သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ရုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြကုိ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကေန အတင္းအဓမၼျပန္မပုိ႔ဖုိ႔ AI ေတာင္းဆုိ


ရုိဟင္ဂ်ာ ကေလးငယ္မ်ား

ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ တေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ဘဂၤလာေဒ့ရွ္ဘက္ကုိ ထြက္ေျပးသြားၾကတဲ့ ရုိဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြကုိ ေနရပ္ အတင္းအက်ပ္ ျပန္မပုိ႔သင့္ဘူး လုိ႔ Amnesty International - ႏုိင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖြဲ႔ႀကီးက ေျပာၾကား လုိက္ပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြအေနနဲ႔ သူတုိ႔ဆႏၵအေလ်ာက္သာ ေနရပ္ျပန္သင့္ေၾကာင္းနဲ႔ အဲဒီလုိ ျပန္တဲ့အခါမွာလည္း ကုလသမဂၢလုိ ႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းေတြက ေစာင့္ၾကည့္သင့္ေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ အျပည့္အစုံကုိေတာ့ ကုိေဇာ္၀င္းလႈိင္က တင္ျပေပးပါမယ္။

ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ေမာင္ေတာေဒသမွာ ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔က ARSA လုိ႔ေခၚတဲ့ ရုိဟင္ဂ်ာ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔က နယ္ျခားေစာင့္ လုံၿခံဳေရးစခန္း ၃၀ ေက်ာ္ကုိ တၿပိဳင္ထဲ ၀င္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ခဲ့တဲ့ ေနာက္ဆြဲအျဖစ္ ျမန္မာစစ္တပ္က နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး လုပ္ေဆာင္ တာေၾကာင့္ အဲဒီ ေဒသမွာ ရွိေနတဲ့ ရုိဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ ၅၀၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ထြက္ေျပး ခဲ့ရတဲ့ ျဖစ္ရပ္ဟာ သူတုိ႔အဆုိ Ethnic Cleansing လုိ႔ေခၚတဲ့ လူမ်ဳိးျပဳန္း ရွင္းလင္း သုတ္သင္မႈ က်ဴးလြန္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢက ေျပာဆုိေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Amnesty International ႏုိင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖြဲ႔ႀကီးကေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ကုိ ထြက္ေျပးသြားၾကတဲ့ အဲဒီ ဒုကၡသည္ေတြ အတင္းအက်ပ္ ေနရပ္ ျပန္ပုိ႔မခံရေရး ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္း၀ုိင္းက ကူညီ လုပ္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း ေအာက္တုိဘာလ ၄ ရက္ေန႔ ရက္စြဲနဲ႔ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

T. Kumar ဟာ A.I. အဖြဲ႔ရဲ႕ ေတာင္အာရွဆုိင္ရာ ညြန္ၾကားေရးမွဴး ျဖစ္ပါတယ္။

“ရုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္ အတင္းအက်ပ္ ျပန္ပုိ႔မယ့္ အစီအစဥ္ကုိ ႏုိင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖြဲ႔က ကန္႔ကြက္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ကန္႔ကြက္ရသလဲဆုိေတာ့ - သူတုိ႔ ျပန္သြားတဲ့အခါ လုံၿခံဳမႈ မရွိဘူး၊ ညွဥ္းပန္း ႏွိပ္စက္ခံရႏုိင္တယ္လုိ႔ ရုိဟင္ဂ်ာေတြအေနနဲ႔ ယူဆရင္ သူတုိ႔ကုိ အတင္းအက်ပ္ ျပန္မပုိ႔သင့္ပါဘူး။ ဒါဟာ ႏုိင္ငံတကာ စံႏႈန္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံအၾကား ခ်ဳပ္ဆုိမယ့္ ဘယ္လုိ သေဘာတူညီခ်က္မ်ဳိးဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီအခ်က္ကုိ ထည့္သြင္း စဥ္စားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ႏုိင္ငံေတာ္ အတုိင္ပင္ခံရုံး ၀န္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦးေက်ာ္တင့္ေဆြ ဦးေဆာင္တဲ့ ျမန္မာကုိယ္စားလွယ္အဖြဲ႔ဟာ ေအာက္တုိဘာလ ၁ ရက္ကေန ၃ ရက္ေန႔အထိ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံကုိ သြားေရာက္ၿပီး ထြက္ေျပးသြားၾကတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအေရး ေဆြးေႏြးတာမွာ - နိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ စက္တင္ဘာလ ၁၉ ရက္ေန႔က ေျပာၾကားခဲ့တဲ့အတိုင္း ျမန္မာနိုင္ငံအေနနဲ႔ ဒုကၡသည္ေတြကုိ စိစစ္ရန္နွင့္ ျပန္လည္ ပို႔ေဆာင္ရန္ကိစၥေတြ ေဆာင္ရြက္သြားဖုိ႔ အသင့္ရိွေၾကာင္း ထပ္ေလာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ၁၉၉၂ ခုနွစ္၊ ဧၿပီလ ၂၈ ရက္ေန႔က ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နွစ္ဖက္ နိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေတြ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ပူးတဲြေၾကညာခ်က္ပါ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြအတိုင္း ၁၉၉၂ ခုနွစ္ စက္တင္ဘာလကစလၿပီး ၂၀၀၅ ခုနွစ္ ဇူလိုင္လအထိ အိမ္ေထာင္စု (၄၆,၉၉၃) စုက လူဦးေရ (၂၃၆,၄၉၅) ဦးကုိ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံဘက္ကေန ျမန္မာနိုင္ငံ ဘက္ကုိ ျပန္လည္ ပို႔ေဆာင္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း၊ ၂၀၀၀ ျပည့္နွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ ၁၄ ရက္ေန႔က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အဆင့္ျမင့္ အရာရိွႀကီးမ်ား အစည္းအေဝးက ရရိွခဲ့တဲ့ နွစ္ဖက္ သေဘာ တူညီခ်က္ေတြ အတိုင္း ကဲြကြာေနတဲ့ မိသားစုေတြနဲ႔ က်န္ရိွေနတဲ့ မိသားစုဝင္ေတြကုိ ျပန္လည္ပို႔ေဆာင္ဖုိ႔အတြက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရက အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ တရားဝင္ စာရြက္စာတမ္းေတြ တင္ျပဖုိ႔ လိုအပ္ေၾကာင္းတုိ႔ကုိ ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္တင့္ေဆြက ရွင္းလင္း ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း ျမန္မာအစုိရက သတင္းထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္ပုိ႔ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ ႏွစ္ႏုိင္ငံ အစုိးရက ကုိယ္စားလွယ္ေတြ ပါ၀င္တဲ့ လုပ္ငန္းအဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဒုကၡသည္ေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္ကုိ ျပန္လာႏုိင္ေရးအတြက္ စိစစ္ေရး အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ေဆာင္သြားမယ္လုိ႔ ျမန္မာအစုိးရက ေျပာထားတာေၾကာင့္ အဲဒီလုိ လုပ္ေဆာင္မႈကုိ ႏုိင္ငံတကာက ေလ့လာသူေတြ ေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ လုိတယ္လုိ႔လည္း T. Kumar က ေထာက္ျပပါတယ္။

“ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္ကုိ ျပန္လာၾကမယ့္ ဒုကၡသည္ေတြ ရခုိင္ျပည္နယ္က လာတဲ့သူေတြ ဟုတ္မဟုတ္ဆုိတာနဲ႔ သူတုိ႔ ဘယ္သူေတြျဖစ္တယ္ ဆုိတာကုိ စိစစ္ဖုိ႔လုိေၾကာင္း ျမန္မာအစုိးရက ေျပာထားတာ ရွိပါတယ္။ ပထမအခ်က္အေနနဲ႔ အဲဒီလုိ စိစစ္မႈဟာ ဘက္လုိက္မႈ မရွိဘူးဆုိတာနဲ႔ လုပ္ငန္းစဥ္ဟာ မွ်တမႈ ရွိမရွိဆုိတာေတြကုိ ကုလသမဂၢလုိ ႏုိင္ငံတကာက သီးျခား ေလ့လာသူေတြ ေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ အဲဒီလုိ စိစစ္တာကုိ ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစုိးရတုိ႔က လုပ္ၾကမွာပါဘဲ။ ဒုတိယ အခ်က္ကေတာ့ အခုတႀကိမ္လုိမ်ဳိး ထပ္မျဖစ္ေအာင္ ျပန္လာတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအတြက္ လုံေလာက္တဲ့ အကာကြယ္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။”

ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ႏုိင္ေရးအတြက္ ေဘးကင္း လုံၿခံဳေစမယ့္ အေျခခံ အေၾကာင္းအခ်က္ေတြထဲမွာ - သူတုိ႔ကုိ စစ္တပ္၊ ျပည္သူ႔စစ္နဲ႔ တျခား ပုဂၢဳိလ္ေတြက ရုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ တုိက္ခုိက္မႈ မျပဳလုပ္တာ၊ သူတုိ႔ဟာ မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္ တခုျဖစ္တဲ့အတြက္ ဆုိတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ ခြဲျခား ဆက္ဆံျခင္း မျပဳဘုိ႔ဆုိတဲ့ အခ်က္ေတြ ပါ၀င္တယ္လုိ႔ T. Kumar က ေျပာပါတယ္။

ဒုကၡသည္ေတြ ေဘးကင္းလုံၿခံဳေရးအတြက္ကေတာ့ ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစုိးရတုိ႔အျပင္ ARSA အဖြဲ႔အေပၚမွာလည္း တာ၀န္ရွိေၾကာင္း T. Kumar က ေျပာပါတယ္။

“ျပန္လာၾကမယ့္ ဒုကၡသည္ေတြ ေဘးကင္းလုံၿခံဳေရးအတြက္ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ ARSA တုိ႔မွာတင္ တာ၀န္ရွိတာ မဟုတ္ဘဲ ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစုိးရတုိ႔အျပင္ ေနရပ္ျပန္တဲ့ အစီအစဥ္ကုိ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကမယ့္ ႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းေတြ အေနနဲ႔လည္း တာ၀န္ရွိပါတယ္။”

အခုထြက္ေျပးသြားၾကတဲ့ သူတုိ႔အေခၚ ရုိဟင္ဂ်ာ ဆုိသူေတြနဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ ေရာက္ေနၾကသူတခ်ဳိ႕ဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္က တရားမ၀င္ ၀င္ေရာက္လာၾကတဲ့ ဘဂၤါလီလူမ်ဳိးေတြ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ျမန္မာအစုိးရ အပါအ၀င္ ရခုိင္ေဒသခံေတြနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံသား အေတာ္မ်ားမ်ားက ယူဆ ေျပာဆုိေနၾကတဲ့ ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေမးျမန္းတဲ့အခါ T. Kumar အခုလုိ ျပန္လည္ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ဘယ္သူေတြက ရုိဟင္ဂ်ာျဖစ္တယ္၊ အခုေနာက္ဆုံး ပဋိပကၡ ျပန္မစခင္မွာ ရခုိင္ျပည္နယ္ အတြင္းမွာ ဘယ္သူေတြ ေနထုိင္ခဲ့ၾကတယ္ ဆုိတဲ့ ေျပာဆုိမႈေတြကုိ ဒီလူေတြ ေနရပ္ျပန္ေရးအတြက္ စိစစ္တဲ့အခါမွာ ထည့္သြင္း စဥ္းစားၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ လုပ္ေဆာင္မႈကုိ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္း၀ုိင္းကလည္း ေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ဘက္လုိက္မႈ မရွိဘူးဆုိတာကုိ ျပသဖုိ႔အတြက္ ဒီအတုိင္းဘဲ လုပ္ေဆာင္သင့္ပါတယ္။ စိစစ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မွသာ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ အမွန္တကယ္ ေနခဲ့တဲ့သူေတြ ျပန္ေနႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ေတြ တရား၀င္ ေနထုိင္တဲ့ သူေတြ ဟုတ္မဟုတ္ ဆုိတာကေတာ့ ႏွစ္ဘက္ အစုိးရေတြအျပင္ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္း၀ုိင္းက ၀ုိင္းၿပီး ဆုံးျဖတ္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ကုိ ထြက္ေျပးသြားၾကတဲ့ သူတုိ႔အေခၚ ရုိဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္ကုိ ျပန္လာေရးအတြက္ အေထာက္အထား ျပႏုိင္ရမယ္လုိ႔ ျမန္မာ အစုိးရက ေျပာထားတာေၾကာင့္ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္ ကုိယ္လြတ္ရုံး ထြက္ေျပးသြားၾကတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအေနနဲ႔ စာရြက္ စာတမ္း အေထာက္အထားေတြ သယ္သြားႏုိင္ဖုိ႔ အခက္အခဲ ရွိႏုိင္တာေၾကာင့္ လုိအပ္တဲ့ အေထာက္အထားေတြ ျပႏုိင္ဖုိ႔ အခက္အခဲ ရွိႏုိင္တယ္ဆုိၿပီး ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္း၀ုိင္းက သူတုိ႔ရဲ႕ စုိးရိမ္မႈေတြကုိ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိေနၾကပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG