံး သတ္ျဖတ္မႈေတြလုပ္ေနတယ္၊ ေနာက္တခါ အဲဒီလို ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔က crime against humanity - လူသားမ်ဳိးႏြယ္စုအေပၚက်ဴးလြန္တဲ့ရာဇဝတ္မႈေတြက်ဴးလြန္ေနတယ္၊ ေနာက္တခါ က်ေနာ္တို႔ တုိင္းျပည္ တျပည္လံုးက racist တကယ့္ကို လူမ်ဳိးခြဲျခားတဲ့လူေတြ၊ အဆင့္အတန္းမရွိတဲ့ အၾကမ္းဖက္သမား ေတြလို - ဒီလိုမ်ဳိး သူတို႔ျမင္ၿပီးေတာ့ အဲဒီလို စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို ေမးၾကတာပါ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ …ဆိုေတာ့ - စြပ္စြဲခ်က္ေတာ့ ဟုတ္ၿပီ။ သူတို႔ျပတဲ့အေထာက္အထားကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာ မီဒီယာထဲမွာပါတဲ့အခ်က္အလက္ပဲလား၊ သို႔တည္းမဟုတ္ တျခား ဘယ္လိုအေထာက္အထားေတြ သူတို႔ ျပႏုိင္ပါသလဲဆရာ။

ဦးသိန္းသန္းဦး။ ။ သူတို႔က - ဒီမွာလာတဲ့ပညာရွင္ေတြကေတာ့ သူတို႔ - wire news ေပါ့ေနာ္၊ အဓိကအားျဖင့္ ေျပာရရင္ သတင္းမီဒီယာေတြမွာတက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကေန သူတို႔ေျပာတာ။ အဲဒီဟာကိုပဲ သူတို႔ အဓိကထားေျပာတာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ေခ်ပခ်က္ေတြကိုလည္း တခ်ဳိ႕ သူတို႔နားမလည္ဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ ဆရာတို႔ ဒီလို ႏိုင္ငံတကာ စာမ်က္ႏွာမွာတက္ၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံတကာ forums ေတြမွာ ေဆြးေႏြးရတဲ့အခါမွာ တကယ္အျဖစ္မွန္ကို ေျပာဖို႔အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ကပံ့ပိုးေပးမႈ ဘယ္လိုဟာေတြ လုိတယ္လို႔ ဆရာေျပာခ်င္ပါသလဲ။

ဦးသိန္းသန္းဦး။ ။ က်ေနာ္ ဒီမွာေရာက္ေတာ့ အဲဒီ Symposium ၿပီးတဲ့အခါမွာ ငါးရက္နဲ႔ ေျခာက္ရက္မွာ ဒီမွာ ဆက္ၿပီးေတာ့ Newseum မွာဆက္ၿပီးေတာ့ State Department နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ေတြ႔ရတယ္။ေတြ႔ၿပီးေတာ့ အဲဒီ International religious freedom affairs commission နဲ႔လည္း က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရတယ္။ ဒါဟာ သမၼတ က ခန္႔ၿပီးေတာ့ congress ကအတည္ျပဳထားတဲ့အဖြဲ႔ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီဟာေတြနဲ႔ ေတြ႔ရတာဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ အေရးႀကီးတယ္ဗ်။ အစိုးရတပိုင္းနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ေတြ႔ရတာပဲ။ အဲဒီမွာလည္း ေမးခြန္းေတြလာတယ္။ ေနာက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔တက္တဲ့အထဲမွာ ဥေရာပသမဂၢ ပါလီမန္ EU ပါလီမန္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြပါတယ္။ သူတို႔ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔အေပၚမွာ အေတာ္ အျမင္ေစာင္းတယ္လို႔ ေျပာရမယ္။ အမွန္တကယ္ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ အခု လာတာကေတာ့ ပညာရပ္ဆုိင္ရာေဆြးေႏြးပြဲနဲ႔ လာတာေပါ့ေနာ္၊ က်ေနာ္တို႔ ဘာအေထာက္အကူမွ မရပါ ဘူး။ ဒီမွာ က်ေနာ္တို႔ လက္ေတြ႔ ေတြ႔ရတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က media warfare မွာေရာ၊ ႏုိင္ငံတကာမွာပါ က်ေနာ္တို႔ အမ်ားႀကီးက်႐ံႈးတယ္။ သူတို႔ေျပာတာေတြက ေအာင္ပြဲခံတယ္၊ က်ေနာ္တို႔ရွင္းလို႔ မရႏုိင္ဘူး။ သူတို႔ ဘက္က ေနရာတကာမွာ အက်ယ္တဝင့္ကို ေနရာတိုင္းမွာ အာဏာပိုင္အသိုင္းအဝိုင္းမွာျဖစ္ေစ၊ လႊတ္ေတာ္မွာ ျဖစ္ေစ ၊ ေနာက္ ဒီလို academic ပညာရွင္အသိုင္းအဝိုင္းမွာျဖစ္ေစ အမ်ားႀကီးထိုးေဖာက္ထားႏုိင္တာကို ေတြ႔ရ တယ္။ က်ေနာ္တို႔ဘက္က တေယာက္စ၊ ႏွစ္ေယာက္စ ျပန္တုံ႔ျပန္ေနရတာကိုး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ ျမန္မာျပည္ဘက္က အေထာက္အထား၊ ဆရာတို႔ရဲ႕ခုခံေခ်ပႏို္င္ဖို႔အတြက္ အင္အားအေနနဲ႔ ပံ့ပိုးမႈေပးႏုိင္တဲ့ ျမန္မာဘက္က မီဒီယာတို႔၊ အစိုးရထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္တို႔၊ အစိုးရဘက္က အေထာက္ အထားနဲ႔ ေဖာ္ျပတာတို႔ အားနည္းတယ္ဆိုရင္ေကာမွန္လားဆရာ။

ဦးသိန္းသန္းဦး။ ။ မွန္ပါတယ္ခင္ဗ်။ က်ေနာ္တို႔ဘက္က စစခ်င္း transparency လံုးဝမရွိခဲ့ဘူး၊ က်ေနာ္ တေယာက္တည္း အျမင္အရ ေျပာရလို႔ရွိရင္ ကုလသမဂၢရဲ႕ Fact Finding Mission ေပါ့ဗ်ာ- အဲဒီဟာေတြနဲ႔ သံတမန္ေတြ၊ ႏုိင္ငံတကာ သတင္းမီဒီယာေတြ၊ ျပည္တြင္းမီဒီယာေတြကို သြားခြင့္မေပးခဲ့တာဟာ လံုးလံုး မွား တယ္။ ဒါေတာင္မွ ကိုဖီအာနန္ ေကာ္မရွင္အစီရင္ခံစာကယ္လို႔ က်ေနာ္ ဒီေလာက္ ေျပာလို႔ရတာ။ အာနန္ ေကာ္မရွင္ရဲ႕အစီရင္ခံစာကိုေတာ့ သူတို႔က fair ျဖစ္တယ္၊ တရားမွ်တမႈရွိတယ္လို႔ သူတို႔လက္ခံတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ ေနာက္တခုက အဲဒီလို ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္က ႏိုင္ငံတကာသိေအာင္ အျဖစ္မွန္ကို လာေရာက္ ေလ့လာခြင့္တို႔ ခ်ဥ္းကပ္ခြင့္တို႔ေပးဖို႔ အားနည္းသလို တဘက္မွာလည္း အမ်ဳိးသားေရး အယူသည္းတဲ့လူေတြ အခုဆိုလို႔ရွိရင္ပဲဘုရားေပၚမွာ ဘုရားပြဲမွာ ဘာသာျခား ေစ်းေရာင္းတာကို ရက္ရက္စက္စက္ ဘုန္းႀကီးတခ်ဳိ႕က လုပ္ေနတာ ဒီပံုရိပ္ေတြကလည္း ပိုၿပီး ဆိုးေစတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ဦးသိန္းသန္းဦး။ ။ ဟုတ္တယ္ဗ်၊ အဲဒီကိစၥက တိုက္႐ိုက္ကို အေမးခံရတာပဲ။ သူတို႔က ဘယ္ကမ်ား ဘယ္လို သိတယ္လို႔ က်ေနာ္လည္းမသိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဒီမွာ က်ေနာ္တို႔ State Department နဲ႔ေတြ႔တဲ့အခါမွာ အဲဒီ ကိစၥကို ေမးတယ္။ EU ကလည္းေျပာတယ္၊ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္က ဒါဟာ အတည္ျပဳလို႔မရေသးတဲ့ သတင္းေပါ့ ေနာ္၊ အဲလိုေျပာတဲ့အခါမွာ အဲဒီလိုႏိုင္ငံမ်ဳိးမွာ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္မရွိဘဲနဲ႔ ဗိုလ္က်ေနတယ္ - atrocities ေပါ့- လုပ္ေနတဲ့ႏုိင္ငံမွာ ငါတို႔ ဘယ္လိုလုပ္ၿပီးေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမလဲ။ ဒါဟာ သိပ္အေရးႀကီးတယ္။ အဲဒီေတာ့ တိုင္းျပည္ထဲမွာရွိတဲ့ ခပ္တံုးတံုးလူေတြက သူတို႔ ႏုိင္ငံေရးအာဏာတခုတည္းၾကည့္ၿပီးေတာ့ အခု က်ေနာ္တို႔ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ျပႆနာေတြဟာ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ အစိုးရရဲ႕ အၾကပ္အတည္းလို႔ ထင္ေနတာ။ ဒါဟာ သူတို႔လက္ခေမာင္းခတ္ဖို႔လို႔ ထင္ေနတာ။ ဒါမွမဟုတ္ တုိင္းျပည္မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ေအာင္လႈံ႔ေဆာ္ဖို႔ ၊ အမုန္းတရားေတြျဖန္႔ခ်ိဖို႔ ဒီလိုအႀကီးအက်ယ္လုပ္ေနတာ။ တကယ့္တကယ္က်ေတာ့ သူတို႔လုပ္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြ ေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔က ကမၻာေပၚမွာ အရွက္တကြဲအက်ဳိးနည္းျဖစ္ၿပီးေတာ့ အဲဒီလို သက္ႀကီးရြယ္အို အဖိုးႀကီးကို ေရႊတိဂံုဘုရားေပၚမွာ အႏုိင္က်င့္တယ္၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္လုပ္တယ္ဆိုတဲ့စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို သက္ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံေတာ္ အစိုးရကလည္း ဘာမွ မလုပ္ရဲဘူးေပါ့ေနာ္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ လံုးဝမရွိဘူးလို႔ ျမင္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ႏုိင္ငံမွာလာၿပီးေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ တုန္လႈပ္စရာလို႔ ထင္သြားေစတယ္။ ဒါ လံုးဝ မေကာင္းပါဘူး။

(လူ႔အခြင့္အေရးေရွ႕ေန ဦးသိန္းသန္းဦးကို ဦးေက်ာ္ဇံသာ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားတဲ့ အျပည့္အစံုကို လာမယ့္ ဗုဒၶဟူးေန႔ည ျမန္မာ့အေရးသံုးသပ္ခ်က္မွာ နားဆင္ႏုိင္ပါတယ္။)

XS
SM
MD
LG