သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အာရွႏြယ္ဖြြား အေမရိကန္ေတြ ကုိဗစ္ေၾကာင့္ စိတ္က်ေရာဂါ အျဖစ္မ်ား


နယူးေယာက္ၿမိဳ႕က တ႐ုတ္တန္းမွာ ႏွာေခါင္းစည္းတပ္ သြားလာေနၾကသူမ်ား။ (ေမ ၁၆၊ ၂၀၂၀)

(Zawgyi / Unicode)

ကို႐ုိနာ ကပ္ေရာဂါကာလႀကီးအတြင္း အေမရိကန္မွာေနထိုင္တဲ့ အာရွႏြယ္ဖြား အေမရိကန္ေတြမွာ စိတ္က်တဲ့သူ ငါးဆေလာက္တိုးလာတာကို ေဘာ္စတြန္တကၠသိုလ္ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးေက်ာင္းက ေကာက္ယူခဲ့တဲ့ စစ္တမ္းမွာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ Vernoica Balderas Iglesiss သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ကိုၿငိမ္းခ်မ္း တင္ျပထားပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ဝူဟန္ၿမိဳ႕မွာ COVID-19 ေရာဂါ ကူးစက္မႈေတြကို ေတြ႔ရွိခဲ့ၿပီး တႏွစ္အၾကာမွာ အေမရိကန္မွာရွိတဲ့ အာရွႏြယ္ဖြားေတြဟာ သူတို႔ဘဝေတြ ပံုမွန္အတို္္င္း လည္ပတ္လႈပ္ရွားေနၾကပါတယ္။ အုပ္စုတခုလံုးအေနနဲ႔ ကပ္ေရာဂါ မတိုင္ခင္ကေတာ့ သူတို႔ဆီမွာ စိတ္က်ေရာဂါ အျဖစ္နည္းေပမယ့္ ကပ္ေရာဂါအတြင္း ဒါဟာ အႀကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ပါတယ္။ ကိုရီးယား-အေမရိကန္ စားေသာက္ဆိုင္ပိုင္ရွင္ Tae Kim က...

“က်ေနာ္ စိတ္ညစ္ပါတယ္။ အႀကီးဆံုး ေဘးဒုကၡႀကီးပါပဲ။ က်ေနာ့္ဘဝတေလွ်ာက္လံုးမွာ သတင္းထဲမွာလည္း လူေတြအမ်ားႀကီး ေသေနတာကို ေတြ႔ပါတယ္။ က်ေနာ့္ပတ္ဝန္းက်င္က လူတခ်ိဳ႕လည္း ေသသြားပါတယ္။ COVID-19 ေၾကာင့္ ေဆးကုေနရတဲ့သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အရမ္းကိုဆိုးပါတယ္” လို႔ ေျပာသြားတာပါ။

ကပ္ေရာဂါအတြင္း စိတ္ဓာတ္က်တဲ့ဒဏ္ကေတာ့ ဘယ္သူမွ မလြတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း ဧၿပီလအတြင္းက အာရွႏြယ္ဖြားေတြမွာ ငါးဆေလာက္တိုးလာၿပီး တျခားအုပ္စုေတြမွာ သံုးဆေလာက္ပဲ တိုးတယ္လို႔ ေဘာ္စတြန္တကၠသိုလ္ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးေက်ာင္းက သုေတသနလုပ္ ေတြ႔ရွိထားပါတယ္။ ေဘာ္စတြန္တကၠသိုလ္က သုေတသီ Catherine Ettman က အခုလိုေျပာပါတယ္။

“စိတ္ဓာတ္က်စရာ အေျခအေနေတြနဲ႔ ႀကံဳတဲ့အခါ မိသားစုတေယာက္ေယာက္က အလုပ္ျပဳတ္သြားတာ၊ အိမ္ငွားခ မေပးႏိုင္တာ၊ ဒါေတြဟာ စိတ္ဓာတ္က်တာနဲ႔ ပတ္သက္ပါတယ္။ က်မတို႔ ေလ့လာခ်က္ထဲမွာ အာရွႏြယ္ဖြားေတြဟာ အဲ့ဒီလို စိတ္ဓာတ္က်စရာေတြနဲ႔ ပုိၿပီးႀကံဳေနရပါတယ္။”

ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ (WHO) အေနနဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ဝူဟန္ၿမိဳ႕က စခဲ့တယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ကို စံုစမ္းဖို႔ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကန္ အမ်ားစုက ဗိုင္းရပ္စ္ကိစၥမွာ တ႐ုတ္ကို အျပစ္တင္ၿပီးေတာ့ အာရွႏြယ္ဖြားတခ်ိဳ႕ ပစ္မွတ္ထားခံရပါတယ္။ တ႐ုတ္နဲ႔ အာရွႏြယ္ဖြား အေမရိကန္ေတြ လူမ်ိဳးေရးအရ ႏွိမ္တဲ့အတြက္ စိတ္ဓာတ္က်စရာ အစုအေဝးထဲ ထပ္ထည့္သလို ျဖစ္ေနပါတယ္။

Jasminn Ong က တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ေကာလိပ္ေက်ာင္းသူပါ။

“ေက်ာင္းမွာဆိုရင္လည္း က်မခံစားမိပါတယ္။ က်မတို႔ေက်ာင္းမွာဆိုရင္လည္း တ႐ုတ္က ႏိုင္ငံတကာ ေက်ာင္းသားေတြ ဒီႏွစ္အေစာပိုင္းဆို လာၾကပါၿပီ။ သူတို႔လည္း အတိုက္အခုိက္ ခံေနရတယ္လို႔ က်မထင္ပါတယ္။” လုိ႔ Jasminn Ong က ေျပာပါတယ္။

သုေတသီ Catherine Ettman ကလည္း ...

“ဘာသာစကားကလည္း အဓိကက်ပါတယ္။ အရင္တုန္းက ေလ့လာမႈေတြအရ ခြဲျခားဆက္ဆံတာဟာ လူမ်ိဳးေရးအရ ခြဲျခားခံရတာဟာ လူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႔ စိတ္က်န္းမားေရးကို ထိခုိက္ေစပါတယ္။” လို႔ ေျပာသြားတာပါ။

အာရွႏြယ္ဖြားေတြမွာ စိတ္က်တဲ့လကၡဏာ ျပေနတာ အျမင့္ဆံုးျဖစ္ေပမယ့္ စပိန္စကားေျပာ လက္တင္ႏြယ္ဖြားေတြကေတာ့ စိတ္က်တဲ့လကၡဏာ ျပတဲ့သူ ၃၄ ရာခုိင္ႏႈန္း အမ်ားဆံုးရွိေနတာပါ။ လူငယ္ေတြနဲ႔ ဝင္ေငြနည္း မိသားစုေတြမွာ အဲ့ဒီလိုအေျခအေန ေရာက္ေနတယ္လို႔ သုေတသီရဲ႕စစ္တမ္းမွာ ေဖာ္ျပပါတယ္။

အာရွႏြယ္ဖြား အေမရိကန္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အျပစ္မတင္ဖို႔နဲ႔ ေသြးစည္းညီညြတ္ဖို႔ လိုအပ္ေၾကာင္း ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္ Irvine က စိတ္ပညာနဲ႔ သူနာျပဳပါေမာကၡ Alison Holman က ေျပာပါတယ္။

“လူေတြ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ကူညီရပါမယ္။ ေရာဂါမကူးစက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြနဲ႔ အျပဳအမူေတြမွာ ပါဝင္ႏိုင္ေအာင္ လုပ္ၿပီးေတာ့ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးကို ကာကြယ္ဖို႔ လုပ္ရပါမယ္။” လုိ႔ ေျပာသြားတာပါ။

အားလပ္ရက္ရာသီ နီးကပ္လာတာနဲ႔အမ်ွ လူေတြမွာ စိတ္ဖိစီးမႈ ပိုမ်ားလာမယ္ထင္ေၾကာင္း ပါေမာကၡ Holman က ေျပာပါတယ္။

“လူေတြက ပိတ္ရက္ဆို သူတို႔အိမ္မွာပဲ ေနရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ မိသားစုေတြ ဆက္သြယ္ေနဖို႔ လိုအပ္သလို တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ဖုန္းဆက္ ေျပာဆို ဆက္သြယ္ေနဖို႔ လိုပါတယ္။ စိတ္ဓာတ္က်တဲ့ လကၡဏာေတြ ေပ်ာက္သြားေအာင္၊ အထီးမက်န္ေအာင္ လုပ္ရပါမယ္။”

စိတ္ဓာတ္တက္ႂကြေအာင္ မိသားစုနဲ႔ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ရွိတာကလည္း အေရးႀကီးတယ္လို႔ ဗီယက္နမ္ႏြယ္ဖြား Thu Ung က လည္း ေျပာပါတယ္။

“မိသားစုနဲ႔ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ မေတြ႔ရေပမယ့္လည္း ဖုန္းဆက္ပါ။ Face Time skype ကေန ေခၚၿပီး စကားေျပာပါ။ ဒါေတြက အေထာက္အကူျဖစ္ပါတယ္။ အားလံုးနဲ႔ ဆက္သြယ္ေနပါတယ္။ ဒီကပ္ေရာဂါႀကီးကလည္း ၿပီးသြားေတာ့မွာပါ။”

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

------------------------

(Unicode)

အာရှနွယ်ဖွား အမေရိကန်တွေ ကိုဗစ်ကြောင့် စိတ်ကျရောဂါ အဖြစ်များ

ကိုရိုနာ ကပ်ရောဂါကာလကြီးအတွင်း အမေရိကန်မှာနေထိုင်တဲ့ အာရှနွယ်ဖွား အမေရိကန်တွေမှာ စိတ်ကျတဲ့သူ ငါးဆလောက်တိုးလာတာကို ဘော်စတွန်တက္ကသိုလ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကျောင်းက ကောက်ယူခဲ့တဲ့ စစ်တမ်းမှာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ Vernoica Balderas Iglesiss သတင်းပေးပို့ထားတာကို ကိုငြိမ်းချမ်း တင်ပြထားပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့မှာ COVID-19 ရောဂါ ကူးစက်မှုတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး တနှစ်အကြာမှာ အမေရိကန်မှာရှိတဲ့ အာရှနွယ်ဖွားတွေဟာ သူတို့ဘဝတွေ ပုံမှန်အတို်င်း လည်ပတ်လှုပ်ရှားနေကြပါတယ်။ အုပ်စုတခုလုံးအနေနဲ့ ကပ်ရောဂါ မတိုင်ခင်ကတော့ သူတို့ဆီမှာ စိတ်ကျရောဂါ အဖြစ်နည်းပေမယ့် ကပ်ရောဂါအတွင်း ဒါဟာ အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကိုရီးယား-အမေရိကန် စားသောက်ဆိုင်ပိုင်ရှင် Tae Kim က...

“ကျနော် စိတ်ညစ်ပါတယ်။ အကြီးဆုံး ဘေးဒုက္ခကြီးပါပဲ။ ကျနော့်ဘဝတလျှောက်လုံးမှာ သတင်းထဲမှာလည်း လူတွေအများကြီး သေနေတာကို တွေ့ပါတယ်။ ကျနော့်ပတ်ဝန်းကျင်က လူတချို့လည်း သေသွားပါတယ်။ COVID-19 ကြောင့် ဆေးကုနေရတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ အရမ်းကိုဆိုးပါတယ်” လို့ ပြောသွားတာပါ။

ကပ်ရောဂါအတွင်း စိတ်ဓာတ်ကျတဲ့ဒဏ်ကတော့ ဘယ်သူမှ မလွတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့်လည်း ဧပြီလအတွင်းက အာရှနွယ်ဖွားတွေမှာ ငါးဆလောက်တိုးလာပြီး တခြားအုပ်စုတွေမှာ သုံးဆလောက်ပဲ တိုးတယ်လို့ ဘော်စတွန်တက္ကသိုလ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကျောင်းက သုတေသနလုပ် တွေ့ရှိထားပါတယ်။ ဘော်စတွန်တက္ကသိုလ်က သုတေသီ Catherine Ettman က အခုလိုပြောပါတယ်။

“စိတ်ဓာတ်ကျစရာ အခြေအနေတွေနဲ့ ကြုံတဲ့အခါ မိသားစုတယောက်ယောက်က အလုပ်ပြုတ်သွားတာ၊ အိမ်ငှားခ မပေးနိုင်တာ၊ ဒါတွေဟာ စိတ်ဓာတ်ကျတာနဲ့ ပတ်သက်ပါတယ်။ ကျမတို့ လေ့လာချက်ထဲမှာ အာရှနွယ်ဖွားတွေဟာ အဲ့ဒီလို စိတ်ဓာတ်ကျစရာတွေနဲ့ ပိုပြီးကြုံနေရပါတယ်။”

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) အနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့က စခဲ့တယ်လို့ ယူဆရတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကို စုံစမ်းဖို့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန် အများစုက ဗိုင်းရပ်စ်ကိစ္စမှာ တရုတ်ကို အပြစ်တင်ပြီးတော့ အာရှနွယ်ဖွားတချို့ ပစ်မှတ်ထားခံရပါတယ်။ တရုတ်နဲ့ အာရှနွယ်ဖွား အမေရိကန်တွေ လူမျိုးရေးအရ နှိမ်တဲ့အတွက် စိတ်ဓာတ်ကျစရာ အစုအဝေးထဲ ထပ်ထည့်သလို ဖြစ်နေပါတယ်။

Jasminn Ong က တရုတ်-အမေရိကန် ကောလိပ်ကျောင်းသူပါ။

“ကျောင်းမှာဆိုရင်လည်း ကျမခံစားမိပါတယ်။ ကျမတို့ကျောင်းမှာဆိုရင်လည်း တရုတ်က နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားတွေ ဒီနှစ်အစောပိုင်းဆို လာကြပါပြီ။ သူတို့လည်း အတိုက်အခိုက် ခံနေရတယ်လို့ ကျမထင်ပါတယ်။” လို့ Jasminn Ong က ပြောပါတယ်။

သုတေသီ Catherine Ettman ကလည်း ...

“ဘာသာစကားကလည်း အဓိကကျပါတယ်။ အရင်တုန်းက လေ့လာမှုတွေအရ ခွဲခြားဆက်ဆံတာဟာ လူမျိုးရေးအရ ခွဲခြားခံရတာဟာ လူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ စိတ်ကျန်းမားရေးကို ထိခိုက်စေပါတယ်။” လို့ ပြောသွားတာပါ။

အာရှနွယ်ဖွားတွေမှာ စိတ်ကျတဲ့လက္ခဏာ ပြနေတာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပေမယ့် စပိန်စကားပြော လက်တင်နွယ်ဖွားတွေကတော့ စိတ်ကျတဲ့လက္ခဏာ ပြတဲ့သူ ၃၄ ရာခိုင်နှုန်း အများဆုံးရှိနေတာပါ။ လူငယ်တွေနဲ့ ဝင်ငွေနည်း မိသားစုတွေမှာ အဲ့ဒီလိုအခြေအနေ ရောက်နေတယ်လို့ သုတေသီရဲ့စစ်တမ်းမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

အာရှနွယ်ဖွား အမေရိကန်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အပြစ်မတင်ဖို့နဲ့ သွေးစည်းညီညွတ်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ် Irvine က စိတ်ပညာနဲ့ သူနာပြုပါမောက္ခ Alison Holman က ပြောပါတယ်။

“လူတွေ ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ကူညီရပါမယ်။ ရောဂါမကူးစက်အောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ အပြုအမူတွေမှာ ပါဝင်နိုင်အောင် လုပ်ပြီးတော့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ဖို့ လုပ်ရပါမယ်။” လို့ ပြောသွားတာပါ။

အားလပ်ရက်ရာသီ နီးကပ်လာတာနဲ့အမျှ လူတွေမှာ စိတ်ဖိစီးမှု ပိုများလာမယ်ထင်ကြောင်း ပါမောက္ခ Holman က ပြောပါတယ်။

“လူတွေက ပိတ်ရက်ဆို သူတို့အိမ်မှာပဲ နေရမှာပါ။ ဒါကြောင့် မိသားစုတွေ ဆက်သွယ်နေဖို့ လိုအပ်သလို တယောက်နဲ့တယောက် ဖုန်းဆက် ပြောဆို ဆက်သွယ်နေဖို့ လိုပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်ကျတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပျောက်သွားအောင်၊ အထီးမကျန်အောင် လုပ်ရပါမယ်။”

စိတ်ဓာတ်တက်ကြွအောင် မိသားစုနဲ့ ရင်းရင်းနှီးနှီး ရှိတာကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ဗီယက်နမ်နွယ်ဖွား Thu Ung က လည်း ပြောပါတယ်။

“မိသားစုနဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် မတွေ့ရပေမယ့်လည်း ဖုန်းဆက်ပါ။ Face Time skype ကနေ ခေါ်ပြီး စကားပြောပါ။ ဒါတွေက အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။ အားလုံးနဲ့ ဆက်သွယ်နေပါတယ်။ ဒီကပ်ရောဂါကြီးကလည်း ပြီးသွားတော့မှာပါ။”

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG