အင်ဒိုနီးရှားမှာလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖေါက်မှုကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရပရာဗိုဝိုဆူဘီရန်တိုကိုကြယ်လေးပွင့်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးတိုးပေးလိုက်တဲ့အပေါ်ဝေဘန်ကြပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင်သမတမားကို့စ် သြစတြေးလျနိုင်ငံကိုသွားပါတယ်။ ဂျပန်နဲ့အိန္ဒိယစစ်ရေးလေ့ကျင့်ပါတယ်။ကိုဇော်မိုးကျော်ကစုစည်းတင်ပြထားပါတယ်
ထိုင်ဝမ်မှာအသစ်ရွေးချယ်ခံထားရတဲ့ သမ္မတနဲ့ဒုသမ္မတလောင်းတွေကို အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ သွားရောက် တွေ့ဆုံပါတယ်။ အိန္ဒိယမှာတော့ရွေးကောက်ပွဲနီးလာချိန်မှာ လယ်သမားတွေဆန္ဒပြနေကြပါတယ်။ ရုရှားခရီးသွားဧည့်သည်တွေမြောက်ကိုရီးယားမှာသွားရောက်လည်ပတ်ပါတယ်။ ကိုဇော်မိုးကျော်က စုစည်းတင်ပြထားပါတယ်။
ယူကရိန်းအပေါ် ရုရှားရဲ့ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု ၃ နှစ်ထဲရောက်လာချိန်မှာ ယူကရိန်းအရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာမှာ အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်နေရပြီး ရုရှားက နိုင်ငံအနှံ့ ဒုံးလက်နက်တွေနဲ့ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်နေပါတယ်။
ထိုင်းမှာဘုရင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလှုပ်ရှားသူအသက်၂၂အရွယ်ကျောင်းသူတန်တဝမ်ကိုဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီUAEမှာပထမဆုံးဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပါတယ်မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ဂျပန်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့ကမ်းလှမ်းချက်တွေထွက်ပေါ်လာပေမယ့်လည်းတင်းမာနေဆဲဖြစ်ပါတယ်ကိုဇော်မိုးကျော်ကတင်ပြထားပါတယ်
ပါကစ္စတန်မှာနိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှုတွေကြားကဘဲဖေဖေါ်ဝါရီလ၈ရက်နေ့မှာရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပါတယ်အင်ဒိုနီးရှားမှာရှေ့တပတ်ထဲသမတရွေးကောက်ပွဲကျင်းပဖို့ရှိနေပြီးဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းဆူဘီယံတိုအလားလာရှိနေပါတယ်ထိုင်းတောင်ပိုင်းမွတ်ဆလင်ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့နဲ့ထိုင်းအစိုးရမလေးရှားမှာဆွေးနွေးပါတယ်ကိုဇော်မိုးကျော်ကတင်ပြထားပါတယ်
ဂျော်ဒန်နိုင်ငံမှာ အမေရိကန်စစ်သား ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ရတဲ့ပေါ် အမေရိကန်ကလက်တုန့်ပြန်သွားမယ်လို့ပြောဆိုပြီး ပစ်မှတ်တချို့ကိုတိုက်ခိုက်ပါတယ်။ မြောက်ကိုရီးယားကတော့စစ်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ ဂျပန်နဲ့အမေရိကန်ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်ထဲမှာပူးတွဲစစ်ရေး လေ့ကျင့်ပါတယ်။ ကိုဇော်မိုးကျော်ကစုစည်းတင်ပြထားပါတယ်။
ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ AA ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကြား တကြော့ပြန်တိုက်ပွဲတွေ ပြန်လည်စတင်ခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့ကနေ ဒီကနေ့အထိ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေဆဲဖြစ်ပြီး တိုက်ပွဲတွေကြောင့် သိန်းနဲ့ချီတဲ့ ရခိုင်ဒေသခံတွေဟာလည်း ဒီကနေ့အထိ အိုးအိမ်စွန့်ခွာပြီး ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးနေကြရတာပါ။
ထိုင်ဝမ်ရွေးကောက်ပွဲမှာလွတ်လပ်ရေးလိုလားတယ်လို့သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့DPPပါတီက Lai Ching-te အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက်ဘယ်လိုအလားလာတွေရှိပါသလဲ။ တရုတ်ကတိဗက်ဒေသမှာစစ်ရေးတည်ဆောက်မှုတွေတိုး မြှင့်ဖို့ပြင်ဆင်နေပါတယ်။မထင်မှတ်ဘဲ ပါကစ္စတန်နဲ့အီရန်အကြားအပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုတွေဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ကိုဇော်မိုး ကျော်ကစုစည်းတင်ပြထားပါတယ်
“ဒေါ်နယ်ထရန့်မှာ အဲလောက်ကြီးမားတဲ့ရာဇဝတ်မှုကြီးတွေကို ကျော်လွှားဖို့အတွက် သမ္မတရာထူးရမှပဲဖြစ်မယ့်အတွက် သူ့ဘက်ကလည်း ဗျူဟာကျကျ ထပ်ပြီးတော့စီစဉ်ပါတယ်ခင်ဗျ၊ ဒီနေရာမှာ အဆုံးအဖြတ်ကတော့ မဲပေးမယ့် သူတွေလို့ပဲ မြင်ပါတယ်ခင်ဗျ။” (ဒေါက်တာတင့်ဆွေ-နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ)
စစ်တပ်က နယ်မြေရှင်းလင်းရေးလုပ်ပြီး စစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့ ခင်ဦးမြို့နယ်ထဲမှာ အရပ်သား ၄ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး၊ သတ်ဖြတ်ခံရသူတွေထဲ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတဦးလည်းပါဝင်တယ်လို့သေခံတွေကပြောပါတယ်။ ခင်ဦးမြို့နယ်ထဲက အခြေအနေတွေသတင်းပေးပို့ထားတာပကို- ကိုဇော်မိုးကျော်က ပြောပြပါမယ်။
ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ AA ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကြား ပြင်းထန်တဲ့တိုက်ပွဲတွေကြောင့် အိုးအိမ်စွန့်ထွက်ပြေးကြတဲ့ ဒေသခံ သုံးသိန်းကျော်လာပြီး စစ်ဘေးဒုက္ခသည်တွေအဖို့ စားဝတ်နေရေးအကျပ်အတည်းတွေ ကြုံနေကြတဲ့အပြင် ဆေးဝါးပြတ်လပ်မှုတွေပါ ရင်ဆိုင်ကြရတယ်လို့ ရခိုင်စစ်ဘေးဒုက္ခသည်တွေကို ကူညီနေသူတွေက ပြောပါတယ်။
"ညညတိုင်ဆိုရင် လက်နက်ကြီး ပစ်တာကတမျိုး၊ သေနတ်က တမျိုး၊ မနက်မိုးလင်းရင် ဘယ်က ဖမ်းခံရပြီဆိုတာမျိုး။ ဒီလိုဆိုတော့ ဘယ်နေရမလဲပေါ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ ကိုယ့်အိမ်ကိုယ့်ယာကိုထားပြီးတော့ ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးတယ်ဆိုတာ စကားအရပဲလွယ်တာ။ တကယ့်လက်တွေ့မှာ မလွယ်ကူဘူးဆိုတာ ပြောချင်ပါတယ်။” (မြောက်ဦးဒေသခံ)
ရုရှားဟာအိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွက်မြန်မာနိုင်ငံကိုတိုးချဲ့ဖို့လုပ်လာနေပါသလားထိုင်းနိုင်ငံမှာမြန်မာမူးယစ်မှောင်ခိုလို့သံသယရှိသူနဲ့ပတ်သက်တဲ့ထိုင်းအထက်လွှတ်တော်အမတ်ကိုရုံးထုတ်စစ်ဆေးပါတယ်မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်းကမ္ဘာ့ဘိန်းအများဆုံးထုတ်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်လာပါတယ် ကိုဇော်မိုးကျော်ကတင်ပြထားပါတယ်
“ယူကရိန်းဟာ မဟာမိတ်ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့နိုင်ငံတွေထဲက အလွန်စွမ်းဆောင်ရွည်ကောင်းတဲ့ နိုင်ငံတခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုအချိန်မှာ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လက်ခံလိုက်ရင် ပိုပြီးအကျိုးရှိမလား၊ ပိုပြီးအန္တရာယ်များမလားဆိုတဲ့မေးခွန်းဖြစ်ပါတယ်။” (Fabrice Pothier-NATO ရဲ့ မူဝါဒရေးရာအကြီးအကဲဟောင်း)
ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာမှုတားဆီးနိုင်ဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးစီမံကိန်းတွေဟာ ၂၀၂၃ နှစ် အတွက် သမ္မတဘိုင်ဒင်ရဲ့ ထိပ်တန်းဦးစားပေးအစီအစဉ်တွေဖြစ်ပြီး၊ ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာအသုံးပြုထားပါတယ်။ ဒီနှစ်အတွင်း သမ္မတရဲ့ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအစီအစဉ်တွေအောင်မြင်နိုင်ပါ့မလား။
ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာမှုတားဆီးနိုင်ဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးစီမံကိန်းတွေဟာ ၂၀၂၃ နှစ်အတွက် သမ္မဘိုင်ဒန်ရဲ့ ထိပ်တန်းဦးစားပေးအစီစဉ်တွေဖြစ်ပြီး ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွားအသုံးပြုပါတယ်။
“ခွမ်နွဲကျေးရွာ အဲ့နားအထိ ရောက်နေတယ်လို့ ခွမ်နွဲမှာ သူတို့က ၂ ယောက်လောက် ဖမ်းသွားတယ်ဆိုတာ သတင်းတွေ ဘာတွေကြားတော့ သတင်းကြားတာနဲ့ ဒေသခံတွေက စိုးရိမ်နေတာပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ပြေးတာ နေ့လယ် ၁၁ နာရီ ၁၂ နာရီ လောက်က ရွှေ့တာပေါ့နော်။ အခုထက်ထိ ရွှေ့နေတုန်းပဲ။" (ခမ်းပတ်ဒေသခံ)
အမေရိကန်အနေနဲ့ထိုင်ဝမ်ကိုလက်နက်မရောင်းဖို့နဲ့လွတ်လပ်ရေးကိုအားမပေးဖို့တရုတ်ကသတိပေးပါတယ်မြန်မာနိုင်ငံမှာဖြစ်ပွားနေတဲ့စစ်ပွဲတွေရပ်ဖို့နဲ့တရုတ်အနေနဲ့နယ်စပ်လုံခြုံရေးအတွက်တပ်လှန့်ထားတယ်လို့လည်းပြောပါတယ်တိဗက်ဒေသကိုကူညီဖို့မူကြမ်းတရပ်ကိုအမေရိကန်လွှတ်တော်ကော်မတီကအတည်ပြုပါတယ်ကိုဇော်မိုးကျော်ကတင်ပြထားပါတယ်
ရိုဘော့ခေါ်လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့စက်ရုပ်တွေမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအတွက် ဓာတ်ခဲအသုံးပြုရပါတယ်။ အချိန်ကြာ လာတာနဲ့အမျှအားကုန်ပျက်စီးတာ၊ ပုံမှန်မလုပ်ဆောင်နိုင်တာ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုထိခိုက်စေတာတွေဖြစ်လာရပါတယ်။ ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်ကပညာရှင်တစုကတော့ အလွန်သေးငယ်ပြီး ဓာတ်ခဲမပါတဲ့ စက်ရုပ်လေးကိုတည်ထွင်ဖန်တီးလိုက်ပါတယ်။
ထိုင်ဝမ်မှာလာမယ့် ဇန္နဝါရီလရွေးကောက်ပွဲဟာ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ထိုင်ဝမ်ရဲ့ရပ်တည်ချက်ကိုရွေးချယ်ရမယ့်အနေအ ထားဖြစ်နေပါတယ်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာတော့ ဆန္ဒပြမှုတွေအကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုတွေအကြားကဘဲရွေးကောက်ပွဲကိုဇန္နဝါရီ လ ၇ ရက်နေ့မှာကျင်းပမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကိုဇော်မိုးကျော်ကတင်ပြထားပါတယ်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရှုရန်