သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း
အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္ နဲ႔ ဘာသာေရး
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:49 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


ဒီတပတ္ ျမန္မာ့မ်က္ေမွာက္ေရးရာ ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ မတူကြဲျပားမႈေတြ သူေတြအၾကား အျပန္အလွန္ နားလည္သည္းခံမႈနဲ႔ ထူေထာင္လာခဲ႔တဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ေပ့မယ့္ ျပည္ပက ကူးစက္ဝင္ေရာက္လာတဲ့ အယူအဆေတြေၾကာင္႔ စိတ္ဝမ္းကြဲျပားၿပီး ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာရတယ္လို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Rutgers University က ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡ ျမန္မာ႔အေရးကၽြမ္းက်င္သူ Joseph Silverstein (ဆီးလ္ဗား ဆတိုင္း) က သံုးသပ္ပါတယ္။ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးအတြက္ အတိတ္သမိုင္းကိုျပန္ၾကည့္ၿပီး သင္ခန္းစာယူသင့္တယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ ပါေမာကၡ Silverstein နဲ႔ ဦးေက်ာ္ဇံသာတို႔ ေဆြးေႏြးသံုးသပ္ထားပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆရာႀကီး Silverstein ခင္မ်ား … ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ႔ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္မွာ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘယ္ေလာက္အေရးပါသလဲ။ ဆိုလိုတာက ျမန္မာ့အမ်ဳိးသားစိတ္ဓါတ္သည္ ဘာသာေရးနဲ႔ ကင္းလြတ္ေသာ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္လား။ သို႔တည္းမဟုတ္ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိေနပါလား။ ဆရာႀကီး ဘယ္လိုသေဘာရပါသလဲ။

Prof. Silverstien ။ ။ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ အမ်ဳိးသားေရး ဆက္စပ္ေနပါသလား။ တခုနဲ႔တခု ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ အတူတူေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လူတေယာက္ဟာ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီေကာ၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေကာ အတူတူျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ တခုနဲ႔တခုဟာ ဖီလာဆန္႔က်င္ မဟုတ္ပါဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာ့အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္ဟာ Secular Nationalism လုိ႔ေခၚတဲ့ ဘာသာေရးနဲ႔ ကင္းလြတ္ေသာ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒ မဟုတ္ဘူးေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘဝေနေရးအတြက္ သိပ္အေရးပါတဲ့ နည္းလမ္းတရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ အေတြးအေခၚ ယံုၾကည္မႈတရပ္သာမကပါဘူး။ လူေတြဟာ တဦးနဲ႔တဦး ဘယ္လိုဆက္ဆံေနထိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဘဝလမ္းညႊန္ပါ။ ဒီအတိုင္း လုိက္နာမယ္ဆိုရင္ ဘယ္သူနဲ႔မဆုိ ေနထိုင္ႏိုင္တဲ့၊ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ပဋိပကၡမျဖစ္ဘဲ ေနထိုင္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တဘက္ကိုတဘက္ ေလးစားၾကရမယ့္ နည္းလမ္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုလိုတာက ဘာသာျခားေတြနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြနဲ႔အတူတူ ယွဥ္တြဲေနထိုင္ႏုိင္တဲ့ လမ္းစဥ္ဆိုတဲ့သေဘာေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ လံုးဝမွန္ကန္ပါတယ္။ ဒါဟာ ျမန္မာ့သမိုင္းရဲ ႔ တစိတ္တေဒသလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကေန႔ ျပႆနာတခုကေတာ့ လူေတြဟာ သမုိင္းကို ျပန္မဖတ္ၾကေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လာေရာက္ၿပီး စတင္အေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ၾကတာ အဲဒီအထဲမွာ မတူကြဲျပားတဲ့ လူမ်ဳိးေတြ၊ ဘာသာတရားေတြ၊ လူမႈ႔အသိုင္းအဝိုင္းေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူတုိ႔ေတြဟာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ေနထိုင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေနထိုင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ တမ်ဳိးနဲ႔တမ်ဳိး ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္တာလည္း မရွိခဲ့ၾကပါဘူး။ ဘာသာအယူဝါဒ မတူတဲ့သူေတြကို အတင္းဘာသာေျပာင္းေစဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့တာလည္း မရွိခဲ့ပါဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုရင္ ဒီကေန႔ ျဖစ္လာတဲ့ ပဋိပကၡေတြရဲ ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြၾကေတာ့ ဘာသာေရးအသြင္ေဆာင္တဲ့ ပဋိပကၡမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကလည္း ေရရွည္ျဖစ္ထြန္းလာခဲ့တဲ့ ကိစၥတရပ္ပါပဲ။ တနည္းေျပာရရင္ အခုေနာက္ဆံုး ရာစုႏွစ္မွာပါ။ ဒါကိုလည္း ႏိုင္ငံေတာ္ ျဖစ္ထြန္းလာမႈနဲ႔ ယွဥ္ၿပီးေတာ့ ရႈျမင္ၾကရမွာပါ။ သမုိင္းကို နည္းနည္းျပန္ေကာက္ရမယ္ဆုိရင္ ဗမာေတြ ျမန္မာအလယ္ပိုင္းတခြင္ကို အုပ္စိုးထားခဲ့စဥ္က ေဒသတနံတလ်ားက လူမ်ဳိးစုေတြ၊ ဘာသာေရး အသိုင္းအဝိုင္းေတြ၊ လူမႈဝန္းက်င္ေတြကို သူတုိ႔ဟာသူတုိ႔ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ေတြ ေပးထားခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္က ခ်မွတ္ထားခဲ့တဲ့ ေဘာင္အတြင္း ေနထိုင္သမွ်ကာလပတ္လံုး ဒီလိုပဲ ခြင့္ျပဳထားခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ (၂၀) ရာစု အစပိုင္းမွာ တစုနဲ႔တစု သေဘာထားမတူညီမႈေတြ ျဖစ္လာၿပီး၊ စတင္ယိုင္းနဲ႔လာခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အိမ္နီးခ်င္းေတြအခ်င္းခ်င္း ရန္ျဖစ္တာ၊ စစ္တုိက္တာဟာ ဗုဒၶဘာသာ အစဥ္အလာ မဟုတ္ပါဘူး။ အိမ္နီးခ်င္းေတြၾကား ေပ်ာ္ရႊင္ၿငိမ္းခ်မ္းစြာနဲ႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ အစဥ္အလာေတြသာ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဘာသာတရား ႏွစ္ခုစလံုးဟာ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ယွဥ္တြဲေနထိုင္တဲ့ အစဥ္အလာ ရွိတယ္ဆိုေတာ့ အခုျပႆနာေတြ ျဖစ္လာတာၾကေကာ။ အဲဒီတုန္းက ေကာင္းတဲ့အစဥ္အလာေတြ ဆိတ္သုဥ္းသြားခဲ့ၿပီလား။ သို႔တည္းမဟုတ္ အခုအခါမွ တဘက္ကိုတဘက္ လႊမ္းမုိးခ်င္တဲ့ စိတ္ေတြမ်ား ပိုမိုေပၚလႊင္လာလို႔လား။ ဘယ္လိုေျပာမလဲ။

Prof. Silverstien ။ ။ အခုအခါ က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ႀကံဳလာရတဲ့ ျပႆနာေတြ၊ တိုက္ခိုက္မႈေတြ၊ သေဘာကြဲလြဲမႈေတြဟာ အဓိကအားျဖင့္ ဗမာေတြအေနနဲ႔ ၾသဇာအာဏာကို လူထုအသိုင္းအဝိုင္းတခုလံုးအတြက္ မွ်မွ်တတ ခြဲေဝက်င့္သံုးဖို႔ ပ်က္ကြယ္ရာမွတဆင့္ ေပါက္ဖြားလာတာပါ။ သမုိင္းမွာလည္း အုပ္စိုးသူဘုရင္ မရွိတဲ့အခါ၊ ဒါမွမဟုတ္ အုပ္စိုးတဲ့ဘုရင္ အင္အားေပ်ာ့ညံ့တဲ့အခါမွာ လူေတြဟာ အုပ္စုလုိက္ တျခားအုပ္စုေတြ လာေရာက္တုိက္ခုိက္မွာစိုးလုိ႔ ကာကြယ္ခုခံလာၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီကေန႔အခါမွာ ျမန္မာျပည္သူေတြ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ စိတ္ဝမ္းကြဲျပားမႈေတြ၊ လူမႈ႔ဒုကၡေတြဟာ ေကာင္းမြန္တဲ့အုပ္စိုးမႈ စနစ္တရပ္ကို မ်ဳိးဆက္တခုကေန မ်ဳိးဆက္တခုကို နည္းလမ္းတက် လႊဲေျပာင္းခ်မွတ္ေပးႏိုင္ျခင္း မရွိတဲ့ရလဒ္ေတြလို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတရပ္ ျဖစ္မလာဘဲ၊ တေယာက္လည္းပင္ကို တေယာက္ညစ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္ေနရတာပါ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုေတာ့ ဒီပဋိပကၡေတြဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူယွဥ္တြဲလာၾကသူေတြရဲ ႔အထဲက ေျပာင္းလဲေပၚထြန္းလာတဲ့ သေဘာေပါ့။ တနည္းေျပာရရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကတဆင့္ ေပါက္ဖြားလာတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြလုိ႔ ဆုိရမွာေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ကြဲျပားတဲ့လူမ်ဳိးစုေတြအၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရး မတည္တန္႔ႏုိင္ဘူးဆိုတဲ့ အေျခအေနေတြ၊ အယူအဆေတြကေတာ့ မရွိခဲ့ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ စိန္ေခၚမႈ တစံုတရာမရွိဘဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္တန္႔ခဲ့တဲ့ကာလလည္း ရွည္ရွည္လ်ားလ်ား ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အရင္က မရွိခဲ့ဘဲ၊ အခုရွိလာခဲ့တာၾကေတာ့ေကာ ဆရာႀကီး။

Prof. Silverstien ။ ။ အခုေတာ့ အယူအဆသစ္ေတြကို ျပင္ပက လူေတြကတဆင့္ တင္သြင္းလာတာကို ေတြ႔ျမင္ေနရပါတယ္။ ျပင္ပက ဝင္ေရာက္လာသူေတြဟာ သူတုိ႔နဲ႔အတူ စိတ္မခ်မ္းသာစရာေတြ၊ မုန္းတီးစိတ္ေတြ၊ သေဘာထား ကြဲလြဲမႈေတြကို သယ္ေဆာင္လာၿပီး၊ ျပည္တြင္းမွာ ကာလရွည္ၾကာစြာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း လာသူေတြဆီ သြတ္သြင္းေပးေနၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီလုိနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ရွိလာခဲ့တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ ပ်က္ျပားစရာေတြ ျဖစ္လာရတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္တခုက ဖဆပလေခတ္တုန္းကလည္း ဗုဒၶဘာသာကို ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္ ျပဌာန္းဖို႔ ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပႆနာတက္ခဲ့ရတယ္လို႔ ဖတ္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလို အၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိးေတြေတာ့ မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။

Prof. Silverstien ။ ။ ဒီအယူအဆမ်ဳိးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္ စိုးရိမ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ အေတာ္ေလး ေနာက္ပိုင္းက်မွ ေပၚထြက္လာတဲ့ အယူအဆ ျဖစ္ပါတယ္။ အတိတ္ကာလ (၁၉) ရာစု (၁၈) ရာစုကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဘာသာကိုးကြယ္မႈမတူသူေတြဟာ နီးနီးကပ္ကပ္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ေခါင္းေဆာင္မႈနဲ႔ သူတုိ႔နည္းနဲ႔ သူတို႔ေနထုိင္ခဲ့ၾကတာပါ။ တေယာက္အေရး တေယာက္ ဝင္စြက္ဖက္တာလည္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေခတ္သစ္ေရာက္လာေတာ့ အထူးသျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြတခ်ဳိ ႔က ဗုဒၶဘာသာသည္ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာ ျဖစ္ရမည္လို႔ ေတာင္းဆိုလာၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာဆုိတာ မရွိပါဘူး။ လူအမ်ားစုက ဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္ၾကေတာ့ သူတို႔ဟာ သူတုိ႔က်င့္ႀကံလုိက္နာၾကဖို႔ပဲ ရွိပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အခုလိုဆိုေတာ့ ေရွ ႔တုန္းက ဘာသာကြဲ၊ လူမ်ဳိးကြဲ၊ ျပႆနာ မရွိဘဲ အတူယွဥ္တြဲ ေနထုိင္လာၾကတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းၾကေတာ့ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာတယ္ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသမုိင္းက ေခတ္သစ္ၾကမွ တိုးတက္မလာဘဲ၊ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ေနတဲ့ သေဘာေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ က်ေနာ္ အျပည့္အဝ သေဘာတူပါတယ္။ မတူကြဲျပားတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြဟာ သူတုိ႔အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ သူတုိ႔ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗမာဘုရင္ကို အႀကီးအမွဳးအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ လက္ခံထားၾကၿပီး အခ်င္းခ်င္း သဟဇာတရွိရွိိ ေနထုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗမာဘုရင္ကလည္း သူတို႔နည္းနဲ႔သူတုိ႔ ေနခြင့္ျပဳထားခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ကိစၥကို ဝင္မစြက္ခဲ့ၾကပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့သမုိင္းမွာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ လူမႈ႔စစ္ပြဲေတြ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ျပည္ပတိုင္းျပည္ေတြနဲ႔ေတာ့ စစ္ပြဲေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာ ထုိ္င္းနဲ႔ျမန္မာ စစ္ပြဲေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာလဲ ဘာသာကိုးကြယ္မႈ ကြဲျပားျခားနားလို႔ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ စစ္ပြဲေတြ မဟုတ္ပါဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေရွ ႔ကိုေမွ်ာ္ၿပီး ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဒီလုိ သဟဇာတရွိရွိ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းနဲ႔ မတူကြဲျပားမႈေတြအၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေနထုိင္ႏိုင္တဲ့စနစ္ကို ျပန္သြားဖို႔အတြက္၊ အဲဒီစနစ္မ်ဳိးကို ဖန္တီးဖို႔အတြက္ ဘာေတြကို က်ေနာ္တို႔ ျပဳျပင္ၾကမလဲ။ စနစ္ကို ျပဳျပင္ရမလား။ ႏုိင္ငံေတာ္ကို ေျပာင္းလဲရမလား။ သို႔တည္းမဟုတ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၊ လူေတြရဲ ႔ စိတ္ေနသေဘာထား သဘာဝကို ေျပာင္းလဲရမလား။

Prof. Silverstien ။ ။ ဒါကိုလည္း ေနာက္ျပန္လွည့္ၾကည့္ရမွာပါ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ ျမန္မာျပည္သူေတြကို ဦးေဆာင္ၿပီး ပင္လံုညီလာခံ လုပ္စဥ္တုန္းက လူမ်ဳိးစုေတြ သူတုိ႔ဟာသူတို႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေနထိုင္ပိုင္ခြင့္ကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ မူစလင္ေတြကိုလည္းေကာင္း၊ တျခားအုပ္စုေတြကိုေသာ္လည္းေကာင္း ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ ေျပာင္းလဲဖို႔ သူမလုပ္ခဲ့၊ မေျပာခဲ့ပါဘူး။ ၿငိမ္းခ်မ္းေျပျပစ္မႈ ရွိေနသမွ် သူတုိ႔ဘာသာသူတို႔ ေနၾကဖို႔သာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ ဖယ္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ဖြဲ႔စည္းေရးကို လုိလားပါတယ္။ လူမ်ဳိးစုေတြ တစုကိုတစု ဝင္မစြက္ဖက္ဘဲ ကိုယ္ဘာသာကိုယ္ ေနထိုင္ေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီဇစ္ျမစ္ကို ျပန္မသြားၾကေတာ့ပါဘူး။ ႏိုုင္ငံေတာ္ဘာသာမ်ဳိးေတြ လုပ္ခ်င္လာပါတယ္။ က်န္လူမ်ဳိးအေပၚ ႀကီးစိုးခ်ယ္လွယ္လာခ်င္ၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ က်ေနာ့္သေဘာေျပာရရင္ သမုိင္းကို ျပန္ၾကည့္ၾကပါ။ ေလ့လာၾကပါ။ အဲဒီမွာ ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြ၊ သဟဇာတရွိရွိ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေနခဲ့ၾကတာကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။

XS
SM
MD
LG