သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ေဆာင္႐ြတ္မႈ အေျခအေန


ေဒါက္တာေဒၚခင္ခင္ႀကီး၊ ဗဟိုကူးစက္ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာန
ကိုဗစ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ေဆာင္႐ြတ္မႈ အေျခအေန
please wait

No media source currently available

0:00 0:12:01 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကို႐ိုနာပိုးကူးစက္ပ်ံ႕ပြားမႈ အမ်ားႀကီး ျမင့္တက္လာတာေၾကာင့္ လူထုအေနနဲ႔ အခ်ိန္တိုင္း သတိထားေနထိုင္ၿပီး ေရာဂါမပ်ံ႕ပြားေရး သတိထားလုပ္ေဆာင္ဖို႔ က်န္းမာေရးတာဝန္ရွိသူေတြ တိုက္တြန္းေနတာပါ။ ဗဟိုကူးစက္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနက ေဒါက္တာေဒၚခင္ခင္ႀကီး ကို VOA ရန္ကုန္သတင္းေထာက္ စုစု က Online ကေန ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ မဂၤလာပါ။ ပထမဦးဆံုးအေနနဲ႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ ျပည္တြင္းမွာ ကိုဗစ္ ဒုတိယလိႈင္း မစခင္ကတည္းက ကပ္ေရာဂါက ထပ္ၿပီေတာ့ တေက်ာ့ျပန္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ျပည္သူေတြကို ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ သတိေပးတာေတြလည္း ရိွတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဆရာမတို႔အပိုင္းကေန ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္ေနတာေတြလည္း ရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ့္တကယ္ ျဖစ္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီလိုမ်ဳိး ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြ၊ သတိေပးခ်က္ေတြက လံုေလာက္မႈ ရိွရဲ ႔လား။ ဘာေတြထပ္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနတာေတြ ရိွပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေျဖရမယ္ဆုိရင္ က်မတို႔ (၂၃) ရက္ေန႔ (၃) လကစၿပီးေတာ့ ေရာဂါပိုး စေတြ႔ရိွတယ္။ (၁၆) ရက္ (၇) လမွာ လံုးဝေရာဂါပိုးက မေတြ႔ေတာ့ဘူး။ အဲဒီမွာ ေနာက္ဆံုးတစ္ေယာက္ေတြ႔တယ္။ ေတြ႔ၿပီးေတာ့ ထပ္မေတြ႔ေတာ့ဘူး။ တစ္လေလာက္ၾကာတဲ့အခါမွာ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ ေရာဂါကူးစက္မႈက ျပတ္သြားၿပီ၊ မရိွေတာ့ဘူးဆိုတဲ့ Local Transmission လို႔ေခၚတဲ့ ျပည္တြင္းကူးစက္မႈ မရိွေတာ့ဘူးဆိုၿပီ ထင္ၿပီးေတာ့၊ ျပည္သူလူထုက ေပါ့ဆတာေတြ ရိွပါတယ္။ သို႔ေသာ္ က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ ျပည္သူလူထုကို လံုးဝ၊ လံုးဝမေပါ့ဆဖို႔အေၾကာင္း၊ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ တၿပိဳင္နက္ ျဖစ္လာႏုိင္တဲ့အေၾကာင္း။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ လိုက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းခ်က္ေတြကို ေသခ်ာေအာင္ မလိုက္နာဘူးဆိုၿပီး၊ ကမာၻေပၚမွာ ေရာဂါေတြ ဘယ္ေလာက္ျဖစ္ေနသလဲ။ ေသဆံုးမႈေတြက ဘယ္ေလာက္ရိွေနသလဲဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ၊ ကိုယ့္ရဲ ႔ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံေတြ၊ အာဆီယံႏုိင္ငံေတြရဲ ႔ အေျခအေနေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ၿပီးေတာ့ ေန႔စဥ္ေန႔စဥ္ က်မတုိ႔ MOHS website ကေန တင္ေနပါတယ္။ ျပည္သူလူထုေတြ ေသြးမေအးဖုိ႔၊ ဂရုစိုက္ဖို႔အေၾကာင္းေတြ။

ေဆးရံုေတြ ျပင္ဆင္ထားတယ္ ေနရာတိုင္း၊ လူေတြျပင္ဆင္ထားတယ္။ ပစၥည္းပစၥယေတြ ျပင္ဆင္ထားတယ္။ ဓါတ္ခြဲခန္းပစၥည္းေတြ ျပင္ဆင္ထားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ က်မတို႔က ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ Contact tracing ေတြကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္။ quarantine လူေကာင္းေတြကို အသြားအလာကန္႔သတ္ဖုိ႔လိုတယ့္ contact ေတြ၊ ပိုးေတြ႔တဲ့ လူနာေတြရဲ ႔ contact ေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ဒါေတြကို ဘယ္ေနရာမွာထားမယ္ဆိုတာေတြကို ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ ဇာတ္တိုက္ေလ့က်င့္ထားၿပီး ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္တိုင္းလည္း ထို႔အတူပါပဲ။ လက္ရိွအေနအထားမွာဆိုရင္ ရန္ကုန္တိုင္းမွာ quarantine ဝင္တဲ့လူေတြက ေျခာက္ေထာင္ေလာက္ ရိွတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္က ျပန္လာတဲ့လူေတြ တစ္ေထာင္ေလာက္ကို quarantine ဝင္ဖုိ႔အတြက္ ေနာက္ထပ္ေနရာသစ္ေတြကို ရန္ကိုင္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႔ရဲ ႔ ေဆာင္ရြက္မႈ၊ ႀကီးၾကပ္မႈ၊ ရန္ကုန္တုိင္း က်န္းမာေရးဦးစီးဌာနနဲ႔ ေပါင္းစပ္ညိွႏိႈင္းၿပီးေတာ့ ဒါေတြကို ေဆာင္ရြက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ရိွအေနအထားမွာ အားသာခ်က္တစ္ခုကေတာ့ က်မတုိ႔က WHO, US CDC အရဆုိရင္ေတာ့ quarantine က သံုးပတ္ကေန ႏွစ္ပတ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ႏုိိင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးရံုျပန္ဆင္းတာကလဲ အရင္တုန္းကလို ႏွစ္ႀကိမ္ပိုးမေတြ႔ဘူးဆိုရင္ ေဆးရံုဆင္းတဲ့အေျခအေနကေန လူနာမွာ ေရာဂါလကၡဏာ မဆိုးဘူး၊ ေရာဂါလကၡဏာ နဂိုကတည္းက မရိွတဲ့လူနာဆိုရင္ (၁၄) ရက္ျပည့္ၿပီးေနာက္ (၁၅) ရက္ေျမာက္ေန႔မွာ ေပးဆင္းမယ့္ လူနာအေျခအေနက ခ်မွတ္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်မတို႔ quarantine site ေတြမွာဆိုရင္ ျမန္ျမန္ Turn over လူေတြ (၃) ပတ္အထိ မေနေတာ့ဘဲ (၂) ပတ္ဆိုရင္ ေနာက္ထပ္အသစ္ေတြ လက္ခံႏို္င္တယ္ဆိုေတာ့ လူအင္အားနဲ႔ quarantine မွာ ေနရတဲ့ လူေတြလဲ (၃) ပတ္ကေန (၂) ပတ္ေလ်ာ့တဲ့အတြက္ သူတုိ႔အတြက္လဲ အမ်ားႀကီး စိတ္သက္သာရမယ္။ စိတ္ေသာကလဲ ေလ်ာ့မယ္။ သူတုိ႔မိသားစုအတြက္ေကာ။ ဒါ့အျပင္

ဒါ့အျပင္ quarantine ကို စီစဥ္ရတဲ့လူေတြအေနနဲ႔ ဝန္ထပ္ဝန္ပိုး ေလ်ာ့မယ္။ quarantine မွာ ေကၽြးေမြးထားတဲ့ ႏို္င္ငံေတာ္ ကုန္က်စရိတ္ေတြ သက္သာတဲ့အျပင္၊ သူတိုိ႔ေတြကို ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈေပးတဲ့ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြရဲ ႔ လုပ္အားေတြ၊ တျခားကုန္က်စရိတ္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးသက္သာသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ကလဲ တနည္းအားျဖင့္ဆိုရင္ က်မအေနဲ႔ ဒီဟာနဲ႔ လက္ရိွျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ေဆာင္ရြက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ က်မတို႔ အေရွ ႔ကေျပာသလိုပဲ ႏုိင္ငံတကာရဲ ႔ Guideline ေတြနဲ႔ သုေတသန ေတြ႔ရိွခ်က္ေတြအေပၚမွာ က်မတို႔ အေျချပဳၿပီး ေဆာင္ရြက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်မတုိ႔ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားခဲ့လို႔ လက္ရိွအေျခအေနမွာဆိုရင္ ျဖစ္ပြားမႈ၊ ေသဆံုးမႈက တျခားႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ႏိႈင္းစာလို႔ရိွရင္ က်မတို႔အေျခအေနက ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို အေျခအေနေကာင္းေသးတဲ့ အေျခအေနမွာ ရိွပါတယ္။

ေမး ။ ။ ကိုဗစ္က ျပည္တြင္းတေက်ာ့ျပန္ ကူးစက္မႈ စတင္ခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲ ႔ အေျခအေနကေတာ့ လက္ရိွအေျခအေနမွာ ထိန္းထားႏို္င္ၿပီဆိုၿပီးေတာ့ ဆရာမတို႔ တာဝန္ရိွသူေတြအေနနဲ႔ ေျပာထားတာရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ တဘက္မွာလဲ တျခားတိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္ေတြမွာ ကူးစက္လူနာေတြ ရိွလာသလိုမ်ဳိး လူဦးေရထူထပ္တဲ့ ရန္ကုန္လို ေနရာမ်ဳိးမွာ ျပည္တြင္းကူးစက္မႈက ျမွင့္တက္လာတယ္ ဆရာမ။ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိးမွာ လူတုိင္းလူတိုင္း ဒီေရာဂါ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ဳိး လိုက္ပါေဆာင္ရြက္ဖို႔ သင့္ပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲ ႔ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ အေျခအေနကို ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ရခိုင္ျပည္နယ္က ရန္ကုန္တိုင္းေနာက္မွာပဲ ရိွေနပါတယ္။ ရန္ကုန္တိုင္းကေတာ့ ျဖစ္ပြားမႈ အမ်ားဆံုးပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ။ ဒါကလဲ အရင္တုန္းက ခဏခဏ ေျပာခဲ့တယ္။ ရန္ကုန္တိုင္းဆိုတာ လူဦးေရထူထပ္တယ္။ တစ္စတုရန္မီတာမွာ လူဦးေရ (၇၂၀) ေနတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ကဆုိရင္ လူဦးေရ တစ္ရာဝန္းက်င္ေလာက္ပဲ ရိွတယ္။ မႏၱေလးတုိင္းဆိုရင္ တစ္ရာ၊ ႏွစ္ရာပဲ ရိွတယ္။ အဲဒီမွာ နဂိုကတည္းက ရခိုင္အေျခအေနနဲ႔ ရန္ကုန္အေျခအေနကေတာ့ မတူပါဘူး။ အရမ္းလူဦးေရ ထူထပ္တဲ့ ရန္ကုန္မွာဆိုရင္ တစ္အိမ္ထဲမွာ လူအမ်ားစုေနရတာ ရိွတယ္။ ေနာက္တခုက စက္ရံု၊ အလုပ္ရံုေတြ ရိွမယ္။ လူအစုအေဝးနဲ႔ လုပ္ရတဲ့ ကိစၥရပ္ေတြ ရိွတယ္။ ေနာက္ Public Transport ကိုပဲ အသံုးျပဳေနရတဲ့အေပၚမွာ လူထုက ေပါ့ပါတယ္။ ေပါ့လာတဲ့အခါမွာ လိုအပ္တဲ့ ေရာဂါကာကြယ္တဲ့ နည္းလမ္းေတြကို က်င့္သံုးဖို႔အတြက္ ေလ်ာ့ရဲလာတယ္။ ပ်က္ကြက္လာတယ္။ ဒီအခါမွာ အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ေနတဲ့ ကိုဗစ္-၁၉ က ဒီလိုအေျခအေနမွာ သူ႔ရဲ ႔အကြက္ေကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူက လူထုၾကားထဲကို အျမန္ဆံုးဝင္ေရာက္ ကူးစက္မႈ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ေနာက္ပိုင္းကူးစက္မႈေတြမွာ cluster ပံုစံ ေနရာတစ္ေနရာမွာ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ ကူးစက္တာေတြ၊ မိသားစုလိုက္ ကူးစက္တာေတြ ရိွပါတယ္။ ဒါကလဲ မိသားစုလိုက္ ကူးစက္မႈကလဲ ေၾကာက္စရာေကာင္းပါတယ္။ ဒါေတြက ေပါ့ဆလို႔ မရဘူး တနည္းအားျဖင့္ မိသားစုမွာ တစ္ေယာက္ကူးစက္လို႔ရိွရင္ က်န္တဲ့မိသားစုဝင္ေတြပါ ကူးစက္ႏုိင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းအမ်ားဆံုးဆိုတာကို သိေစခ်င္ပါတယ္။

အဲဒီအပိုင္းမွာဆိုရင္ ရန္ကုန္မွာ Public Transport ကလည္း သံုးစြဲေနရတဲ့အခါမွာ Mask မတပ္ရင္ ကားေပၚမတက္ရ။ Mask မတပ္ရင္ ေစ်းထဲမဝင္ရ စသည္ျဖင့္ ဒီလိုေလး သက္ဆိုင္ရာေဒသႀကီး အစိုးရကေန ၾကပ္မတ္လာတာေတြ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စည္းကမ္းၾကပ္မတ္လို႔ လိုက္နာရတယ္ဆိုတာထက္ ျပည္သူလူထု တစ္ဦးခ်င္း၊ တစ္ေယာက္ခ်င္းေတြက Sense of Ownership မိမိတာဝန္ပါလား။ မိမိတိုင္းျပည္ကို ကာကြယ္ရမွာ အသာထားေအာင္၊ မိမိမိသားစုဆိုတဲ့ အေသးဆံုးေလး မိမိကိုယ္ကို ကာကြယ္မယ္။ မိမိမိသားစုကို ကာကြယ္မယ္ဆိုတဲ့ အသိစိတ္ဓါတ္ေလးနဲ႔ လူတဦးခ်င္းက အျပင္သြားတိုင္း Mask တပ္မယ္။ လက္ကို ေရနဲ႔ဆပ္ျပာနဲ႔ မၾကာခဏ စနစ္တက် စကၠန္႔ႏွစ္ဆယ္ၾကာေအာင္ ေဆးမယ္။ Hand Gel သံုးမယ္။ တတ္ႏိုင္သမွ် လူအုပ္စုထဲမသြားဘူး၊ ေရွာင္က်ဥ္မယ္။ ဒါကလဲ ေျပာရတာ အေၾကာင္းရိွပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီေန႔ (၇၃) ရာခိုင္ႏႈန္းက ေရာဂါလကၡဏာ မျပဘဲနဲ႔ ေရာဂါပိုးေတြ႔ေနရတယ္ဆိုတာ ဒါလဲ သိရိွၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကိုလဲ ခဏခဏ ေဖာ္ျပေျပာေနပါတယ္။

ဒါဆို လူေတြ ေရာဂါပိုးရိွတဲ့ (၄) ေယာက္မွာ (၃) ေယာက္က ေရာဂါပိုးရိွေပမယ့္ လကၡဏာပိုးမျပဘူးဆိုတာကို သိၿပီဆိုရင္ မိမိနဲ႔သြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္း၊ အေပါင္းအသင္း မိတ္ေဆြထဲမွာ ေရာဂါပိုး ရိွတဲ့လူေတြ ရိွေနႏုိင္တယ္။ လူတုိင္းဟာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ျခင္း ခံရတဲ့လူေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သံသယနဲ႔ ဆက္ဆံၿပီးေတာ့ လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြကို မသြားဖို႔ ေရွာင္က်ဥ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သြားလို႔ရိွရင္ ေရာဂါပိုးက ကိုယ္ဆီကိုပါလာၿပီးေတာ့ အိမ္မွာရိွတဲ့ အသက္ (၆၀) ေက်ာ္ ကိုယ့္ရဲ ႔ မိဘဘိုးဘြား၊ အေဖအေမေတြကို ကူးစက္မယ္ဆိုရင္ သူတုိ႔ေတြက အသက္ဆံုးရႈံးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသဆံုးတဲ့လူ တစ္ေယာက္ခ်င္းဆီမွာ သူတုိ႔ရဲ ႔ မိသားစုဝင္ေတြ ရိွပါတယ္။ မိသားစုဝင္ေတြအတြက္ တစ္ရာရာခိုင္ႏႈန္း ဆံုးရႈံးမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဆံုးရႈံးမႈကို ကိုယ့္ႏိုင္ငံသား ဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကိုမွ မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။ ေရာဂါကူးစက္မႈလည္း မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ရန္ကုန္မွ မဟုတ္ပါဘူး ျပည္နယ္နဲ႔တိုင္းမွာရိွတဲ့ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ တႏိုင္ငံလံုးကို ေျပာခ်င္တာကေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနရဲ ႔ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြကို တေသြးမတိမ္ လိုက္နာပါ။ ဒါက လိုအပ္လို႔ လုပ္ေဆာင္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ရတယ္ဆိုတာ လူေတြကို စည္းကမ္းတင္းၾကပ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူထုကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူထုေတြရဲ ႔ က်န္းမာေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္ထပ္တစ္ခ်က္ကေတာ့ အခုအခ်ိန္က ျပည္တြင္းမွာ ပိုးေတြ႔လူနာေတြက တစ္ရက္ထဲမွာပဲ ရာဂဏန္းနဲ႔ခ်ီၿပီးေတာ့ ေတြ႔လာရတဲ့ အေျခအေနက ျဖစ္လာတယ္။ ဒီလိုကာလမွာပဲ သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ တႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတာနဲ႔ဆိုရင္ ေရြးေကာက္ပြဲကလည္း ေရာက္လာေတာ့မယ္။ ဆိုေတာ့ အခုအခ်ိန္မွာ မဲဆြယ္စည္းရံုးေရးကာလေတြကလဲ စေနၿပီဆိုေတာ့ ဒီလိုကာလမွာ တကယ္ကို ေရြးေကာက္ပြဲ ေရာက္လာမယ့္ကာလမွာ ဆရာမတုိ႔ က်န္းမာေရးဌာနအေနနဲ႔ က်န္းမာေရးအပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ အဖြဲ႔ေတြ ရိွတယ္။ ဆရာမလည္း အဲဒီအထဲမွာ ပါဝင္ၿပီးေတာ့ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ေနတာဆိုေတာ့ ဒီလိုကာလမွာ ဘယ္လိုမ်ဳိး က်န္းမာေရးဘက္ကေန ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ လုပ္သြားမယ္ဆိုတာကို ျဖည့္စြက္ေျပာေပးပါ။

ေျဖ ။ ။ ျပည္သူေတြကို သိေစခ်င္တာက သူဟာ ဆင္းရဲသားေတြမွာပဲျဖစ္တယ္။ လူလတ္တန္းစားေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ခံေရာဂါရိွတဲ့လူမွာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိး မဟုတ္ဘူး။ သူဟာဆိုရင္ သမၼတအဆင့္၊ ဝန္ႀကီးအဆင့္ကေန ေအာက္ေျခအထိ ဘယ္သူမဆို ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါကာကြယ္ေရး နည္းလမ္းေတြကို ေလွ်ာ့ေပါ့သြားတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္၊ လစ္ဟသြားတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္၊ သူဟာ အကြက္ေကာင္းေစာင့္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အခ်ိန္မေရြး ဝင္လာႏိုင္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ အေရးအႀကီးဆံုးကဆိုရင္ ျပည္သူလူထုတစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ ႔ က်န္းမာေရး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ က်မတုိ႔ ႏွစ္သက္တဲ့ ပါတီ၊ ႏွစ္သက္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ မဲေပးလို႔ရပါတယ္။ မဲေပးဖို႔က လိုပါေသးတယ္။ မိမိတို႔စိတ္ထဲမွာ ခ်စ္ခင္ႏွစ္သက္တဲ့၊ သေဘာက်တဲ့ ပါတီကို ေမတၱာရပ္ခံပါ။ တနည္းအားျဖင့္ ဒါဟာ အခုအခ်ိန္မွာဆိုရင္ သြားတာမ်ဳိး၊ လာတာမ်ဳိး၊ လူစုလူေဝးနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြက အႏၱရာယ္အလြန္မ်ားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ တစ္ေယာက္ေယာက္စီကေန ကူးသြားလို႔ရိွရင္ အမ်ားႀကီး ကူးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ တစ္ခု ရိွပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ရိွရင္ Motta တစ္ခုရိွပါတယ္။ ဘာလဲဆိုရင္ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ Social Distancing မလိုက္နာတာနဲ႔၊ လိုက္နာတာနဲ႔ တင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ Social Distancing သာ လိုက္နာတယ္။ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ အနည္းဆံုး ေျခာက္ေပခြါၿပီး ေနမယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္က (၅) ရက္ၾကာလို႔ရိွရင္ ေနာက္ထပ္ကူးစက္ႏုိင္မယ့္လူက ၁.၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ရက္ (၃၀) ၾကာရင္ သူက ကူးစက္ႏိုင္မယ့္လူက (၁၅) ေယာက္ပဲ ရိွပါတယ္။ တကယ္လို႔ Social Distancing ကို မလိုက္နာဘူး။ တနည္းအားျဖင့္ ပူးကပ္ေနမယ္၊ ေျခာက္ေပထက္ နီးနီးေနမယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္က (၅) ရက္ၾကာတဲ့အခါမွာ ေနာက္ထပ္လူ ႏွစ္ေယာက္ခြဲကို ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ေယာက္ခြဲကေန ဒီလိုပဲ Social Distancing မလိုက္နာဘူးဆိုရင္ ရက္ (၃၀) ၾကာတဲ့အခါမွာ (၄၀၆) ဦးအထိ ကူးစက္ႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာအေျခအေန ရိွပါတယ္။ ဒါဟာ Social Distancing က ဘယ္ေလာက္အေရးပါတယ္ဆိုတာကို သိရိွႏိုင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို႔ တတ္ႏိုင္လို႔ရိွရင္ က်မတို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ အခုနေျပာတဲ့ ႏိုဝင္ဘာ (၈) ရက္ေန႔ ေရြးေကာက္ပြဲႀကီးမွာဆိုရင္ ျပည္သူလူထုတစ္ေယာက္ခ်င္းဆီက ေရာဂါကူးစက္မႈ အႏၱရာယ္ မရိွေစဘဲနဲ႔ မဲေပးႏိုင္ေစဖို႔ ကိုယ္ႏွစ္သက္တဲ့ပါတီ၊ ကိုယ္ႏွစ္သက္တဲ့လူကို မဲေပးႏိုင္ဖုိ႔႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ နံပတ္တစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ နံပတ္ႏွစ္ ရည္ရြယ္ခ်က္က ဒီလို မဲေပးတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ေရာဂါကူးစက္မႈ ပိုမိုမဆိုးသြားုဖို႔လည္း ရည္ရြယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မဲေပးတဲ့အခါမွာ လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ေတြကို ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေရး ေကာ္မရွင္ ပူးေပါင္းၿပီးတဲ့အခါ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာဘက္ကေန အႀကံေပးခ်က္ေတြကို တိတိက်က် Guidelines ေတြလည္း ထုတ္ျပန္ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ Guidelines ကို MOHS website က ၿပီးခဲ့တဲ့ (၃) ရက္ေလာက္ (၄) ရက္ေလာက္က တင္ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြကို တိတိက်က် လိုက္နာဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မဲေပးလို႔ရိွရင္ ဘယ္လိုေပးရမလဲ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီေအာင္ ဘယ္လိုေပးရမလဲဆုိတဲ့ Display နမူနာျပျခင္းကိုလည္း က်မတို႔ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပေရးေကာ္မရွင္က ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္းတိုင္း ေဆာင္ရြက္တာကို က်မတို႔ကိုယ္တိုင္ ၾကည့္ရႈၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင္မို႔ မဲေပးတဲ့အခါမွာ အႏၱရာယ္ကင္းစြာ စိတ္ခ်စြာ မဲေပးႏိုင္ဖို႔က ျပည္သူျပည္သားေတြက က်န္းမာေနဖို႔ လိုပါတယ္။

သူတုိ႔က်န္းမာေနမွ မဲေပးႏိုင္မယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အေရးတႀကီး က်န္းမာဖို႔ အရင္ဆံုး မိမိက်န္းမာေရးကို ေစာင့္ေရွာက္ရာလဲေရာက္သလို၊ မိမိမိသားစု က်န္းမာေရးကိုလည္း ေစာင့္ေရွာက္ရာေရာက္တယ္။ တႏြယ္ငင္တစင္ပါ ပတ္ဝန္းက်င္၊ မိမိရဲ ႔ႏုိင္ငံအတြက္လည္း က်န္းမာေရး၊ ေရာဂါကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရးမွာ တတက္တအားပါဝင္ရာ ေရာက္ပါတယ္။ ျပည္သူျပည္သားေတြရဲ ႔ ပူးေပါင္းအားနဲ႔ဆိုရင္ က်မတို႔ ေရာဂါကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရးမွာ အျမန္ဆံုး ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ္လို႔ က်မကေတာ့ ေတြးမိ၊ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆရာမအေနနဲ႔ ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေရွ ႔ဆက္ေျပာခ်င္တာေတြ ရိွရင္လဲ ေျပာေပးပါအံုး။

ေျဖ ။ ။ ျဖည့္စြက္ေျပာေပးခ်င္တာကေတာ့ တခ်ဳီ ႔ေတြက ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဒါက ဗီဇေျပာင္း ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ေဆးသုေတသနဌာနကလည္း သက္ေသျပၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကမာၻေပၚမွာလဲ ဗီဇေျပာင္းလဲ ျဖစ္ပြားမႈမွာဆိုရင္ သူက အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ဗီဇေျပာင္းပိုးရဲ ႔ သေဘာသဘာဝကိုယ္က တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ကူးစက္တာ ျမန္ပါတယ္။ သူက အရင္တုန္းက receptor တစ္ခုကေန receptor ေနာက္ထပ္တစ္ခုနဲ႔ ႏွစ္ခုေပါင္းၿပီး ဝင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ လူတစ္ေယက္စီ ဝင္ဖို႔အတြက္က လြယ္ကူပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္ပြားကူးစက္မႈ ျမန္ေပမယ့္ သူ႔ရဲ ႔ျပင္းထန္မႈက နဂိုထက္စာရင္ ပိုျပင္းထန္လာသလား၊ ပိုေပ်ာ့လာသလားဆိုတဲ့ အခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သုေတသနေတြ ဆက္လုပ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုထက္ထိ တိက်တဲ့အေျဖေတာ့ မထြက္ေသးပါဘူး။ သို႔ေသာ္ တခ်ဳိ ႔သုေတသနေတြမွာဆိုရင္ ေရာဂါပိုးသစ္ဟာ ပိုၿပီးေတာ့ ဆိုးလာတယ္ဆိုတဲ့ အဲဒီလိုမ်ဳိး ေတြ႔ရိွခ်က္ေလးေတြ ရိွပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ ကူးစက္ခံရတဲ့လူက ကိုယ္တိုင္လည္း အခ်ိန္မေရြး ျဖစ္လာႏို္င္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ခ်င္းစာစိတ္နဲ႔ ေမတၱာစိတ္အျပည့္နဲ႔ ဆက္ဆံဖို႔ လိုပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔ဟာ က်န္းမာေရးဌာနရဲ ႔ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြကို ေသခ်ာတိက်စြာ လိုက္နာျခင္းအားျဖင့္ ျပည္သူလူထုရဲ ႔ ပူးေပါင္းအားနဲ႔ က်မတို႔က ကိုဗစ္-၁၉ ကို ျမန္မာျပည္ေျမကေန ေမာင္းထုတ္ဖို႔အတြက္ ျပည္သူလူထုရဲ ႔အားက နံပတ္တစ္အခရာက်ပါတယ္။ ပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆရာမ အခုလိုအခ်ိန္ေပးၿပီးေတာ့ ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။


===Unicode==

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာပိုးကူးစက်ပျံ့ပွားမှု အများကြီး မြင့်တက်လာတာကြောင့် လူထုအနေနဲ့ အချိန်တိုင်း သတိထားနေထိုင်ပြီး ရောဂါမပျံ့ပွားရေး သတိထားလုပ်ဆောင်ဖို့ ကျန်းမာရေးတာဝန်ရှိသူတွေ တိုက်တွန်းနေတာပါ။ ဗဟိုကူးစက်ရောဂါ ထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ဒေါက်တာဒေါ်ခင်ခင်ကြီး ကို VOA ရန်ကုန်သတင်းထောက် စုစု က Online ကနေ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

မေး ။ ။ မင်္ဂလာပါ။ ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ ပြည်တွင်းမှာ ကိုဗစ် ဒုတိယလှိုင်း မစခင်ကတည်းက ကပ်ရောဂါက ထပ်ပြီတော့ တကျော့ပြန် ပြန်ပြီးတော့ ဖြစ်လာနိုင်တယ်ဆိုပြီးတော့ ပြည်သူတွေကို ကြိုတင်ပြီးတော့ သတိပေးတာတွေလည်း ရှိတယ်။ ပြီးတော့ ဆရာမတို့အပိုင်းကနေ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်နေတာတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့်တကယ် ဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ ဒီလိုမျိုး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ချက်တွေ၊ သတိပေးချက်တွေက လုံလောက်မှု ရှိရဲ့လား။ ဘာတွေထပ်ပြီးတော့ ဆောင်ရွက်နေတာတွေ ရှိပါလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ဖြေရမယ်ဆိုရင် ကျမတို့ (၂၃) ရက်နေ့ (၃) လကစပြီးတော့ ရောဂါပိုး စတွေ့ရှိတယ်။ (၁၆) ရက် (၇) လမှာ လုံးဝရောဂါပိုးက မတွေ့တော့ဘူး။ အဲဒီမှာ နောက်ဆုံးတစ်ယောက်တွေ့တယ်။ တွေ့ပြီးတော့ ထပ်မတွေ့တော့ဘူး။ တစ်လလောက်ကြာတဲ့အခါမှာ ပြည်သူလူထုအနေနဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုက ပြတ်သွားပြီ၊ မရှိတော့ဘူးဆိုတဲ့ Local Transmission လို့ခေါ်တဲ့ ပြည်တွင်းကူးစက်မှု မရှိတော့ဘူးဆိုပြီ ထင်ပြီးတော့၊ ပြည်သူလူထုက ပေါ့ဆတာတွေ ရှိပါတယ်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ ပြည်သူလူထုကို လုံးဝ၊ လုံးဝမပေါ့ဆဖို့အကြောင်း၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် တပြိုင်နက် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့အကြောင်း။ ဒါကြောင့်မို့ ပြည်သူလူထုအနေနဲ့ လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းချက်တွေကို သေချာအောင် မလိုက်နာဘူးဆိုပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရောဂါတွေ ဘယ်လောက်ဖြစ်နေသလဲ။ သေဆုံးမှုတွေက ဘယ်လောက်ရှိနေသလဲဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေ၊ အာဆီယံနိုင်ငံတွေရဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးတော့ နေ့စဉ်နေ့စဉ် ကျမတို့ MOHS website ကနေ တင်နေပါတယ်။ ပြည်သူလူထုတွေ သွေးမအေးဖို့၊ ဂရုစိုက်ဖို့အကြောင်းတွေ။

ဆေးရုံတွေ ပြင်ဆင်ထားတယ် နေရာတိုင်း၊ လူတွေပြင်ဆင်ထားတယ်။ ပစ္စည်းပစ္စယတွေ ပြင်ဆင်ထားတယ်။ ဓါတ်ခွဲခန်းပစ္စည်းတွေ ပြင်ဆင်ထားတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ကျမတို့က မြန်မြန်ဆန်ဆန် Contact tracing တွေကို ဆောင်ရွက်နိုင်တယ်။ quarantine လူကောင်းတွေကို အသွားအလာကန့်သတ်ဖို့လိုတယ့် contact တွေ၊ ပိုးတွေ့တဲ့ လူနာတွေရဲ့ contact တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ဒါတွေကို ဘယ်နေရာမှာထားမယ်ဆိုတာတွေကို ကြိုတင်ပြီးတော့ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်ထားပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် မြန်မြန်ဆန်ဆန် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရန်ကုန်တိုင်းလည်း ထို့အတူပါပဲ။ လက်ရှိအနေအထားမှာဆိုရင် ရန်ကုန်တိုင်းမှာ quarantine ဝင်တဲ့လူတွေက ခြောက်ထောင်လောက် ရှိတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်က ပြန်လာတဲ့လူတွေ တစ်ထောင်လောက်ကို quarantine ဝင်ဖို့အတွက် နောက်ထပ်နေရာသစ်တွေကို ရန်ကိုင်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ဆောင်ရွက်မှု၊ ကြီးကြပ်မှု၊ ရန်ကုန်တိုင်း ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနနဲ့ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပြီးတော့ ဒါတွေကို ဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိအနေအထားမှာ အားသာချက်တစ်ခုကတော့ ကျမတို့က WHO, US CDC အရဆိုရင်တော့ quarantine က သုံးပတ်ကနေ နှစ်ပတ်ကို လျှော့ချနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးရုံပြန်ဆင်းတာကလဲ အရင်တုန်းကလို နှစ်ကြိမ်ပိုးမတွေ့ဘူးဆိုရင် ဆေးရုံဆင်းတဲ့အခြေအနေကနေ လူနာမှာ ရောဂါလက္ခဏာ မဆိုးဘူး၊ ရောဂါလက္ခဏာ နဂိုကတည်းက မရှိတဲ့လူနာဆိုရင် (၁၄) ရက်ပြည့်ပြီးနောက် (၁၅) ရက်မြောက်နေ့မှာ ပေးဆင်းမယ့် လူနာအခြေအနေက ချမှတ်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကျမတို့ quarantine site တွေမှာဆိုရင် မြန်မြန် Turn over လူတွေ (၃) ပတ်အထိ မနေတော့ဘဲ (၂) ပတ်ဆိုရင် နောက်ထပ်အသစ်တွေ လက်ခံနိုင်တယ်ဆိုတော့ လူအင်အားနဲ့ quarantine မှာ နေရတဲ့ လူတွေလဲ (၃) ပတ်ကနေ (၂) ပတ်လျော့တဲ့အတွက် သူတို့အတွက်လဲ အများကြီး စိတ်သက်သာရမယ်။ စိတ်သောကလဲ လျော့မယ်။ သူတို့မိသားစုအတွက်ကော။ ဒါ့အပြင်

ဒါ့အပြင် quarantine ကို စီစဉ်ရတဲ့လူတွေအနေနဲ့ ဝန်ထပ်ဝန်ပိုး လျော့မယ်။ quarantine မှာ ကျွေးမွေးထားတဲ့ နိုင်ငံတော် ကုန်ကျစရိတ်တွေ သက်သာတဲ့အပြင်၊ သူတို့တွေကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုပေးတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လုပ်အားတွေ၊ တခြားကုန်ကျစရိတ်တွေလည်း အများကြီးသက်သာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကလဲ တနည်းအားဖြင့်ဆိုရင် ကျမအနေဲ့ ဒီဟာနဲ့ လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေ ဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုဆောင်ရွက်တဲ့အခါမှာ ကျမတို့ အရှေ့ကပြောသလိုပဲ နိုင်ငံတကာရဲ့ Guideline တွေနဲ့ သုတေသန တွေ့ရှိချက်တွေအပေါ်မှာ ကျမတို့ အခြေပြုပြီး ဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကျမတို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခဲ့လို့ လက်ရှိအခြေအနေမှာဆိုရင် ဖြစ်ပွားမှု၊ သေဆုံးမှုက တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ နှိုင်းစာလို့ရှိရင် ကျမတို့အခြေအနေက တော်တော်ကြီးကို အခြေအနေကောင်းသေးတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိပါတယ်။

မေး ။ ။ ကိုဗစ်က ပြည်တွင်းတကျော့ပြန် ကူးစက်မှု စတင်ခဲ့တဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ အခြေအနေကတော့ လက်ရှိအခြေအနေမှာ ထိန်းထားနိုင်ပြီဆိုပြီးတော့ ဆရာမတို့ တာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ ပြောထားတာရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ တဘက်မှာလဲ တခြားတိုင်းနဲ့ပြည်နယ်တွေမှာ ကူးစက်လူနာတွေ ရှိလာသလိုမျိုး လူဦးရေထူထပ်တဲ့ ရန်ကုန်လို နေရာမျိုးမှာ ပြည်တွင်းကူးစက်မှုက မြှင့်တက်လာတယ် ဆရာမ။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ လူတိုင်းလူတိုင်း ဒီရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ သူတို့အနေနဲ့ ဘယ်လိုမျိုး လိုက်ပါဆောင်ရွက်ဖို့ သင့်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေကို ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် ရခိုင်ပြည်နယ်က ရန်ကုန်တိုင်းနောက်မှာပဲ ရှိနေပါတယ်။ ရန်ကုန်တိုင်းကတော့ ဖြစ်ပွားမှု အများဆုံးပါ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ။ ဒါကလဲ အရင်တုန်းက ခဏခဏ ပြောခဲ့တယ်။ ရန်ကုန်တိုင်းဆိုတာ လူဦးရေထူထပ်တယ်။ တစ်စတုရန်မီတာမှာ လူဦးရေ (၇၂၀) နေတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်ကဆိုရင် လူဦးရေ တစ်ရာဝန်းကျင်လောက်ပဲ ရှိတယ်။ မန္တလေးတိုင်းဆိုရင် တစ်ရာ၊ နှစ်ရာပဲ ရှိတယ်။ အဲဒီမှာ နဂိုကတည်းက ရခိုင်အခြေအနေနဲ့ ရန်ကုန်အခြေအနေကတော့ မတူပါဘူး။ အရမ်းလူဦးရေ ထူထပ်တဲ့ ရန်ကုန်မှာဆိုရင် တစ်အိမ်ထဲမှာ လူအများစုနေရတာ ရှိတယ်။ နောက်တခုက စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံတွေ ရှိမယ်။ လူအစုအဝေးနဲ့ လုပ်ရတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ ရှိတယ်။ နောက် Public Transport ကိုပဲ အသုံးပြုနေရတဲ့အပေါ်မှာ လူထုက ပေါ့ပါတယ်။ ပေါ့လာတဲ့အခါမှာ လိုအပ်တဲ့ ရောဂါကာကွယ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ကျင့်သုံးဖို့အတွက် လျော့ရဲလာတယ်။ ပျက်ကွက်လာတယ်။ ဒီအခါမှာ အခွင့်ကောင်းစောင့်နေတဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ က ဒီလိုအခြေအနေမှာ သူ့ရဲ့အကွက်ကောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူက လူထုကြားထဲကို အမြန်ဆုံးဝင်ရောက် ကူးစက်မှု ဖြစ်လာတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ အထူးသဖြင့်တော့ နောက်ပိုင်းကူးစက်မှုတွေမှာ cluster ပုံစံ နေရာတစ်နေရာမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကူးစက်တာတွေ၊ မိသားစုလိုက် ကူးစက်တာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါကလဲ မိသားစုလိုက် ကူးစက်မှုကလဲ ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ ဒါတွေက ပေါ့ဆလို့ မရဘူး တနည်းအားဖြင့် မိသားစုမှာ တစ်ယောက်ကူးစက်လို့ရှိရင် ကျန်တဲ့မိသားစုဝင်တွေပါ ကူးစက်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းအများဆုံးဆိုတာကို သိစေချင်ပါတယ်။

