သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္ နဲ႔ ဘာသာေရး


အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္ နဲ႔ ဘာသာေရး
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:49 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ မတူကြဲျပားမႈေတြ သူေတြအၾကား အျပန္အလွန္ နားလည္သည္းခံမႈနဲ႔ ထူေထာင္လာခဲ႔တဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ေပ့မယ့္ ျပည္ပက ကူးစက္ဝင္ေရာက္လာတဲ့ အယူအဆေတြေၾကာင္႔ စိတ္ဝမ္းကြဲျပားၿပီး ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာရတယ္လို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Rutgers University က ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡ ျမန္မာ႔အေရးကၽြမ္းက်င္သူ Josef Silverstein (ဂ်ဳိးဆက္ ဆီးလ္ဗားဆတိုင္း) က သံုးသပ္ပါတယ္။ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးအတြက္ အတိတ္သမိုင္းကိုျပန္ၾကည့္ၿပီး သင္ခန္းစာယူသင့္တယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ ပါေမာကၡ Josef Silverstein နဲ႔ ဦးေက်ာ္ဇံသာတို႔ ေဆြးေႏြးသံုးသပ္ထားပါတယ္။

ဲမၾကာေသးခင္ရက္ပိုခၤးအတြင္းက ကြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ ပါေမာကၡႀကီးကို ဂုဏ္ျပဳေသာအားျဖင့္ ျပန္လည္ထုတ္လႊင့္လိုက္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆရာႀကီး Silverstein ခင္မ်ား … ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ႔ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္မွာ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘယ္ေလာက္အေရးပါသလဲ။ ဆိုလိုတာက ျမန္မာ့အမ်ဳိးသားစိတ္ဓါတ္သည္ ဘာသာေရးနဲ႔ ကင္းလြတ္ေသာ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္လား။ သို႔တည္းမဟုတ္ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိေနပါလား။ ဆရာႀကီး ဘယ္လိုသေဘာရပါသလဲ။

Prof. Silverstien ။ ။ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ အမ်ဳိးသားေရး ဆက္စပ္ေနပါသလား။ တခုနဲ႔တခု ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ အတူတူေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လူတေယာက္ဟာ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီေကာ၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေကာ အတူတူျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ တခုနဲ႔တခုဟာ ဖီလာဆန္႔က်င္ မဟုတ္ပါဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာ့အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္ဟာ Secular Nationalism လုိ႔ေခၚတဲ့ ဘာသာေရးနဲ႔ ကင္းလြတ္ေသာ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒ မဟုတ္ဘူးေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘဝေနေရးအတြက္ သိပ္အေရးပါတဲ့ နည္းလမ္းတရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ အေတြးအေခၚ ယံုၾကည္မႈတရပ္သာမကပါဘူး။ လူေတြဟာ တဦးနဲ႔တဦး ဘယ္လိုဆက္ဆံေနထိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဘဝလမ္းညႊန္ပါ။ ဒီအတိုင္း လုိက္နာမယ္ဆိုရင္ ဘယ္သူနဲ႔မဆုိ ေနထိုင္ႏိုင္တဲ့၊ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ပဋိပကၡမျဖစ္ဘဲ ေနထိုင္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တဘက္ကိုတဘက္ ေလးစားၾကရမယ့္ နည္းလမ္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုလိုတာက ဘာသာျခားေတြနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြနဲ႔အတူတူ ယွဥ္တြဲေနထိုင္ႏုိင္တဲ့ လမ္းစဥ္ဆိုတဲ့သေဘာေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ လံုးဝမွန္ကန္ပါတယ္။ ဒါဟာ ျမန္မာ့သမိုင္းရဲ ႔ တစိတ္တေဒသလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကေန႔ ျပႆနာတခုကေတာ့ လူေတြဟာ သမုိင္းကို ျပန္မဖတ္ၾကေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လာေရာက္ၿပီး စတင္အေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ၾကတာ အဲဒီအထဲမွာ မတူကြဲျပားတဲ့ လူမ်ဳိးေတြ၊ ဘာသာတရားေတြ၊ လူမႈ႔အသိုင္းအဝိုင္းေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူတုိ႔ေတြဟာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ေနထိုင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေနထိုင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ တမ်ဳိးနဲ႔တမ်ဳိး ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္တာလည္း မရွိခဲ့ၾကပါဘူး။ ဘာသာအယူဝါဒ မတူတဲ့သူေတြကို အတင္းဘာသာေျပာင္းေစဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့တာလည္း မရွိခဲ့ပါဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုရင္ ဒီကေန႔ ျဖစ္လာတဲ့ ပဋိပကၡေတြရဲ ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြၾကေတာ့ ဘာသာေရးအသြင္ေဆာင္တဲ့ ပဋိပကၡမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကလည္း ေရရွည္ျဖစ္ထြန္းလာခဲ့တဲ့ ကိစၥတရပ္ပါပဲ။ တနည္းေျပာရရင္ အခုေနာက္ဆံုး ရာစုႏွစ္မွာပါ။ ဒါကိုလည္း ႏိုင္ငံေတာ္ ျဖစ္ထြန္းလာမႈနဲ႔ ယွဥ္ၿပီးေတာ့ ရႈျမင္ၾကရမွာပါ။ သမုိင္းကို နည္းနည္းျပန္ေကာက္ရမယ္ဆုိရင္ ဗမာေတြ ျမန္မာအလယ္ပိုင္းတခြင္ကို အုပ္စိုးထားခဲ့စဥ္က ေဒသတနံတလ်ားက လူမ်ဳိးစုေတြ၊ ဘာသာေရး အသိုင္းအဝိုင္းေတြ၊ လူမႈဝန္းက်င္ေတြကို သူတုိ႔ဟာသူတုိ႔ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ေတြ ေပးထားခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္က ခ်မွတ္ထားခဲ့တဲ့ ေဘာင္အတြင္း ေနထိုင္သမွ်ကာလပတ္လံုး ဒီလိုပဲ ခြင့္ျပဳထားခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ (၂၀) ရာစု အစပိုင္းမွာ တစုနဲ႔တစု သေဘာထားမတူညီမႈေတြ ျဖစ္လာၿပီး၊ စတင္ယိုင္းနဲ႔လာခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အိမ္နီးခ်င္းေတြအခ်င္းခ်င္း ရန္ျဖစ္တာ၊ စစ္တုိက္တာဟာ ဗုဒၶဘာသာ အစဥ္အလာ မဟုတ္ပါဘူး။ အိမ္နီးခ်င္းေတြၾကား ေပ်ာ္ရႊင္ၿငိမ္းခ်မ္းစြာနဲ႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ အစဥ္အလာေတြသာ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဘာသာတရား ႏွစ္ခုစလံုးဟာ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ယွဥ္တြဲေနထိုင္တဲ့ အစဥ္အလာ ရွိတယ္ဆိုေတာ့ အခုျပႆနာေတြ ျဖစ္လာတာၾကေကာ။ အဲဒီတုန္းက ေကာင္းတဲ့အစဥ္အလာေတြ ဆိတ္သုဥ္းသြားခဲ့ၿပီလား။ သို႔တည္းမဟုတ္ အခုအခါမွ တဘက္ကိုတဘက္ လႊမ္းမုိးခ်င္တဲ့ စိတ္ေတြမ်ား ပိုမိုေပၚလႊင္လာလို႔လား။ ဘယ္လိုေျပာမလဲ။

Prof. Silverstien ။ ။ အခုအခါ က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ႀကံဳလာရတဲ့ ျပႆနာေတြ၊ တိုက္ခိုက္မႈေတြ၊ သေဘာကြဲလြဲမႈေတြဟာ အဓိကအားျဖင့္ ဗမာေတြအေနနဲ႔ ၾသဇာအာဏာကို လူထုအသိုင္းအဝိုင္းတခုလံုးအတြက္ မွ်မွ်တတ ခြဲေဝက်င့္သံုးဖို႔ ပ်က္ကြယ္ရာမွတဆင့္ ေပါက္ဖြားလာတာပါ။ သမုိင္းမွာလည္း အုပ္စိုးသူဘုရင္ မရွိတဲ့အခါ၊ ဒါမွမဟုတ္ အုပ္စိုးတဲ့ဘုရင္ အင္အားေပ်ာ့ညံ့တဲ့အခါမွာ လူေတြဟာ အုပ္စုလုိက္ တျခားအုပ္စုေတြ လာေရာက္တုိက္ခုိက္မွာစိုးလုိ႔ ကာကြယ္ခုခံလာၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီကေန႔အခါမွာ ျမန္မာျပည္သူေတြ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ စိတ္ဝမ္းကြဲျပားမႈေတြ၊ လူမႈ႔ဒုကၡေတြဟာ ေကာင္းမြန္တဲ့အုပ္စိုးမႈ စနစ္တရပ္ကို မ်ဳိးဆက္တခုကေန မ်ဳိးဆက္တခုကို နည္းလမ္းတက် လႊဲေျပာင္းခ်မွတ္ေပးႏိုင္ျခင္း မရွိတဲ့ရလဒ္ေတြလို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတရပ္ ျဖစ္မလာဘဲ၊ တေယာက္လည္းပင္ကို တေယာက္ညစ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္ေနရတာပါ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆိုေတာ့ ဒီပဋိပကၡေတြဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူယွဥ္တြဲလာၾကသူေတြရဲ ႔အထဲက ေျပာင္းလဲေပၚထြန္းလာတဲ့ သေဘာေပါ့။ တနည္းေျပာရရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကတဆင့္ ေပါက္ဖြားလာတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြလုိ႔ ဆုိရမွာေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ကြဲျပားတဲ့လူမ်ဳိးစုေတြအၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရး မတည္တန္႔ႏုိင္ဘူးဆိုတဲ့ အေျခအေနေတြ၊ အယူအဆေတြကေတာ့ မရွိခဲ့ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ စိန္ေခၚမႈ တစံုတရာမရွိဘဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္တန္႔ခဲ့တဲ့ကာလလည္း ရွည္ရွည္လ်ားလ်ား ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အရင္က မရွိခဲ့ဘဲ၊ အခုရွိလာခဲ့တာၾကေတာ့ေကာ ဆရာႀကီး။

Prof. Silverstien ။ ။ အခုေတာ့ အယူအဆသစ္ေတြကို ျပင္ပက လူေတြကတဆင့္ တင္သြင္းလာတာကို ေတြ႔ျမင္ေနရပါတယ္။ ျပင္ပက ဝင္ေရာက္လာသူေတြဟာ သူတုိ႔နဲ႔အတူ စိတ္မခ်မ္းသာစရာေတြ၊ မုန္းတီးစိတ္ေတြ၊ သေဘာထား ကြဲလြဲမႈေတြကို သယ္ေဆာင္လာၿပီး၊ ျပည္တြင္းမွာ ကာလရွည္ၾကာစြာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း လာသူေတြဆီ သြတ္သြင္းေပးေနၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီလုိနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ရွိလာခဲ့တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ ပ်က္ျပားစရာေတြ ျဖစ္လာရတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္တခုက ဖဆပလေခတ္တုန္းကလည္း ဗုဒၶဘာသာကို ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္ ျပဌာန္းဖို႔ ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပႆနာတက္ခဲ့ရတယ္လို႔ ဖတ္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလို အၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိးေတြေတာ့ မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။

Prof. Silverstien ။ ။ ဒီအယူအဆမ်ဳိးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္ စိုးရိမ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ အေတာ္ေလး ေနာက္ပိုင္းက်မွ ေပၚထြက္လာတဲ့ အယူအဆ ျဖစ္ပါတယ္။ အတိတ္ကာလ (၁၉) ရာစု (၁၈) ရာစုကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဘာသာကိုးကြယ္မႈမတူသူေတြဟာ နီးနီးကပ္ကပ္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ေခါင္းေဆာင္မႈနဲ႔ သူတုိ႔နည္းနဲ႔ သူတို႔ေနထုိင္ခဲ့ၾကတာပါ။ တေယာက္အေရး တေယာက္ ဝင္စြက္ဖက္တာလည္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေခတ္သစ္ေရာက္လာေတာ့ အထူးသျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြတခ်ဳိ ႔က ဗုဒၶဘာသာသည္ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာ ျဖစ္ရမည္လို႔ ေတာင္းဆိုလာၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာဆုိတာ မရွိပါဘူး။ လူအမ်ားစုက ဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္ၾကေတာ့ သူတို႔ဟာ သူတုိ႔က်င့္ႀကံလုိက္နာၾကဖို႔ပဲ ရွိပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အခုလိုဆိုေတာ့ ေရွ ႔တုန္းက ဘာသာကြဲ၊ လူမ်ဳိးကြဲ၊ ျပႆနာ မရွိဘဲ အတူယွဥ္တြဲ ေနထုိင္လာၾကတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းၾကေတာ့ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာတယ္ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသမုိင္းက ေခတ္သစ္ၾကမွ တိုးတက္မလာဘဲ၊ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ေနတဲ့ သေဘာေပါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ က်ေနာ္ အျပည့္အဝ သေဘာတူပါတယ္။ မတူကြဲျပားတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြဟာ သူတုိ႔အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ သူတုိ႔ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗမာဘုရင္ကို အႀကီးအမွဳးအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ လက္ခံထားၾကၿပီး အခ်င္းခ်င္း သဟဇာတရွိရွိိ ေနထုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗမာဘုရင္ကလည္း သူတို႔နည္းနဲ႔သူတုိ႔ ေနခြင့္ျပဳထားခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ကိစၥကို ဝင္မစြက္ခဲ့ၾကပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့သမုိင္းမွာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ လူမႈ႔စစ္ပြဲေတြ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ျပည္ပတိုင္းျပည္ေတြနဲ႔ေတာ့ စစ္ပြဲေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာ ထုိ္င္းနဲ႔ျမန္မာ စစ္ပြဲေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာလဲ ဘာသာကိုးကြယ္မႈ ကြဲျပားျခားနားလို႔ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ စစ္ပြဲေတြ မဟုတ္ပါဘူး။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေရွ ႔ကိုေမွ်ာ္ၿပီး ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဒီလုိ သဟဇာတရွိရွိ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းနဲ႔ မတူကြဲျပားမႈေတြအၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေနထုိင္ႏိုင္တဲ့စနစ္ကို ျပန္သြားဖို႔အတြက္၊ အဲဒီစနစ္မ်ဳိးကို ဖန္တီးဖို႔အတြက္ ဘာေတြကို က်ေနာ္တို႔ ျပဳျပင္ၾကမလဲ။ စနစ္ကို ျပဳျပင္ရမလား။ ႏုိင္ငံေတာ္ကို ေျပာင္းလဲရမလား။ သို႔တည္းမဟုတ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၊ လူေတြရဲ ႔ စိတ္ေနသေဘာထား သဘာဝကို ေျပာင္းလဲရမလား။

Prof. Silverstien ။ ။ ဒါကိုလည္း ေနာက္ျပန္လွည့္ၾကည့္ရမွာပါ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ ျမန္မာျပည္သူေတြကို ဦးေဆာင္ၿပီး ပင္လံုညီလာခံ လုပ္စဥ္တုန္းက လူမ်ဳိးစုေတြ သူတုိ႔ဟာသူတို႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေနထိုင္ပိုင္ခြင့္ကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ မူစလင္ေတြကိုလည္းေကာင္း၊ တျခားအုပ္စုေတြကိုေသာ္လည္းေကာင္း ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ ေျပာင္းလဲဖို႔ သူမလုပ္ခဲ့၊ မေျပာခဲ့ပါဘူး။ ၿငိမ္းခ်မ္းေျပျပစ္မႈ ရွိေနသမွ် သူတုိ႔ဘာသာသူတို႔ ေနၾကဖို႔သာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ ဖယ္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ဖြဲ႔စည္းေရးကို လုိလားပါတယ္။ လူမ်ဳိးစုေတြ တစုကိုတစု ဝင္မစြက္ဖက္ဘဲ ကိုယ္ဘာသာကိုယ္ ေနထိုင္ေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီဇစ္ျမစ္ကို အခုျပန္မသြားၾကေတာ့ပါဘူး။ ႏိုုင္ငံေတာ္ဘာသာမ်ဳိးေတြ လုပ္ခ်င္လာပါတယ္။ က်န္လူမ်ဳိးအေပၚ ႀကီးစိုးခ်ယ္လွယ္လာခ်င္ၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ က်ေနာ့္သေဘာေျပာရရင္ သမုိင္းကို ျပန္ၾကည့္ၾကပါ။ ေလ့လာၾကပါ။ အဲဒီမွာ ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြ၊ သဟဇာတရွိရွိ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေနခဲ့ၾကတာကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။

==Unicode ==

မြန်မာနိုင်ငံဟာ မတူကွဲပြားမှုတွေ သူတွေအကြား အပြန်အလှန် နားလည်သည်းခံမှုနဲ့ ထူထောင်လာခဲ့တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပေ့မယ့် ပြည်ပက ကူးစက်ဝင်ရောက်လာတဲ့ အယူအဆတွေကြောင့် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားပြီး ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်လာရတယ်လို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု Rutgers University က ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ မြန်မာ့အရေးကျွမ်းကျင်သူ Josef Silverstein (ဂျိုးဆက် ဆီးလ်ဗားဆတိုင်း) က သုံးသပ်ပါတယ်။ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် အတိတ်သမိုင်းကိုပြန်ကြည့်ပြီး သင်ခန်းစာယူသင့်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ပါမောက္ခ Josef Silverstein နဲ့ ဦးကျော်ဇံသာတို့ ဆွေးနွေးသုံးသပ်ထားပါတယ်။

ဲမကြာသေးခင်ရက်ပိုင်္ခးအတွင်းက ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်တဲ့ ပါမောက္ခကြီးကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်လွှင့်လိုက်ပါတယ်။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ဆရာကြီး Silverstein ခင်များ … မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓါတ်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဟာ ဘယ်လောက်အရေးပါသလဲ။ ဆိုလိုတာက မြန်မာ့အမျိုးသားစိတ်ဓါတ်သည် ဘာသာရေးနဲ့ ကင်းလွတ်သော အမျိုးသားရေးစိတ်ဓါတ်လား။ သို့တည်းမဟုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ဆက်စပ်မှု ရှိနေပါလား။ ဆရာကြီး ဘယ်လိုသဘောရပါသလဲ။

Prof. Silverstien ။ ။ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ အမျိုးသားရေး ဆက်စပ်နေပါသလား။ တခုနဲ့တခု ဆက်စပ်နေပါတယ်။ အတူတူတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လူတယောက်ဟာ အမျိုးသားရေးဝါဒီကော၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ကော အတူတူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တခုနဲ့တခုဟာ ဖီလာဆန့်ကျင် မဟုတ်ပါဘူး။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ဆိုတော့ မြန်မာ့အမျိုးသားရေးစိတ်ဓါတ်ဟာ Secular Nationalism လို့ခေါ်တဲ့ ဘာသာရေးနဲ့ ကင်းလွတ်သော အမျိုးသားရေးဝါဒ မဟုတ်ဘူးပေါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဟာ ဘဝနေရေးအတွက် သိပ်အရေးပါတဲ့ နည်းလမ်းတရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အတွေးအခေါ် ယုံကြည်မှုတရပ်သာမကပါဘူး။ လူတွေဟာ တဦးနဲ့တဦး ဘယ်လိုဆက်ဆံနေထိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝလမ်းညွှန်ပါ။ ဒီအတိုင်း လိုက်နာမယ်ဆိုရင် ဘယ်သူနဲ့မဆို နေထိုင်နိုင်တဲ့၊ တယောက်နဲ့တယောက် ပဋိပက္ခမဖြစ်ဘဲ နေထိုင်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တဘက်ကိုတဘက် လေးစားကြရမယ့် နည်းလမ်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ဆိုလိုတာက ဘာသာခြားတွေနဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေနဲ့အတူတူ ယှဉ်တွဲနေထိုင်နိုင်တဲ့ လမ်းစဉ်ဆိုတဲ့သဘောပေါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ လုံးဝမှန်ကန်ပါတယ်။ ဒါဟာ မြန်မာ့သမိုင်းရဲ့ တစိတ်တဒေသလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ ပြဿနာတခုကတော့ လူတွေဟာ သမိုင်းကို ပြန်မဖတ်ကြတော့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လာရောက်ပြီး စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြတာ အဲဒီအထဲမှာ မတူကွဲပြားတဲ့ လူမျိုးတွေ၊ ဘာသာတရားတွေ၊ လူမှု့အသိုင်းအဝိုင်းတွေ အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့ပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း နေထိုင်လာခဲ့ကြပါတယ်။ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် နေထိုင်လာခဲ့ကြပါတယ်။ တမျိုးနဲ့တမျိုး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်တာလည်း မရှိခဲ့ကြပါဘူး။ ဘာသာအယူဝါဒ မတူတဲ့သူတွေကို အတင်းဘာသာပြောင်းစေဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တာလည်း မရှိခဲ့ပါဘူး။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ဆိုရင် ဒီကနေ့ ဖြစ်လာတဲ့ ပဋိပက္ခတွေရဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကြတော့ ဘာသာရေးအသွင်ဆောင်တဲ့ ပဋိပက္ခမျိုးတွေ ဖြစ်နေတယ်ပေါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ အကြမ်းဖက်မှုတွေကလည်း ရေရှည်ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့တဲ့ ကိစ္စတရပ်ပါပဲ။ တနည်းပြောရရင် အခုနောက်ဆုံး ရာစုနှစ်မှာပါ။ ဒါကိုလည်း နိုင်ငံတော် ဖြစ်ထွန်းလာမှုနဲ့ ယှဉ်ပြီးတော့ ရှုမြင်ကြရမှာပါ။ သမိုင်းကို နည်းနည်းပြန်ကောက်ရမယ်ဆိုရင် ဗမာတွေ မြန်မာအလယ်ပိုင်းတခွင်ကို အုပ်စိုးထားခဲ့စဉ်က ဒေသတနံတလျားက လူမျိုးစုတွေ၊ ဘာသာရေး အသိုင်းအဝိုင်းတွေ၊ လူမှုဝန်းကျင်တွေကို သူတို့ဟာသူတို့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်တွေ ပေးထားခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်က ချမှတ်ထားခဲ့တဲ့ ဘောင်အတွင်း နေထိုင်သမျှကာလပတ်လုံး ဒီလိုပဲ ခွင့်ပြုထားခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ (၂၀) ရာစု အစပိုင်းမှာ တစုနဲ့တစု သဘောထားမတူညီမှုတွေ ဖြစ်လာပြီး၊ စတင်ယိုင်းနဲ့လာခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ အိမ်နီးချင်းတွေအချင်းချင်း ရန်ဖြစ်တာ၊ စစ်တိုက်တာဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အစဉ်အလာ မဟုတ်ပါဘူး။ အိမ်နီးချင်းတွေကြား ပျော်ရွှင်ငြိမ်းချမ်းစွာနဲ့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် နေထိုင်ခဲ့တဲ့ အစဉ်အလာတွေသာ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ဘာသာတရား နှစ်ခုစလုံးဟာ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ယှဉ်တွဲနေထိုင်တဲ့ အစဉ်အလာ ရှိတယ်ဆိုတော့ အခုပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတာကြကော။ အဲဒီတုန်းက ကောင်းတဲ့အစဉ်အလာတွေ ဆိတ်သုဉ်းသွားခဲ့ပြီလား။ သို့တည်းမဟုတ် အခုအခါမှ တဘက်ကိုတဘက် လွှမ်းမိုးချင်တဲ့ စိတ်တွေများ ပိုမိုပေါ်လွှင်လာလို့လား။ ဘယ်လိုပြောမလဲ။

Prof. Silverstien ။ ။ အခုအခါ ကျနော်တို့ တွေ့ကြုံလာရတဲ့ ပြဿနာတွေ၊ တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ သဘောကွဲလွဲမှုတွေဟာ အဓိကအားဖြင့် ဗမာတွေအနေနဲ့ သြဇာအာဏာကို လူထုအသိုင်းအဝိုင်းတခုလုံးအတွက် မျှမျှတတ ခွဲဝေကျင့်သုံးဖို့ ပျက်ကွယ်ရာမှတဆင့် ပေါက်ဖွားလာတာပါ။ သမိုင်းမှာလည်း အုပ်စိုးသူဘုရင် မရှိတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် အုပ်စိုးတဲ့ဘုရင် အင်အားပျော့ညံ့တဲ့အခါမှာ လူတွေဟာ အုပ်စုလိုက် တခြားအုပ်စုတွေ လာရောက်တိုက်ခိုက်မှာစိုးလို့ ကာကွယ်ခုခံလာကြပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီကနေ့အခါမှာ မြန်မာပြည်သူတွေ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုတွေ၊ လူမှု့ဒုက္ခတွေဟာ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်စိုးမှု စနစ်တရပ်ကို မျိုးဆက်တခုကနေ မျိုးဆက်တခုကို နည်းလမ်းတကျ လွှဲပြောင်းချမှတ်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့ရလဒ်တွေလို့ ကျနော် ထင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ ငြိမ်းချမ်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်းတရပ် ဖြစ်မလာဘဲ၊ တယောက်လည်းပင်ကို တယောက်ညစ်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်နေရတာပါ။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ဆိုတော့ ဒီပဋိပက္ခတွေဟာ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲလာကြသူတွေရဲ့အထဲက ပြောင်းလဲပေါ်ထွန်းလာတဲ့ သဘောပေါ့။ တနည်းပြောရရင် ငြိမ်းချမ်းရေးကတဆင့် ပေါက်ဖွားလာတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေလို့ ဆိုရမှာပေါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကွဲပြားတဲ့လူမျိုးစုတွေအကြား ငြိမ်းချမ်းရေး မတည်တန့်နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ အခြေအနေတွေ၊ အယူအဆတွေကတော့ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ထင်ပါတယ်။ စိန်ခေါ်မှု တစုံတရာမရှိဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေး တည်တန့်ခဲ့တဲ့ကာလလည်း ရှည်ရှည်လျားလျား ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ အရင်က မရှိခဲ့ဘဲ၊ အခုရှိလာခဲ့တာကြတော့ကော ဆရာကြီး။

Prof. Silverstien ။ ။ အခုတော့ အယူအဆသစ်တွေကို ပြင်ပက လူတွေကတဆင့် တင်သွင်းလာတာကို တွေ့မြင်နေရပါတယ်။ ပြင်ပက ဝင်ရောက်လာသူတွေဟာ သူတို့နဲ့အတူ စိတ်မချမ်းသာစရာတွေ၊ မုန်းတီးစိတ်တွေ၊ သဘောထား ကွဲလွဲမှုတွေကို သယ်ဆောင်လာပြီး၊ ပြည်တွင်းမှာ ကာလရှည်ကြာစွာ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း လာသူတွေဆီ သွတ်သွင်းပေးနေကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိလာခဲ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှု ပျက်ပြားစရာတွေ ဖြစ်လာရတယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ နောက်တခုက ဖဆပလခေတ်တုန်းကလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဌာန်းဖို့ ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြဿနာတက်ခဲ့ရတယ်လို့ ဖတ်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို အကြမ်းဖက်မှုမျိုးတွေတော့ မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။

Prof. Silverstien ။ ။ ဒီအယူအဆမျိုးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ကျနော် စိုးရိမ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ဘာသာဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ အတော်လေး နောက်ပိုင်းကျမှ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ အယူအဆ ဖြစ်ပါတယ်။ အတိတ်ကာလ (၁၉) ရာစု (၁၈) ရာစုကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဘာသာကိုးကွယ်မှုမတူသူတွေဟာ နီးနီးကပ်ကပ် နေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ သူတို့နည်းနဲ့ သူတို့နေထိုင်ခဲ့ကြတာပါ။ တယောက်အရေး တယောက် ဝင်စွက်ဖက်တာလည်း မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ခေတ်သစ်ရောက်လာတော့ အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေတချို့က ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်ရမည်လို့ တောင်းဆိုလာကြပါတယ်။ တကယ်တော့ နိုင်ငံတော်ဘာသာဆိုတာ မရှိပါဘူး။ လူအများစုက ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်ကြတော့ သူတို့ဟာ သူတို့ကျင့်ကြံလိုက်နာကြဖို့ပဲ ရှိပါတယ်။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ အခုလိုဆိုတော့ ရှေ့တုန်းက ဘာသာကွဲ၊ လူမျိုးကွဲ၊ ပြဿနာ မရှိဘဲ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်လာကြတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းကြတော့ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်လာတယ်ဆိုတော့ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းက ခေတ်သစ်ကြမှ တိုးတက်မလာဘဲ၊ နောက်ပြန်ဆုတ်နေတဲ့ သဘောပေါ့။

Prof. Silverstien ။ ။ ကျနော် အပြည့်အဝ သဘောတူပါတယ်။ မတူကွဲပြားတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ သူတို့အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ သူတို့ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဗမာဘုရင်ကို အကြီးအမှုးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားကြပြီး အချင်းချင်း သဟဇာတရှိရှိ နေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဗမာဘုရင်ကလည်း သူတို့နည်းနဲ့သူတို့ နေခွင့်ပြုထားခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့ကိစ္စကို ဝင်မစွက်ခဲ့ကြပါဘူး။ ဒါကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ လူမှု့စစ်ပွဲတွေ မရှိခဲ့ပါဘူး။ ပြည်ပတိုင်းပြည်တွေနဲ့တော့ စစ်ပွဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ ထိုင်းနဲ့မြန်မာ စစ်ပွဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာလဲ ဘာသာကိုးကွယ်မှု ကွဲပြားခြားနားလို့ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲတွေ မဟုတ်ပါဘူး။

ဦးကျော်ဇံသာ ။ ။ ရှေ့ကိုမျှော်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီလို သဟဇာတရှိရှိ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ မတူကွဲပြားမှုတွေအကြား ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်တဲ့စနစ်ကို ပြန်သွားဖို့အတွက်၊ အဲဒီစနစ်မျိုးကို ဖန်တီးဖို့အတွက် ဘာတွေကို ကျနော်တို့ ပြုပြင်ကြမလဲ။ စနစ်ကို ပြုပြင်ရမလား။ နိုင်ငံတော်ကို ပြောင်းလဲရမလား။ သို့တည်းမဟုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ လူတွေရဲ့ စိတ်နေသဘောထား သဘာဝကို ပြောင်းလဲရမလား။

Prof. Silverstien ။ ။ ဒါကိုလည်း နောက်ပြန်လှည့်ကြည့်ရမှာပါ။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ မြန်မာပြည်သူတွေကို ဦးဆောင်ပြီး ပင်လုံညီလာခံ လုပ်စဉ်တုန်းက လူမျိုးစုတွေ သူတို့ဟာသူတို့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် စီမံအုပ်ချုပ်နေထိုင်ပိုင်ခွင့်ကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မူစလင်တွေကိုလည်းကောင်း၊ တခြားအုပ်စုတွေကိုသော်လည်းကောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် ပြောင်းလဲဖို့ သူမလုပ်ခဲ့၊ မပြောခဲ့ပါဘူး။ ငြိမ်းချမ်းပြေပြစ်မှု ရှိနေသမျှ သူတို့ဘာသာသူတို့ နေကြဖို့သာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ ဖယ်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းရေးကို လိုလားပါတယ်။ လူမျိုးစုတွေ တစုကိုတစု ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ ကိုယ်ဘာသာကိုယ် နေထိုင်ရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီဇစ်မြစ်ကို ပြန်မသွားကြတော့ပါဘူး။ နိုင်ငံတော်ဘာသာမျိုးတွေ လုပ်ချင်လာပါတယ်။ ကျန်လူမျိုးအပေါ် ကြီးစိုးချယ်လှယ်လာချင်ကြပါတယ်။ ဆိုတော့ ကျနော့်သဘောပြောရရင် သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ကြပါ။ လေ့လာကြပါ။ အဲဒီမှာ မြန်မာလူမျိုးတွေ၊ သဟဇာတရှိရှိ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် နေခဲ့ကြတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

XS
SM
MD
LG