အဲဒီအပိုင်းမှာဆိုရင် ရန်ကုန်မှာ Public Transport ကလည်း သုံးစွဲနေရတဲ့အခါမှာ Mask မတပ်ရင် ကားပေါ်မတက်ရ။ Mask မတပ်ရင် ဈေးထဲမဝင်ရ စသည်ဖြင့် ဒီလိုလေး သက်ဆိုင်ရာဒေသကြီး အစိုးရကနေ ကြပ်မတ်လာတာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စည်းကမ်းကြပ်မတ်လို့ လိုက်နာရတယ်ဆိုတာထက် ပြည်သူလူထု တစ်ဦးချင်း၊ တစ်ယောက်ချင်းတွေက Sense of Ownership မိမိတာဝန်ပါလား။ မိမိတိုင်းပြည်ကို ကာကွယ်ရမှာ အသာထားအောင်၊ မိမိမိသားစုဆိုတဲ့ အသေးဆုံးလေး မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်မယ်။ မိမိမိသားစုကို ကာကွယ်မယ်ဆိုတဲ့ အသိစိတ်ဓါတ်လေးနဲ့ လူတဦးချင်းက အပြင်သွားတိုင်း Mask တပ်မယ်။ လက်ကို ရေနဲ့ဆပ်ပြာနဲ့ မကြာခဏ စနစ်တကျ စက္ကန့်နှစ်ဆယ်ကြာအောင် ဆေးမယ်။ Hand Gel သုံးမယ်။ တတ်နိုင်သမျှ လူအုပ်စုထဲမသွားဘူး၊ ရှောင်ကျဉ်မယ်။ ဒါကလဲ ပြောရတာ အကြောင်းရှိပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီနေ့ (၇၃) ရာခိုင်နှုန်းက ရောဂါလက္ခဏာ မပြဘဲနဲ့ ရောဂါပိုးတွေ့နေရတယ်ဆိုတာ ဒါလဲ သိရှိပြီးဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုလဲ ခဏခဏ ဖော်ပြပြောနေပါတယ်။

ဒါဆို လူတွေ ရောဂါပိုးရှိတဲ့ (၄) ယောက်မှာ (၃) ယောက်က ရောဂါပိုးရှိပေမယ့် လက္ခဏာပိုးမပြဘူးဆိုတာကို သိပြီဆိုရင် မိမိနဲ့သွားတဲ့ သူငယ်ချင်း၊ အပေါင်းအသင်း မိတ်ဆွေထဲမှာ ရောဂါပိုး ရှိတဲ့လူတွေ ရှိနေနိုင်တယ်။ လူတိုင်းဟာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်း ခံရတဲ့လူတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သံသယနဲ့ ဆက်ဆံပြီးတော့ လူထူထပ်တဲ့နေရာတွေကို မသွားဖို့ ရှောင်ကျဉ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သွားလို့ရှိရင် ရောဂါပိုးက ကိုယ်ဆီကိုပါလာပြီးတော့ အိမ်မှာရှိတဲ့ အသက် (၆၀) ကျော် ကိုယ့်ရဲ့ မိဘဘိုးဘွား၊ အဖေအမေတွေကို ကူးစက်မယ်ဆိုရင် သူတို့တွေက အသက်ဆုံးရှုံးတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သေဆုံးတဲ့လူ တစ်ယောက်ချင်းဆီမှာ သူတို့ရဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ရှိပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေအတွက် တစ်ရာရာခိုင်နှုန်း ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆုံးရှုံးမှုကို ကိုယ့်နိုင်ငံသား ဘယ်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမှ မဖြစ်စေချင်ပါဘူး။ ရောဂါကူးစက်မှုလည်း မဖြစ်စေချင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့်မို့ ရန်ကုန်မှ မဟုတ်ပါဘူး ပြည်နယ်နဲ့တိုင်းမှာရှိတဲ့ ပြည်သူလူထုအနေနဲ့ တနိုင်ငံလုံးကို ပြောချင်တာကတော့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာနရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို တသွေးမတိမ် လိုက်နာပါ။ ဒါက လိုအပ်လို့ လုပ်ဆောင်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်ရတယ်ဆိုတာ လူတွေကို စည်းကမ်းတင်းကြပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူထုကို ချုပ်ချယ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူထုတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ နောက်ထပ်တစ်ချက်ကတော့ အခုအချိန်က ပြည်တွင်းမှာ ပိုးတွေ့လူနာတွေက တစ်ရက်ထဲမှာပဲ ရာဂဏန်းနဲ့ချီပြီးတော့ တွေ့လာရတဲ့ အခြေအနေက ဖြစ်လာတယ်။ ဒီလိုကာလမှာပဲ သိပ်မကြာခင်မှာပဲ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲကလည်း ရောက်လာတော့မယ်။ ဆိုတော့ အခုအချိန်မှာ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလတွေကလဲ စနေပြီဆိုတော့ ဒီလိုကာလမှာ တကယ်ကို ရွေးကောက်ပွဲ ရောက်လာမယ့်ကာလမှာ ဆရာမတို့ ကျန်းမာရေးဌာနအနေနဲ့ ကျန်းမာရေးအပိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အဖွဲ့တွေ ရှိတယ်။ ဆရာမလည်း အဲဒီအထဲမှာ ပါဝင်ပြီးတော့ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေတာဆိုတော့ ဒီလိုကာလမှာ ဘယ်လိုမျိုး ကျန်းမာရေးဘက်ကနေ စောင့်ရှောက်မှုတွေ လုပ်သွားမယ်ဆိုတာကို ဖြည့်စွက်ပြောပေးပါ။

ဖြေ ။ ။ ပြည်သူတွေကို သိစေချင်တာက သူဟာ ဆင်းရဲသားတွေမှာပဲဖြစ်တယ်။ လူလတ်တန်းစားတွေမှာ ဖြစ်တယ်။ အသက်ကြီးတဲ့လူတွေမှာ ဖြစ်တယ်။ နောက်ခံရောဂါရှိတဲ့လူမှာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီလိုမျိုး မဟုတ်ဘူး။ သူဟာဆိုရင် သမ္မတအဆင့်၊ ဝန်ကြီးအဆင့်ကနေ အောက်ခြေအထိ ဘယ်သူမဆို ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ရောဂါကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းတွေကို လျှော့ပေါ့သွားတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ လစ်ဟသွားတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ သူဟာ အကွက်ကောင်းစောင့်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အချိန်မရွေး ဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ အရေးအကြီးဆုံးကဆိုရင် ပြည်သူလူထုတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ကျန်းမာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ကျမတို့ နှစ်သက်တဲ့ ပါတီ၊ နှစ်သက်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် မဲပေးလို့ရပါတယ်။ မဲပေးဖို့က လိုပါသေးတယ်။ မိမိတို့စိတ်ထဲမှာ ချစ်ခင်နှစ်သက်တဲ့၊ သဘောကျတဲ့ ပါတီကို မေတ္တာရပ်ခံပါ။ တနည်းအားဖြင့် ဒါဟာ အခုအချိန်မှာဆိုရင် သွားတာမျိုး၊ လာတာမျိုး၊ လူစုလူဝေးနဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက အန္တရာယ်အလွန်များပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် တစ်ယောက်ယောက်စီကနေ ကူးသွားလို့ရှိရင် အများကြီး ကူးသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ရှိရင် Motta တစ်ခုရှိပါတယ်။ ဘာလဲဆိုရင် တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် Social Distancing မလိုက်နာတာနဲ့၊ လိုက်နာတာနဲ့ တင်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ Social Distancing သာ လိုက်နာတယ်။ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အနည်းဆုံး ခြောက်ပေခွါပြီး နေမယ်ဆိုရင် လူတစ်ယောက်က (၅) ရက်ကြာလို့ရှိရင် နောက်ထပ်ကူးစက်နိုင်မယ့်လူက ၁.၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ နောက် ရက် (၃၀) ကြာရင် သူက ကူးစက်နိုင်မယ့်လူက (၁၅) ယောက်ပဲ ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့ Social Distancing ကို မလိုက်နာဘူး။ တနည်းအားဖြင့် ပူးကပ်နေမယ်၊ ခြောက်ပေထက် နီးနီးနေမယ်ဆိုရင် လူတစ်ယောက်က (၅) ရက်ကြာတဲ့အခါမှာ နောက်ထပ်လူ နှစ်ယောက်ခွဲကို ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီနှစ်ယောက်ခွဲကနေ ဒီလိုပဲ Social Distancing မလိုက်နာဘူးဆိုရင် ရက် (၃၀) ကြာတဲ့အခါမှာ (၄၀၆) ဦးအထိ ကူးစက်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောအခြေအနေ ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ Social Distancing က ဘယ်လောက်အရေးပါတယ်ဆိုတာကို သိရှိနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့ တတ်နိုင်လို့ရှိရင် ကျမတို့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ အခုနပြောတဲ့ နိုဝင်ဘာ (၈) ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲကြီးမှာဆိုရင် ပြည်သူလူထုတစ်ယောက်ချင်းဆီက ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ် မရှိစေဘဲနဲ့ မဲပေးနိုင်စေဖို့ ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့ပါတီ၊ ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့လူကို မဲပေးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက် နံပတ်တစ် ဖြစ်ပါတယ်။ နံပတ်နှစ် ရည်ရွယ်ချက်က ဒီလို မဲပေးတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ရောဂါကူးစက်မှု ပိုမိုမဆိုးသွားုဖို့လည်း ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မဲပေးတဲ့အခါမှာ လိုက်နာရမယ့် အချက်တွေကို ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင် ပူးပေါင်းပြီးတဲ့အခါ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာဘက်ကနေ အကြံပေးချက်တွေကို တိတိကျကျ Guidelines တွေလည်း ထုတ်ပြန်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Guidelines ကို MOHS website က ပြီးခဲ့တဲ့ (၃) ရက်လောက် (၄) ရက်လောက်က တင်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို တိတိကျကျ လိုက်နာဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ မဲပေးလို့ရှိရင် ဘယ်လိုပေးရမလဲ။ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီအောင် ဘယ်လိုပေးရမလဲဆိုတဲ့ Display နမူနာပြခြင်းကိုလည်း ကျမတို့ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးကော်မရှင်က နှစ်ကြိမ်တိုင်းတိုင်း ဆောင်ရွက်တာကို ကျမတို့ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုပြီးတော့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင်မို့ မဲပေးတဲ့အခါမှာ အန္တရာယ်ကင်းစွာ စိတ်ချစွာ မဲပေးနိုင်ဖို့က ပြည်သူပြည်သားတွေက ကျန်းမာနေဖို့ လိုပါတယ်။

သူတို့ကျန်းမာနေမှ မဲပေးနိုင်မယ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ အရေးတကြီး ကျန်းမာဖို့ အရင်ဆုံး မိမိကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်ရာလဲရောက်သလို၊ မိမိမိသားစု ကျန်းမာရေးကိုလည်း စောင့်ရှောက်ရာရောက်တယ်။ တနွယ်ငင်တစင်ပါ ပတ်ဝန်းကျင်၊ မိမိရဲ့နိုင်ငံအတွက်လည်း ကျန်းမာရေး၊ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးမှာ တတက်တအားပါဝင်ရာ ရောက်ပါတယ်။ ပြည်သူပြည်သားတွေရဲ့ ပူးပေါင်းအားနဲ့ဆိုရင် ကျမတို့ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးမှာ အမြန်ဆုံး ထိန်းချုပ်နိုင်မယ်လို့ ကျမကတော့ တွေးမိ၊ မျှော်လင့်မိပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆရာမအနေနဲ့ ဒီရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ရှေ့ဆက်ပြောချင်တာတွေ ရှိရင်လဲ ပြောပေးပါအုံး။

ဖြေ ။ ။ ဖြည့်စွက်ပြောပေးချင်တာကတော့ တချီု့တွေက ဒီရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ဒါက ဗီဇပြောင်း ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ဆေးသုတေသနဌာနကလည်း သက်သေပြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာလဲ ဗီဇပြောင်းလဲ ဖြစ်ပွားမှုမှာဆိုရင် သူက အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ဗီဇပြောင်းပိုးရဲ့ သဘောသဘာဝကိုယ်က တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ကူးစက်တာ မြန်ပါတယ်။ သူက အရင်တုန်းက receptor တစ်ခုကနေ receptor နောက်ထပ်တစ်ခုနဲ့ နှစ်ခုပေါင်းပြီး ဝင်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ လူတစ်ယေက်စီ ဝင်ဖို့အတွက်က လွယ်ကူပါတယ်။ သို့သော် ဒီရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ဖြစ်ပွားကူးစက်မှု မြန်ပေမယ့် သူ့ရဲ့ပြင်းထန်မှုက နဂိုထက်စာရင် ပိုပြင်းထန်လာသလား၊ ပိုပျော့လာသလားဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသနတွေ ဆက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုထက်ထိ တိကျတဲ့အဖြေတော့ မထွက်သေးပါဘူး။ သို့သော် တချို့သုတေသနတွေမှာဆိုရင် ရောဂါပိုးသစ်ဟာ ပိုပြီးတော့ ဆိုးလာတယ်ဆိုတဲ့ အဲဒီလိုမျိုး တွေ့ရှိချက်လေးတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ကူးစက်ခံရတဲ့လူက ကိုယ်တိုင်လည်း အချိန်မရွေး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်ချင်းစာစိတ်နဲ့ မေတ္တာစိတ်အပြည့်နဲ့ ဆက်ဆံဖို့ လိုပါတယ်။ တချို့ဟာ ကျန်းမာရေးဌာနရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို သေချာတိကျစွာ လိုက်နာခြင်းအားဖြင့် ပြည်သူလူထုရဲ့ ပူးပေါင်းအားနဲ့ ကျမတို့က ကိုဗစ်-၁၉ ကို မြန်မာပြည်မြေကနေ မောင်းထုတ်ဖို့အတွက် ပြည်သူလူထုရဲ့အားက နံပတ်တစ်အခရာကျပါတယ်။ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆရာမ အခုလိုအချိန်ပေးပြီးတော့ ဖြေကြားပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG